پایان نامه ارشد گروه الهیات رشته علوم قرآن و حدیث: آثار اجتماعي اقامه قسط و عدل در كلام اميرالمؤمنين عليه‌السلام

متن کامل پایان نامه با فرمت ورد

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته فقه و الهیات

دانشگاه علامه طباطبایی

دانشكده الهیات و معارف اسلامی

پایان نامه جهت اخذ کارشناسی ارشد

گروه علوم قرآن و حدیث

 

آثار اجتماعي اقامه قسط و عدل در كلام اميرالمؤمنين عليه‌السلام

 

استاد راهنما: دكتر محمد حسين بيات

استاد مشاور: دكتر محمد شعبان پور شش پلي

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چكيده

اجرا و برقراري عدل و قسط در جامعه مهم‌ترين هدف حكومت و وظيفه اصلي پيامبران و ائمه اطهار عليهم السلام مي‌باشد؛ و امام علي عليه‌السلام خود مصداق كامل عدالت و كلام وي راه‌گشاي بشريت مي‌باشد كه در اين پژوهش به بررسي آثار اقامه عدل و قسط در سخنان گوهربار آن حضرت پرداخته شده است.

از نظر حضرت علي عليه‌السلام عدل به معناي قرار گرفتن هر چيز در جاي خود است، به بيان ديگر با توجه به اين كلام، عدل به معناي رعایت حقوق مردم و تعادل و برابری در تمامی امورمي‌باشد.

عدالت به دو دسته عدل الهي و انساني تقسيم مي‌شود و عدل انساني، به عدل فردي و عدل اجتماعي و عدالت اجتماعي (بهره‌مندي همه افراد جامعه با توجه به ظرفيت و استعدادشان از امكانات عمومي موجود در جامعه) خود به عدل سياسي، اقتصادي و قضايي تقسيم مي‌گردد.

گسترش عدالت اجتماعي در جامعه در زمينه‌هاي سياسي، اقتصادي و قضايي تبعات خاص خود را دارد،چنان‌كه در زمينه سياسي موجب ايجاد امنيت سياسي، شكست دشمن، خشنودي و رضايت‌مندي مردم از زمامداران و رهبران جامعه، اميدواري مردم، قوام جامعه و … مي‌گردد و در زمينه اقتصادي سبب كاهش فقر، ايجاد آسايش، توسعه و رفاه، كمك به ستمديده، اصلاح و آباداني شهرها، ايجاد امنيت اقتصادي و … مي‌شود و در زمينه قضايي نيز آثاري از قبيل: برابري طرفين دعوا در قضاوت، برپايي حق و تساوي در رعايت حقوق مردم، حمايت از حقوق مردم و صاحبان حق، ايجاد امنيت اجتماعي، سعادت و آرامش و … را به دنبال دارد.

اختلاف نابه‌جاى طبقاتى، بي‌كارى، فقر، تجاوز به حقوق ديگران، تبعيض در بهداشت و درمان و دانش و تعليم و تربيت از بى‏عدالتى‏هاى اجتماعى نشأت مى‏گيرد. از هنگام اجتماعى شدن زندگى انسان بيشترين ناهنجارى‏ها و تلخ‏كامى‏ها و تبعيض‏ها و تفاوت‏ها از بى‏عدالتى دامن‏گير جامعه شده است، با اجراي عدالت در جامعه مي‌توان همه‌ي اين موارد را ريشه كن ساخت و جامعه را به سوي پيشرفت و تعالي سوق داد.

كليد واژه: عدل، قسط، امام علي عليه‌السلام، عدالت اجتماعي، عدالت سياسي، عدالت اقتصادي، عدالت قضايي.

 

