پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کشاورزی با موضوع گندم

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته کشاورزی

با عنوان : گندم

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کشاورزی

با موضوع :

گندم

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

گندم مهمترین غله از نظر سطح زیر کشت، تولید و مصرف در ایران است که نگهداری آن از جنبه­ های اقتصادی، صنعتی و بهداشتی حائز اهمیت است. پژوهش حاضر به منظور بررسی عوامل محیطی موثر طی نگهداری گندم در سیلو و مقایسه آلودگی میکروبی واریته­های مختلف گندم استان گلستان طی دوره نگهداری، با هدف تعیین بهترین شرایط دما و رطوبت نسبی در سیلوی نگهداری گندم و بهترین واریته گندم از نظر مقاومت میکروبی و عمر ماندگاری انجام شده است. نتایج بررسی نشان داد که واریته لاین 17 مقاومترین واریته از نظر تحمل شرایط مختلف نگهداری در سیلو می­باشد و چنانچه نتایج آزمون­های میکروبی نشان می­دهد کمترین میزان آلودگی قارچی و یا آفات آشکار و پنهان در این واریته مشاهده شد. این در حالی است که واریته کوهدشت بیشترین میزان آلودگی به آفات آشکار و پنهان و کلنی­های قارچی را نشان داد و با افزایش دما و رطوبت سیلوی نگهداری، مقاومت واریته به طور قابل ملاحظه کاهش یافته و میزان آلودگی افزایش یافت و در شرایط دمای 0C 35 و رطوبت 65% میزان آفات آشکار و پنهان و درصد کلنی­های قارچ به ترتیب به 156 و 7/44 درصد رسید. به طور کلی با کاهش دما و رطوبت سیلوی نگهداری دانه­های گندم، مقاومت دانه­ها و عمر انباری آنها افزایش و رشد حشرات، آفات و قارچ­ها کاهش یافت. بنابراین، می­توان شرایط دمایی 0C 15 و رطوبت 45% را به عنوان بهترین دما و رطوبت در شرایط نگهداری دانه­های گندم در سیلو معرفی کرد.

  • مقدمه
    • گندم

گندم مهمترین غله از نظر سطح زیر کشت، تولید و مصرف در ایران است. نگهداری گندم در فصل برداشت برای فصول دیگر از دوران نئولیتیک با گندم های اهدایی مردم به معابد آغاز گشت. این کار اولین بار در بین النهرین با روش های ساده و ابتدایی متداول شد و به مرور زمان تکامل یافت. ذخیره سازی از گذشته به منظور استفاده غلات در فصل نا مناسب یا قحطی و جنگ انجام انجام گردیده است. میزان خسارت در زمان نگهداری در طی سال، 10 درصد و در ایران10 تا 30 درصد غلات اعلام شده است که این امر به خوبی بیانگر اهمیت شناسایی محل­های مناسب ذخیره سازی، شرایط بهینه نگهداری و راه های مبارزه با آفات و سایر تهدیدها می­باشد (پایان، 1385). با توجه به تولید فراوان و نقش اصلی گندم و محصولات آردی آن در جیره غذایی انسان و حیوان، در صورت آلودگی با عوامل تهدید کننده سلامتی، نقش بسیار مهمی در به خطر انداختن سلامت انسان می­تواند ایفا نماید. گندم در مزرعه و انبار می­تواند به وسیله میکروارگانیسم­های مختلف به ویژه قارچ­ها مورد تهاجم قرار گیرد. قارچ­ها از جمله میکروارگانیسم­های با فعالیت متابولیکی بالا می­باشند.(هوسنی، 1986).

چنین فعالیت های متابولیکی در جریان رشد قارچ­ها بر روی گندم، با ترشح آنزیم­ها و ترکیباتی تحت عنوان توکسین­های قارچی همراه می­باشد که از یک طرف موجب بیماری­های مختلف در بوته گندم یا فساد دانه های گندم در مزرعه و انبار می­شود و از طرف دیگر در مراحل مصرف می­تواند تهدید کننده جدی سلامت انسان باشد (موری و همکاران، 1979؛ اسمیت و همکاران، 1985). از جمله سموم قارچی که در مطالعات مختلف مورد توجه زیادی قرار گرفته است، آفلاتوکسین ها می­باشند. این سموم می­توانند در انسان و یا حیوان باعث تخریب حاد کبد، سیروز کبد، القای تومور و تاثیرات تراتوژنیک شوند (ICMSF، 1996).