فهرست مطالب

كلّيات و طرح تحقيق

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 1

بيان مساله ……………………………………………………………………………………………………………………………………………..1

اهمّيت موضوع ……………………………………………………………………………………………………………………………………….2

سوال اصلی …………………………………………………………………………………………………………………………………………….3

سوالات فرعی …………………………………………………………………………………………………………………………………………3

فرضيه ها ………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 3

پیشینه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………4

روش تحقيق …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 5

فصل اوّل: مفهوم شناسي

1-1. معناي اقامه…………………………………………………………………………………………………………………………………. 7

2-1. معناي لغوي عدل……………………………………………………………………………………………………………………….. 7

3-1. معناي اصطلاحي عدل………………………………………………………………………………………………………………… 8

1-3-1. اعتدال …………………………………………………………………………………………………………………………………….. 8

2-3-1.رعایت استحقاق ها (اعطاء کل ذی حق حقه) …………………………………………………………………. 8

3-3-1.تساوي و رفع تبعيض ………………………………………………………………………………………………………… 9

4-1. مفهوم عدالت از منظر امام علي عليه‌السلام …………………………………………………………………………….. 10

1-4-1. قرار دادن و قرار يافتن هرچيز در جاي خودش……………………………………………………………. 10

2-4-1. انصاف و داد…………………………………………………………………………………………………………………….. 11

3-4-1. مساوات………………………………………………………………………………………………………………………….. 11

4-4-1. رعايت حقوق و رساندن هر ذي حقي به حقش…………………………………………………………….. 13

5-4-1. اعتدال و ميانه روي………………………………………………………………………………………………………… 14

6-4-1. فهم عميق، نيكو داورى كردن و…  ………………………………………………………………………………… 15

7-4-1. عدم اتهام به خداوند……………………………………………………………………………………………………….. 16

5-1. معناي لغوي قسط…………………………………………………………………………………………………………………….. 16

6-1. معناي اصطلاحي قسط………………………………………………………………………………………………………………17

7-1. تفاوت عدل و قسط…………………………………………………………………………………………………………………….17

8-1. انواع عدالت……………………………………………………………………………………………………………………………….. 19

1-8-1. تعريف عدالت فردي………………………………………………………………………………………………………….20

2-8-1. تعريف عدالت اجتماعي…………………………………………………………………………………………………….20

9-1. انواع عدالت اجتماعي……………………………………………………………………………………………………………….. 23

1-9-1. تعريف عدالت سياسي…………………………………………………………………………………………………….. 23

2-9-1. تعريف عدالت اقتصادي…………………………………………………………………………………………………… 24

3-9-1. تعريف عدالت قضايي……………………………………………………………………………………………………… 25

فصل دوّم: قلمرو عدالت اجتماعي

1-2. حوزه عدالت اجتماعي………………………………………………………………………………………………………………. 28

2-2. مصاديق اجراي عدالت اجتماعي ………………………………………………………………………………………………. 28

1-2-2. برپایی حق……………………………………………………………………………………………………………………………. 28

2-2-2. برقراری مساوات…………………………………………………………………………………………………………………… 30

3-2-2. توجه يكسان به مردم ……………………………………………………………………………………………………… 32

4-2-2. مبارزه با تبعیض……………………………………………………………………………………………………………… 32

5-2-2. مبارزه با فساد اقتصادی………………………………………………………………………………………………….. 34

6-2-2. بازگرداندن حقوق غصب شده …………………………………………………………………………………………37

7-2-2. نظارت بر فعاليت‌هاي اقتصادي………………………………………………………………………………………. 38

8-2-2.توجه به يتيمان و عدم تصرف اموال آنان ……………………………………………………………………….. 39

9-2-2. ظلم نكردن به مردم ……………………………………………………………………………………………………….. 40

10-2-2. توجه به نیازمندان ……………………………………………………………………………………………………….. 41

11-2-2. ياري مظلومان ……………………………………………………………………………………………………………… 43

12-2-2. مراعات حقوق ضعيفان ………………………………………………………………………………………………… 43

13-2-2. اصلاح نظام سياسي ……………………………………………………………………………………………………… 44

14-2-2. تخفيف در ماليات ………………………………………………………………………………………………………… 46

فصل سوم: آثار اجتماعي عدالت سياسى

1-3. عدالت سياسي از منظر امام علي عليه‌السلام …………………………………………………………………………… 49

2-3. آثار اجتماعي عدالت سياسي ……………………………………………………………………………………………………. 50

1-2-3. ايجاد امنيت سياسي ………………………………………………………………………………………………………. 50

2-2-3. شكست دشمن  ……………………………………………………………………………………………………………… 53

3-2-3. اجراى احكام و حدود شرعى ……………………………………………………………………………………………54

4-2-3. خشنودى مردم……………………………………………………………………………………………………………….. 55

5-2-3. ايجاد الفت و پيوند ميان انسان‏ها …………………………………………………………………………………… 57

6-2-3. پايداري در دوستي و برادري………………………………………………………………………………………….. 61

7-2-3. نااميدى دشمن در دستيابى به آرزوهايش…………………………………………………………………….. 62

8-2-3.دوام و پايداري حكومت…………………………………………………………………………………………………… 63

9-2-3. ايجاد حيات …………………………………………………………………………………………………………………….. 65

10-2-3. رعايت حقوق مردم ………………………………………………………………………………………………………… 67

11-2-3.پرهيز از تبعیض ……………………………………………………………………………………………………………. 68

12-2-3. شايسته سالاري …………………………………………………………………………………………………………… 71

13-2-3. اصلاح جامعه و روزگار …………………………………………………………………………………………………. 74

14-2-3. اميدوارى مردم …………………………………………………………………………………………………………….. 76

15-2-3. ارزش‌مندي حكومت …………………………………………………………………………………………………….. 77

16-2-3. جلوگيرى از شورش هاى مردمى…………………………………………………………………………………. 78

17-2-3. قوام جامعه…………………………………………………………………………………………………………………… 80

18-2-3. انتظام امور …………………………………………………………………………………………………………………….81

19-2-3. اداشدن حقوق متقابل رهبر و مردم…………………………………………………………………………….. 83

20-2-3. مديريت صحيح ……………………………………………………………………………………………………………. 85

21-2-3. استوارى در بردبارى …………………………………………………………………………………………………….. 87

22-2-3. حفظ دین و مرزهای مسلمانان……………………………………………………………………………………. 88

23-2-3. شرکت مردم در همه امور مربوط به حاکمیت و اعتماد آنان به حاكميت………………….. 88

24-2-3. عزّت مندي ………………………………………………………………………………………………………………….. 91

فصل چهارم: آثار اجتماعي عدالت اقتصادي

1-4. عدالت اقتصادي از منظر امام علي عليه‌السلام…………………………………………………………………………. 93

2-4. آثار اجتماعي عدالت اقتصادي …………………………………………………………………………………………………. 95

1-2-4. كاهش فقر و فاصله طبقاتي بين مردم يك جامعه ……………………………………………………………… 95

1-1-2-4. آثار فقر در نگاه امام علي عليه‌السلام ……………………………………………………………………… 98

2-2-4. گشايش و توسعه ……………………………………………………………………………………………………………… 99

3-2-4. اصلاح و آبادانى شهرها ………………………………………………………………………………………………… 100

4-2-4. كمك به ستمديده ……………………………………………………………………………………………………….. 102

5-2-4. امنيت اقتصادي……………………………………………………………………………………………………………. 105

6-2-4. تساوي در توزيع امكانات براي نقاط مختلف كشور…………………………………………………….. 107

7-2-4. تعادل اجتماعي……………………………………………………………………………………………………………. 108

8-2-4. اصلاح مردم ………………………………………………………………………………………………………………….. 109

9-2-4. حفاظت از بيت المال و تقسيم عادلانه آن بين مردم جامعه ……………………………………… 110

10-2-4. رسيدگي به امور طبقه فرودست جامعه ……………………………………………………………………. 114

11-2-4. افزايش بركات ……………………………………………………………………………………………………………. 116

12-2-4.تأمين رفاه همه اقشار جامعه ……………………………………………………………………………………… 118

13-2-4. قوام اجتماعي جامعه …………………………………………………………………………………………………. 120

14-2-4. حفظ كرامت و انسانيت …………………………………………………………………………………………….. 122

15-2-4. آرامش و سعادت مردم………………………………………………………………………………………………. 124

16-2-4. بازگرداندن حقوق غصب شده ……………………………………………………………………………………. 126

فصل پنجم: آثار اجتماعي عدالت قضايي

1-5. عدالت قضایی از منظر امام علي عليه‌السلام………………………………………………………………………….. 129

2-5. آثار اجتماعي عدالت قضايي ……………………………………………………………………………………………………131

1-2-5. پرداخت حقوق هركس مطابق با عمل وي ………………………………………………………………….. 131

2-2-5. برابري طرفين دعوا در قضاوت ……………………………………………………………………………………. 132

3-2-5.برپايي حق و تساوي در رعايت حقوق مردم ……………………………………………………………….. 134

4-2-5.عدم طمع نزديكان قاضي و اميدواري سايرين به عدالت وي ………………………………………. 138

5-2-5. ايجاد امنيت اجتماعى ………………………………………………………………………………………………….. 139

6-2-5. عدم زورگويي و درازدستي يكي از طرفين دعوا بر ديگري …………………………………………. 141

7-2-5. سعادت و آرامش ………………………………………………………………………………………………………….. 141

8-2-5. حمايت از حقوق مردم و صاحبان حق………………………………………………………………………… 143

9-2-5. مهلت دادن به كسي كه شاهد غايبي دارد در مجلس قضاوت……………………………………. 145

10-2-5. پرهيز از قضاوت با ظن و گمان…………………………………………………………………………………. 145

نتيجه گيري ……………………………………………………………………………………………………………………………………. 148