به طور کلی نگهداری گندم از سه جنبه حائز اهمیت می­باشد:

الف- جنبه اقتصادی: به دلیل از بین رفتن و کاهش وزن ناشی از فعالیت آفات انباری و فساد و کپک زدگی حاصل از رطوبت و دمای بالا

ب- جنبه صنعتی: از لحاظ خاصیت آسیابانی

ج- جنبه بهداشتی: باقی ماندن فضولات حشرات، جوندگان و همچنین لاشه آنها بر روی ماده غذایی که می­تواند سبب انتقال بیماری­های مختلف گردد.

نگهداری گندم باید به شکلی انجام گیرد که ویژگی­های مطلوب دانه حفظ شود. بدین منظور گندم باید در محل و شرایط مناسب نگهداری شود (عسگری ارده، 1384).

محل­های ذخیره سازی گندم عموما به دو دسته سیلو و انبار تقسیم می­شوند.

1-2-سیلو

سیلو محلی برای نگهداری غلات است که می­تواند در حجم­های مختلف و از مصالح گوناگون ساخته شود و از چندین کندو تشکیل می­گردد. کندو معمولا مخزن استوانه­ای یا چند ضلعی برای نگهداری غلات می­باشد. سیلو از کلمه عبریselum گرفته شده که به یونانی selus نامیده می­شود و در زبان اسپانیایی silos خوانده می­شود. تاریخچه سیلو به انقلاب صنعتی اروپا برمی­گردد. در سال 1819 اولین سیلو جهان توسط مهندسان فرانسوی با استفاده از آجر و سایر مصالح بنایی ساخته شد. قبل از آن انبارهای ساده برای ذخیره مواد غذایی استفاده می­گردید (باقری، 1374).

1-3- انواع سیلو

انواع سیلو به دسته های بتونی، فلزی و چوبی تقسیم بندی می­شوند.

1-3-1- سیلوی بتونی

یکی از مطمئن ترین روش­های نگهداری غلات استفاده از سیلوهای بتونی است که از چندین کندو تشکیل شده است. گنجایش هر کندو معمولا 5000-500 و ارتفاع آن60-20 متر و قطر آن 12-5 متر است. جنس این سیلوها بتون مسلح بوده و نیاز به سرمایه گذاری زیادی دارد. از جمله مزایای سیلوی بتونی عبارتند از: محافظت و نگهداری بلند مدت گندم، عایق مناسب در جهت نگهداری گندم در مقابل انتقال حرارت محیط و رطوبت، مقاومت در برابر خوردگی در مناطق مرطوب، جدا بودن کندوها و امکان محافظت گندم در مقابل حیوانات موذی، پرندگان و حشرات، امکان ذخیره سازی بلندمدت تا 12 ماه یا بیشتر، تخلیه آسان گندم با استفاده از نیروی ثقل، مقاومت در برابر سیل، زلزله و طوفان، امکان کنترل ارتفاع گندم در کندوها به صورت مکانیزه، امکان کنترل درجه حرارت، امکان دوران گندم، امکان هوادهی از بدنه کندو، امکان ذخیره سازی گندم های مختلف در کندوهای متفاوت به دلیل منفک بودن کندوها از یکدیگر، امکان صادرات گندم با اولویت واردات آن (رعایت اصل FIFO)، طول عمر مفید بالا حدود 60 سال، ظرفیت بالای ذخیره سازی، اشغال فضای کم با توجه به ارتفاع زیاد، استفاده بهینه از فضای بین کندوها و قابلیت استفاده برای محصولات مختلف. اما در هر صورت سیلوهای بتونی دارای معایبی نیز می­باشند که از جمله آنها عباتند از: هزینه های بالای ساخت و طراحی، هزینه بالای نگهداری، امکان ایجاد ترک در بدنه، زمان بری پروژه، خطرات نشت گاز، زیاد بودن مصالح و تجهیزات کارگاهی جهت ایجاد سیلوهای بتونی و عدم امکان جابجایی سیلو (رجب زاده و همکاران، 1371).

شکل 1- شمایی از سیلوی بتونی

1-3-2- سيلوي فلزي

در چند سال اخير استفاده از سيلوهاي فلزي جهت نگهداري غلات متداول شده است . در كشور ما از اين نوع سيلو براي نگهداري ساير غلات مانند جو، ذرت و يا خوراك دام و طيور استفاده مي‏شود. جنس آن از فولاد يا آلياژهاي آلومينيم و ظرفيت آن 10000-500 تن مي‏باشد و چندين كندو مجاور هم قرار مي‏گيرند . ارتفاع كندوها معمولا كمتر از 20 متر و قطر آن 12-10 متر مي‏باشد . با توجه به اينكه در بسياري موارد غلات حاوي رطوبت بالا مانند ذرت در سيلوهاي فلزي نگهداري مي‏گردند، مي‏بايست اين نوع سيلوها مجهز به سيستم هوادهي قوي باشد تا از خود گرمائي و فساد احتمالي دانه جلوگيري به عمل آيد .(علی اکبر نیا و آذرباد، 1381).

1-3-3- سيلوی چوبي

يكي از روش­هاي نگهداري غلات استفاده از سيلوهاي چوبي مي‏باشد كه امروزه از اهميت كمتري برخوردار است.

سازه، تاسيسات و تجهيزات سيلو – شامل قسمت­هاي زير مي‏باشد:

– قپان و تجهيزات لازم براي كاميون و قطار

– تجهيزات لازم جهت تخليه غلات وارده شامل مكنده‏هاي نئوماتيكي، بيل‏هاي مكانيكي، جك­هاي هيدروليكي و بونكرهاي ورودي، بالا برنده‏هاي كاسه‏اي و لوله‏اي مخصوص خود ريز گندم

– تجهيزات بوجاري شامل الك­ها , بوجاري مقدماتي و ثانوي – آسپيراتور , سپاراتور , ترييور , آهن ربا و باسكول

– دستگاه­هاي قرص گذاري و ضد عفوني كننده

– كندوهاي مخصوص براي ضد عفوني

– سيستم خشك كن

– سيستم هوادهي

– باسكول­هاي مخصوص توزين مواد مستخرجه و ناخالصي‏ها

– تابلوهاي برق و سيستم كنترل و فرمان

1-4- انواع انبار

1-4-1- انبارهاي ساده

يكي از روش­هاي ابتدائي نگهداري غلات استفاده از انبارهاي ساده است. انبار بايد غيرقابل نفوذ در مقابل رطوبت، حرارت، حشرات، كنه‏ها و جوندگان باشد. كف انبار بايد حداقل 1 متر از سطح زمين بالاتر و انبار مجهز به در و پنجره و هواكش جهت تهويه طبيعي باشد. پنجره‏ها بايد مجهز به توري سيمي و سايبان به منظور جلوگيري از نفوذ اشعه خورشيد و باران بوده و محل آن نزديك به سقف باشد. ابعاد انبار بستگي به ميزان محصول متفاوت است. ارتفاع آن حتي‏الامكان 5 متر مي‏باشد. ارتفاع محصول نگهداري شده در انبارهاي ساده نبايد از 80 درصد ارتفاع انبار تجاوز نمايد. چنانچه رطوبت دانه 16 درصد باشد، ارتفاع محصول نگهداري شده 5/1-1 متر و اگر 18-17 درصد باشد، ارتفاع محموله نبايد از 1 متر تجاوز نمايد (موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، استاندارد شماره3989).

1-4-2- انبارهاي مكانيزه

انبارهایي مجهز به سيستم كنترل و حرارت و رطوبت نسبي با امكانات بارگيري و تخليه اتوماتيك هستند.

1-4-3- انبارهاي نيمه مكانيزه

انبارهايي هستند كه در آنها عمل تخليه بوسيله لودر و جك­هاي مخصوص و يا ساير روش­هاي دستي مشابه انجام مي‏شود . در اين انبارها به منظور جلوگيري از فساد دانه، دما و رطوبت نسبي بايد كنترل گردد.

1-4-4- نگهداري در فضای باز با پوشش پلي اتيلن

اين روش بيشتر در مناطق خشك كه پراكندگي مراكز توليد در سطح وسيعي است براي نگهداري موقت غلات كه حاوي رطوبت پائين باشند، كاربرد دارد. براي اين منظور عمليات تسطيح زمين و زيرسازي محوطه مورد نظر با شيب مناسب و غير قابل نفوذ نمودن سطح آن انجام مي‏شود و سپس با استفاده از بلوك­هاي سيماني بطول 3 متر و ارتفاع 90-85 سانتيمتر 2 ديواره طولي ايجاد و پس از بارگيري غله، روي آن با پوشش‏هاي پلي‏اتيلن مخصوص بطور كامل پوشانده مي‏شود . بطوري كه در مقابل رطوبت، دما و نور خورشيد مقاوم باشد.

-4-5- نگهداري در كيسه‏هاي پلي اتيلن با استفاده از سيستم (VPS)

يكي ديگر از روشهاي ذخيره سازي غله كه در بعضي كشورها بصورت محدود مورد استفاده قرار مي‏گيرد، ذخيره‏سازي غله در كيسه‏هاي پلي‏اتيلن مي‏باشد. ضخامت ديواره كيسه‏ها حدود 2/5 ميلي‏متر و گنجايش آن تا چندين تن مي‏رسد . غله كه داراي رطوبت پائيني مي‏باشد، درون كيسه‏ها ريخته شده و هواي آن توسط دستگاه مخصوص خارج و سپس درب آن مسدود و غير قابل نفوذ مي‏گردد. بدين وسيله رطوبت و آفات نمي‏توانند به غله خسارت وارد كنند . با توجه به غير قابل نفوذ بودن كيسه‏ها در مواقع ضروري مي‏توان آنها را در محل­هاي خاص حتي در دريا نگهداري نمود. هزينه نگهداري و ذخيره‏سازي در اين روش بالا مي‏باشد (مهری، 1387).

1-5- ذخیره سازی غلات

وجود فلور قارچی طبیعی و سایر میکروارگانیسم­های خارجی در غلات مشکلی جهانی است. پیش­گیری و اجتناب از برخی خسارات حاصل از آنها امری بسیار مشکل است. خشک کردن غلات و استفاده از قارچ کش­های غیر سمی که هنوز به خوبی رایج نشده است (قبل و بعد از ذخیره سازی) تنها روش عملی و کاربردی برای کنترل آنهاست. فلور میکروبی از طرق زیر به غلات خسارت وارد می­کند: 1- گرمایش دانه­های مرطوب غلات که موجب چسبندگی و تخمیر یا فساد محصول می شود، 2- کاهش ارزش غذایی گندم در نتیجه تجزیه نشاسته و پروتئین، تولید سموم قارچی و ایجاد بوی نامطبوع، 3- به تاخیر انداختن توانایی جوانه زدن از طریق صدمه زدن به جوانه.

حشرات به صورت حشره یا لارو از جوانه و اندوسپرم غلات تغذیه می کنند. تغذیه اندوسپرم در غلات موجب کاهش وزن، ارزش غذایی و کیفیت غله در هنگام استفاده می­شود. خسارت به جوانه موجب کاهش در قدرت جوانه زنی دانه می­شود. به هر حال، هر دو نوع تغذیه، موجب کاهش کارایی و قدرت بذر می­گردد.(رادمهر، 1376).

فاکتورهای اصلی که منجر به گسترش حشرات در غلات ذخیره شده می­گردد، دما و رطوبت می­باشند. به طور کلی، شرایط مساعد برای بیشتر حشرات دمایی در حدود 30 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 40 تا 80 درصد است. در دمای بالاتر از 40 درجه سانتی گراد تمام گونه های حشرات می­میرند و در دمای پایین تر از 20 درجه سانتی گراد تولید مثل آنها متوقف می­شود. در دمای پایین تر از 10 درجه سانتی گراد به حالت غیر فعال در می­آیند. دمای مناسب ذخیره سازی گندم که موجب کاهش مشکلات آلودگی می­گردد، کمتر از 8 درجه سانتی گراد برای حشرات و قارچ­ها و دمای زیر 3 درجه سانتی گراد برای کنه­ها می­باشد. رطوبت نسبی هوا کمتر از 40 درصد تولید مثل را متوقف می­کند. گندم با رطوبت زیر 10 درصد مانع رشد بسیاری از آفات غلات ذخیره شده می­گردد (پایان، 1385).

1-6- تهدیدات اصلی گندم ذخیره شده

تهدیدات اصلی گندم ذخیره شده در انبار و سیلو به سه دسته اصلی حشرات، میکروارگانیسم­ها و حیوانات موذی تقسیم بندی می­شوند.

1-6-1- حشرات

حشراتی مانند Tribolium confusum، Rhizoperta domenica، Sitophilus granaries و … در مدت کوتاهی منجر به خسارت بسیار زیادی می­شوند. آفات با فعالیت اولیه خود و تنفس باعث ایجاد گرما (پدیده خود گرمایی خشک) شده و هر چه میزان آلودگی بیشتر باشد دما بالاتر می رود و ممکن است دما تا 40 درجه سانتی گراد هم بالا رود. با اندازه گیری دمای داخل آن می توان به وجود آفات پی برد (شیخی، 1371).

تعداد صفحه :52

14700 تومان

پشتیبانی سایت :              serderehi@gmail.com