فهرست منابع و مآخذ …………………………………………………………………………………………………………………….. 151

 

پيشگفتار

عدالت براي آدمي نه تنها نيازي مهم، بلكه خصلتي فطري و آرماني و هميشگي بوده است. اين امر همواره از مهم‌ترين دغدغه‌هاي بشر بوده است و تحقق و استقرار آن، خواست دائمي انسان‌ها در تمام دوره‌هاي تاريخي بوده و هست.

عدالت يعني رعايت حقوق و رساندن هر ذي حقي به حق و حقوقش، به همين دليل است كه اجراي آن از اهميّت ويژه‌اي برخوردار است تا جايي‌كه خداوند آن‌را هدف بعثت انبياء قرار داده استكه به اين واسطه مردم را به گونه‌اي بسازند تا خود آن‌ها مجري قسط و عدل قرار‌گيرند و حقوق يكديگر را بپردازند و به اين وسليه از تضييع حق ضعيفان و ساير افراد ممانعت شود.

ائمه اطهار عليهم السلام نيز عدالت را براي احقاق حق امري ضروري مي‌دانستند و تأكيد آن‌ها براي اعطاي حق به صاحبان آن را مي‌توان، دليل عمده اهميّت آنان به عدالت در اسلام در نظر گرفت.

مولاي متقيان اميرالمؤمنين عليه‌السلام كه خود مظهر و الگوي كامل عدالت است، همواره در كلام خويش به برقراري اين امر مهم تأكيد مي‌نمود و از كارگزاران و فرمانده‌هاي حكومتي خويش مي‌خواست كه اجراي عدل وداد را در اداره امور، به عنوان يك اصل قرار دهند.

اجراي عدل و قسط در ابعاد مختلف سياسي، اقتصادي، قضايي، فرهنگي و … دربردارنده آثار مثبت و سازنده‌اي مي‌باشد كه همواره امام علي عليه‌السلام در خلال تبيين موضوع عدالت و تشويق كارگزاران خويش به رعايت آن، به اين آثار اشاره مي‌نمايد تا به اين واسطه نه تنها كارگزاران بلكه ساير مردم با اين آثار آشنا گردند و براي اصلاح و آباداني جامعه و هم‌چنين پيشرفت آن، به عدل و داد عمل نمايند.

از آن‌جا كه احاديث امام علي عليه‌السلام فقط مختص مردمي كه در زمان حيات اين بزرگوار زندگي مي‌كردند نمي‌باشد، مردم همه‌ي قرون از مخاطبان آن هستندو از اين رو مي‌بايست اين مردم به ويژه زمامداران و سياستمداران به اين احاديث جامه عمل بپوشانند. براي اين‌كار لازم است كه ابتدا مردم با احاديثي كه راجع به عدالت و پيامد آن است، آشنا گردند و آن‌را درك نمايند امّا درك و فهم اين احاديث براي اكثر مردم كه با علوم ديني آشنايي ندارند، دشوار است به همين خاطر محقّقان و انديشمندان اسلامي موظّفند كه اين احاديث را مورد بررسي قرار دهند و به تبيين و توضيح آن بپردازند تا به اين وسيله ساير مردم با موضوع عدالت و آثار آن آشنا گردند.

در پژوهش حاضر به بررسي آثار اقامه عدل و قسط در احاديثي از امام علي عليه السلام كه در كتب حديثي نهج‌البلاغه، غررالحكم و دررالكلم، بحارالانوار، كافي و… نقل شده‌است، پرداخته شده. و با استفاده از شروح نهج البلاغه، شرح غررالحكم و ساير كتب مربوطه، اين احاديث شرح داده شده.

 

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : 172

14700 تومان

 

 

پشتیبانی سایت :        ------        serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --