پایان نامه ارشد: ساماندهی اسکان­های غیر رسمی شهری با توجه به مدل LR در بندرانزلی

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :جغرافیا

گرایش : برنامه ریزی شهری

عنوان :ساماندهی اسکان­های غیر رسمی شهری با توجه به مدل  LR  در بندرانزلی

دانشگاه آزاد اسلامي

(واحد رشت)

 

دانشکده  تحصیلات تکمیلی گروه جغرافیا

پايان نامه جهت اخذ درجه کارشناسي ارشد (MA)

گرایش: برنامه ریزی شهری

 

عنوان:

ساماندهی اسکان­های غیر رسمی شهری با توجه به مدل  LR  در بندرانزلی

 

استاد راهنما:

دكتر نورالدین عظیمی

 

استاد مشاور:

دکتر محمدتقی رهنمایی 

 

نیمسال تحصیلی

دوم  92-1391

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………….2

فصل اول

1- طرح تحقیق.. 4

1-1: بیان مسأله. 4

1-2: ضرورت و اهمیت تحقیق.. 5

1-3: اهداف تحقیق.. 6

1-4: پیشینه تحقیق.. 6

1-5: سؤالات تحقیق.. 10

1-6: فرضیات تحقیق.. 10

1-7: روششناسی تحقیق.. 11

1-7-1: روش گردآوری اطلاعات… 11

1-7-2: ابزار گردآوری اطلاعات… 11

1-7-3: جامعه آماری ونمونه تحقیق.. 12

1-8: مشکلات و موانع تحقیق.. 12

فصل دوم

2- مرور منابع/ ادبیات تحقیق/ پیشینه تحقیق.. 15

2-1: مفاهیم و واژگان تحقیق.. 15

2-1-1: ساماندهي.. 15

2-1-2: مسكن.. 15

2-1-3: سكونتگاه غيررسمي.. 15

2-1-4: اسکان غیر رسمی.. 16

2-1-5: حاشیه نشینی.. 16

2-2: شهرنشینی و اسکان غیررسمی در کشورهای شمالی.. 19

2-3: حاشیه نشینی در جهان.. 21

2-4: شهرنشینی و اسکان غیررسمی در کشورهای جنوب… 21

2-5: شهرنشینی و اسکان غیررسمی در ایران.. 23

2-5-1: تاریخچه حاشیهنشینی در ایران.. 26

2-6: اصول نظري تبيين پديدهي حاشيهنشيني.. 27

2-6-1: سطح كلان.. 28

2-6-2: سطح مياني.. 29

2-6-3: سطح خرد. 29

2-7: علل بروز حاشیهنشینی.. 32

2-7-1: بحرانهای حاصل از حاشیهنشینی در کلان شهرها 32

2-8: اسکان غیررسمی در ایران.. 32

2-8-1: انواع سکونتگاههای غیررسمی در ایران.. 33

2-8-2: مهمترین و عمده ترین علل پیدایش و گسترش اسکان غیر رسمی در ایران.. 33

2-9: ویژگیهای سکونتگاههای غیررسمی.. 36

2-10: ساماندهی و ارتقاء بخشی سکونتگاههای غیررسمی.. 38

2-11: راهکارها و سیاستهای تکاملی ساماندهی اسکان غیر رسمی در ایران و جهان.. 42

2-11-1: سیاست نادیدهانگاری یا بی تفاوتی.. 42

2-11-2: تحول در نظام اقتصادی – اجتماعی و ساختار جامعه. 43

2-11-3: سیاست تخریب و پراکنش…. 43

2-11-4: ساخت مسکن اجتماعی یا مسکن متعارف… 44

2-11-5: ارائه زمین و خدمات… 44

2-11-6: آزادسازی و تثبیت اقتصادی… 45

2-11-7: سیاست توانمندسازی… 45

2-11-8: ارتقای محیطی.. 46

2-12: راهحلهای متداول در ایران نسبت به موضوع اسکان غیر رسمی.. 47

2-13: مشکلات برنامهریزي سکونتگاههاي غیررسمی در ایران.. 48

2-13-1: مشکلات نظام تصمیمگیري… 48

2-13-2: عدم وجود دیدگاه فضایی در برخورد با این نواحی.. 48

2-14: مولفه های اجتماعی،اقتصادی،کالبدی ومدیریتی اسکان غیررسمی.. 49

2-15: عوامل تاثیر گذار در تشدید اسکان غیر رسمی.. 49

2-15-1:طرحهای شهری… 49

2-15-2 قوانین زمین شهری… 50

2-15-3: شهرهای جدید.. 50

2-16: برنامه توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی.. 51

2-17: نقش و اهداف ستاد ملی توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیر رسمی.. 52

2-17-1: عمدهترین دستاوردهای ملی.. 53

2-17-2: مشکلات  فرارو. 53

2-17-3: امکانات و فرصتهای پیشرو. 54

2-18: ضرورت ظرفیتسازی برای ارتقای توانمندی اجتماع محلی و ارتقاءبخشی سکونتگاههای غیررسمی   55

2-18-1: مفهوم ظرفیتسازی… 55

2-19: بررسي تاثير سكونتگاههاي غير رسمي بر امنيت اجتماعي.. 58

2-20: پیامدهاي سکونتگاههاي غیررسمی بر اقتصاد شهر (تشدید نابرابريهاي موجود) 59

2-21: اسکان غیررسمی و مدیریت شهری… 59

2-22: راهکارهای ساماندهی فضای شهری… 60

2-23: مهاجرت و اسكان غيررسمي.. 64

2-24: رابطه بين مهاجرت، بيكاري و اسكان غيررسمي.. 64

2-25: تجمیع زمین.. 66

2-26: فرآیند تجمیع زمین.. 67

2-27: تجمیع زمین در ایران.. 69

2-27-1: تجمیع در مقیاس خرد (چند پلاک) 69

2-27-2: تجمیع متوسط (تجمیع چند بخش از بلوک و یا دو بلوک) 69

2-27-3: تجمیع کلان (در مقیاس بیش از دو سه بلوک) 69

2-28: تجمیع زمین و بافتهای فرسوده شهری… 72

2-29: جمعبندی از روش تجمیع زمین.. 73

2-30: طرحهاي تجميع.. 73

2-31: پيشينه و سابقه كابرد روش سازماندهي مجدد زمين در كشور ژاپن.. 75

2-32: مهمترين مزاياي كاربرد روش سازماندهي مجدد زمين.. 79

2-33: فوايد طرح سازماندهي مجدد زمين براي هر دو گروه مالكان و دولت… 81

2-34: انتقادهاي بيان شده در مورد طرح سازماندهي مجدد زمين.. 82

2-35: مزایاي روش یکپارچهسازي (سازماندهی مجدد زمین) 84

2-36: روش تنظیم مجدد زمین در قالب یک مشارکت دو طرفه بین دولت و مردم. 85

2-37: معرفي یک پروژه تعديل و تنظيم دوباره قطعات زمين.. 87

2-37-1: اصول پروژه. 92

2-37-2: مشاركت شهروندان.. 95

2-37-3: سازماندهي و مديريت… 95

2-37-4: مزاياي این پروژه. 96

2-37-5: شروط لازم جهت اجراي پروژه تنظيم دوباره قطعات زمين.. 97

2-37-6: فرآيند انجام پروژه. 99

2-38: نتيجه گيري… 102

فصل سوم

3- روش اجرای تحقیق/ مواد و روشها 104

3-1: ویژگی‌های جغرافیای محدوده مورد مطالعه. 104

3-1-1: موقعیت جغرافیایی شهر بندر انزلی.. 104

3-1-2: زمین شناسی.. 105

3-1-3: توپوگرافی.. 106

3-2: ویژگی‌های اقلیمی شهر بندر انزلی.. 107

3-2-1: آب و هوا 107

3-2-2: درجه حرارت… 107

3-2-3: بارندگی.. 108

3-2-4: رطوبت نسبی.. 108

3-2-5: باد. 111

3-2-6: منابع آب… 112

3-2-7: خاک‌ شناسی.. 114

3-2-8: پوشش گیاهی.. 115

3-3: ویژگی‌های جغرافیای انسانی.. 116

3-3-1: نامواژه (وجه تسمیه) انزلی.. 116

3-3-2: تاریخچه شهر بندر انزلی.. 116

3-3-3: جمعیت و خانوار. 118

3-3-4: ساختار جنسی و سنی جمعیت… 119

3-3-5: حرکات جمعیتی (مهاجرت) 121

3-3-6: زبان و مذهب… 122

3-3-7: سواد. 123

3-4: ویژگی‌های اقتصادی شهر بندر انزلی.. 123

3-4-1: جمعیت فعال و غیر فعال.. 123

3-4-2: جمعیت شاغل برحسب گروه‌های عمده فعالیت… 124

3-4-3: سیمای کالبدی شهر بندر انزلی.. 127

3-4-4: محله‌ها و نواحی شهر بندر انزلی.. 127

3-4-5: کاربری اراضی شهر بندر انزلی.. 129

فصل چهارم

4- یافته های تحقیق.. 133

4-1: یافته های توصیفی.. 135

فصل پنجم

5- نتیجه گیری و پیشنهادات156

5-1: آزمون فرضیه. 156

5-1-1: فرضیه اول : هر قدر وسعت زمین ساکنین محله نویر کوچکتر باشد تمایل افراد به تجمیع بیشتر است. 156

5-1-2: فرضیه دوم :کمکهای ویژه همچون وام در تصمیم گیری ساکنین سکونتگاهها ی غیر رسمی جهت نوسازی واحد و سازماندهی مجدد زمین موثر است. 156

5-2: نتیجه گیری… 157

5-3: پیشنهادات… 158

5-4: پیشنهادات وراهبردهای اصلاحی.. 158

5-4-1: راهبردهاي اجتماعي.. 158

5-4-2: راهبردهای اقتصادی… 159

5-4-3: راهبردهای خدماتی.. 159

5-4-4: راهبردهای کالبدی… 160

5-4-5: راهبردهای مدیریتی.. 160

فهرست جداول

جدول ‏2‑1: تحولات جمعیت شهری و روستایی ایران طی دو دهه گذشته. 25

جدول ‏2‑2 :بررسی علل پیدایش، سطح علتیابی ، نگرش و نحوه برخورد دیدگاهها با اسکان غیررسمی41

جدول ‏2‑3 : نگاهی گذرا به چارچوبهای نظری مرتبط با مسکن شهری42

جدول ‏2‑4 : بررسی تحولات عملکردی دولتها در رابطه با کمبود مسکن و اسکان غیررسمی61

جدول ‏2‑5  :بررسی وضعیت برنامه ریزی بخش مسکن در برنامههای عمرانی قبل از انقلاب62

جدول ‏2‑6 :  بررسی وضعیت برنامه ریزی بخش مسکن در برنامههای عمرانی بعد از انقلاب63

جدول ‏2‑7 : راهكارهاي ايجاد بستر مناسب در جهت انگيزش مشاركت ساكنان مناطق اسكان غيررسمي65

جدول ‏2‑8 : مزایا و معایب روشهاي مداخله در ایران.. 85

جدول ‏2‑9 : ارزشيابي زمين و توزيع مجدد بر اساس ارزش مربوطه. 94

جدول ‏2‑10 : گزينه هاي مختلف براي دريافت زمين94

جدول ‏3‑1 : وضعیت جوی شهر بندرانزلی برحسب ماه،1376-1388. 109

جدول ‏3‑2 : وضعیت بارندگی و دمای شهر بندر انزلی برحسب ماه طی دوره آماری سال‌های 1951 2009. 111

جدول ‏3‑3:  توان آبی شهرستان بندر انزلی در سال 1385. 113

جدول ‏3‑4 : جمعیت و خانوار شهرستان بندر انزلی118

جدول ‏3‑5 : ترکیب جنسی و سنی جمعیت شهرستان بندر انزلی در سال 1385. 119

جدول ‏3‑6 : توزیع سنی جمعیت شهر بندر انزلی بر حسب گروه‌های عمده سنی در سال 1385. 120

جدول ‏3‑7 : مهاجران وارد شده طی 10 سال گذشته به شهر بندر انزلی (1385- 1375). 122

جدول ‏3‑8 : علل مهاجران وارد شده به شهر بندر انزلی در دهه 13851375. 122

جدول ‏3‑9 : تعداد باسوادان در جمعیت6ساله و بیشتر شهرستان بندر انزلی123

جدول ‏3‑10 : توزیع نسبی جمعیت 10ساله و بیشتر شهر بندر انزلی برحسب وضع فعالیت…. 124

جدول ‏3‑11 : توزیع نسبی جمعیت 10ساله و بیشتر شهر بندر انزلی برحسب نوع فعالیت و به تفکیک جنس…. 124

جدول ‏3‑12 : توزیع نسبی برآورد شاغلان 10 ساله و بیشتر برحسب بخش‌های کشاورزی، صنعت و خدمات125

جدول ‏3‑13 : جمعیت فعال شهر بندر انزلی، 1385. 125

جدول ‏3‑14 : برآورد شاغلان برحسب گروه‌های عمده فعالیت و به تفکیک جنس…. 126

جدول ‏3‑15 : محله‌ها و نواحی شهر بندر انزلی برحسب مساحت و جمعیت…. 128

جدول ‏3‑16: سطوح کاربری‌های مختلف، تعداد و سهم آنها 130

جدول ‏4‑1 : نظام تحليل ساماندهي و توانمندسازي سكونتگاه هاي غيررسمي محله نویر بندرانزلی134

جدول ‏4‑2 : جنسیت پاسخگویان.. 135

جدول ‏4‑3 :سن سرپرست خانوار. 135

جدول ‏4‑4 : محل تولد سرپرست خانوار. 136

جدول ‏4‑5 : شغل سرپرست خانوار. 136

جدول ‏4‑6 : مدت سکونت درواحد مسکونی فعلی137

جدول ‏4‑7: محل سکونت قبلی137

جدول ‏4‑8 : تعداد واحد مسکونی دراین ملک…. 138

جدول ‏4‑9 : تعداد خانوار ساکن دراین واحد مسکونی138

جدول ‏4‑10: تعداد کل افراد ساکن دراین واحد.. 138

جدول ‏4‑11 : سطح تصیلات139

جدول ‏4‑12  : نوع تصرف واحدمسکونی140

جدول ‏4‑13 : سازنده خانه مسکونی141

جدول ‏4‑14 : مساحت کل زمین واحد مسکونی141

جدول ‏4‑15 : مقدار زیربنای واحد مسکونی142

جدول ‏4‑16 : میزان رضایت از واحد مسکونی143

جدول ‏4‑17 : میزان رضایت از کیفیت ساخت واحد مسکونی144

جدول ‏4‑18 : وضعیت دسترسی به خدمات عمومی144

جدول ‏4‑19 : میزان رضایت از همسایگان واحد مسکونی145

جدول ‏4‑20 : تمایل جهت ساخت واحد مسکونی145

جدول ‏4‑21 : تمایل جهت نوسازی واحد مسکونی در ابعاد بزرگتر. 146

جدول ‏4‑22 : تمایل جهت ساخت واحد مسکونی با وام بانکی147

جدول ‏4‑23 : تمایل جهت احداث واحد مسکونی بصورت آپارتمانی148

جدول ‏4‑24 : تمایل جهت تجمیع زمین بصورت آپارتمانی149

جدول ‏4‑25 : تمایل جهت مشارکت دولت و ادغام با همسایگان مجاور. 149

جدول ‏4‑26 : تمایل جهت افزایش خدمات محله ای150

جدول ‏4‑27 : بررسی رابطه بین تمایل به تجمیع در مردم با متغیرهای انتخابی151

 

فهرست اشکال

نمودار ‏2‑1 : الگوي نظري جهت تبيين حاشيه نشيني و اسكان غيررسمي31

نمودار ‏2‑2 : موارد استفاده از روش تجمیع زمین در طرحهای شهرسازی66

نمودار ‏2‑3 : موارد استفاده از پروژه تعديل و تنظيم دوباره قطعات زمين100

نمودار ‏3‑1متوسط دمای ماهانه شهر بندر انزلی طی دوره آماری 1951 – 2009. 110

نمودار ‏3‑2 : گلباد شهر بندر انزلی، فروردین 1390. 112

نمودار ‏3‑3: هرم سنی جمعیت شهر بندر انزلی برحسب گروه‌های عمده سنی، 1385. 120

نمودار ‏4‑1 : سن سرپرست خانوار. 135

نمودار ‏4‑2 : تعداد کل افراد ساکن دراین واحد.. 139

نمودار ‏4‑3 : سطح تحصیلات140

نمودار ‏4‑4 : مساحت کل زمین واحد مسکونی142

نمودار ‏4‑5 : شما تا چه حدی از وضعیت سکونت دراین واحد مسکونی از لحاظ وسعت آن رضایت دارید؟. 143

نمودار ‏4‑6 : تمایل جهت ساخت واحد مسکونی146

نمودار ‏4‑7 : تمایل جهت احداث واحد مسکونی بصورت آپارتمانی148

 

فهرست اشکال

تصویر ‏2‑1 : نیاز به پروژه تجمیع زمین، در سمت چپ قطعات طراحی شده و در سمت راست اراضی طراحی نشده و حاشیه ای قرار دارند. شهر نامیبیا در آفریقای جنوبی. 67

تصویر ‏2‑2 : نمونه  ای از قطعات زمین در بافت روستایی در کشور مصر. قطعات عمدتاً به صورت باریک و کشیده در کنار هم قرار گرفته  اند. با این وضعیت استفاده از قطعات زمین برای طرح  های توسعه شهری امکان  پذیر نیست… 67

تصویر ‏2‑3 : فرآیند تجمیع زمین.. 68

تصویر ‏2‑4 : نمونهای از طرحهای بازسازی بافتهای فرسوده ـ شهر مشهد. 70

تصویر ‏2‑5 : تبديل بافت قديمي و ارگانيك به ساختار منظم و مبتني بر خطوط راه آهن از طريق اجراي طرحهاي بازتنظيم زمين در يكي از شهرهاي ژاپن   74

تصویر ‏2‑6 : مكانيزم تكنيك بازتنظيم زمين.. 75

تصویر ‏2‑7 : تعديل و تنظيم قطعات زمين با كاربرد طرح سازمان دهي مجدد زمين در ژاپن.. 78

تصویر ‏2‑8 : ايده اصلي روش سازماندهي مجدد زمين، تغيير قطعه بندي زمين است… 80

تصویر ‏2‑9 : تعديل و تنظيم قطعات زمين بعد از اجراي طرح سازماندهي مجدد زمين به ترتيب در طرح راما چهار و طرح مانانگ كازيلا در شهر بانكوك    81

تصویر ‏2‑10 : اصلاح قطعات زمين و افزايش تسهيلات عمومي از نكات مثبت اجراي طرح سازماندهي مجدد زمين است… 82

تصویر ‏2‑11 : اجراي طرح سازماندهي مجدد زمين، در اكثر موارد با افزايش تراكم همراه خواهد بود. 82

تصویر ‏2‑12 : قطعه بندي پلاکهاي مسکونی قبل  و بعد از یکپارچه سازي اراضی.. 83

تصویر ‏2‑13 : مکانیزم احیاي زمین براساس سیاست تنظیم مجدد زمین.. 86

تصویر ‏2‑14 : نمونه هايي از پروژه هاي تعديل و تنظيم دوباره قطعات زمين در بانكوك…. 88

تصویر ‏2‑15 : نمونه اي از پروژه هاي تعديل و تنظيم دوباره قطعات زمين درتايوان.. 89

تصویر ‏2‑16 : نمونه اي از پروژه هاي تعديل و تنظيم دوباره قطعات زمين در بانكوك…. 90

تصویر ‏2‑17 : معرفي اجزاي پروژه تعديل و تنظيم دوباره قطعات زمين.. 91

تصویر ‏3‑1 : تقسیمات شهر بندر انزلی به تفکیک مناطق.. 107

تصویر ‏3‑2 : پوشش گیاهی شهر بندر انزلی.. 115

تصویر ‏3‑3 : محله‌ها و نواحی شهر بندر انزلی.. 129

تصویر ‏4‑1 : محله نویر شهر بندر انزلی.. 154

 

فهرست اشکال

نقشه ‏3‑1 : موقعیت سیاسی شهر بندر انزلی105

نقشه ‏4‑1 : محله های شهر بندر انزلی ( محله نویر). 152

نقشه ‏4‑2 : فضاهای درمانی در شهر بندر انزلی153

نقشه ‏4‑3 : فضاهای درمانی در شهر بندر انزلی153

 

چکیده

اسکان غیر رسمی ،از پیامدهای نامطلوب شهرنشینی در جهان معاصر است که به ویژه در نتیجه صنعتی شدن شتابان و نابرابری های منطقه ای شکل گرفته و شهرها را با مسائل عدید ه ای مواجه ساخته است. گسترش سكونت گاه هاي غير رسمي با گسترش آسيب هاي اجتماعي نظير فحشا، اعتياد، سرقت و… رابطه مستقيم دارد. افزايش اين سكونت گاه ها نيز تابعي از فقر ،افزايش قيمت اجاره مسكن و مسكن،نرخ بيكاري و…مي باشد. سكونت گاه هاي غير رسمي،بدليل عدم ايمني در ساخت هميشه تهديدي براي ساكنين خود محسوب مي گردند. افراد ساكن در اين سكونت گاه ها ،هم خود در معرض انواع نا امني ها قرار دارند و هم تهديدي براي جامعه محسوب مي گردند .اين افراد به دليل انزواي اجتماعي ، عقده هاي دروني، فقر مالي وضعف فرهنگي در درون خود به باز توليد جرم و انواع مفاسد اجتماعي مي پردازند. وجود اين سكونت گاه ها در حال حاضر عامل اصلی چالش در توسعه پايدار و ثبات اقتصادي، اجتماعي ، فرهنگي و اقتصادي كلانشهرهاي كشور محسوب مي گردد. لذا تحقیق حاضر به بررسی ساماندهی اسکانهای غیر رسمی شهری با توجه به مدل LR در بندر انزلی پرداخته است .جامعه آماری تحقیق حاضر کلیه شهروندان محله نویراست که با استفاده از 275نمونه گیری تصادفی به عنوان نمونه آماری انتخاب گردید جهت سنجش از پرسشنامه به عنوان ابزار کار استفاده گردیده است و جهت تجزیه اطلاعات از آمار توصیفی (فراوانی ،درصد)و آمار استنباطی (خی دو )استفاده شده است.نتایج بدست آمده گویای این مهم بود که استفاده از وام دولتی و تجمیع زمین می تواند در ساماندهی اسکانهای غیر رسمی موثر واقع گردد.

واژگان كليدي: ساماندهی، اسکان غیر رسمی ،مدل LR ، بندرانزلی

 

مقدمه

از سالهای قبل از انقلاب شکوهمند اسلامی ایران و بخصوص پس ازآن در سال 1357 و اسقرار نظام جمهوری اسلامی در ایران, با هجوم روستا نشینان به کلان شهر های ایران و گسترش و توسعه بی رویه شهرها به محدوده های پیرامونی آن باعث گردید تا علیرغم وجود تاسیسات و امکانات خدماتی و رفاهی در این محدوده ها ، سکونتگاههای غیر رسمی شکل گرفته و روز به روز بر رشد آن افزوده گردد. عدم وجود تاسیسات ، امکانات لازم و کافی ، خدمات و سرانه های استاندارد برای این فضاهای شهری باعث گردید تا معضلات اجتماعی بیش از پیش بروز کرده و به وقوع یک فاجعه و انفجار نزدیک گردد.در سالهای ابتدایی پیروزی انقلاب اسلامی با مطالعات و تفکرات برنامه ریزان شهری، شهر های جدید در همجواری کلان شهرها تعریف و پایه گذاری شد، تا نسبت به ساماندهی و عدم توسعه شهرها اقدامی عاجل صورت پذیرد.پس از آن با توجه به روند رو به رشد مهاجرت به شهرهای بزرگ نه تنها شهرهای جدید تکافوی اسکان مهاجران را نمی داد بلکه سکونتگاههای غیر رسمی قبل نیز مجدداً رونق گرفته ,دچار تحول و توسعه گردید.

اسكان غيررسمي تاكنون در ايران با نامهاي مختلفي به كار برده شده، بويژه: حاشيه­نشيني، زاغه­نشيني، مسكن نابهنجار، اسكان خود انگيخته، اسكان خودجوش. (حاتمي نژاد و همکاران، 1385: 133).

بر اساس سند توانمندسازي و ساماندهي سكونتگاههاي غيررسمي، اين گونه سكونتگاهها در ايران داراي سه ويژگي عمده اند:

  1. مسكن سازي شتابزده توسط استفاده كنندگان كه عمدتا به علت نداشتن پروانه ساختماني و پيروي نكردن از برنامه ريزي رسمي شهرسازي، مجموعه­اي نابسامان را به وجود آورده است؛
  2. پيوستگي عملكردي با شهر اصلي و گسست كالبدي از آن با تجمعي از اقشار عمدتا كم­درآمد و فقير؛

محيطي با كيفيت پايين زندگي و كمبود شديد خدمات و زيربناهاي شهري و تراكم بالاي جمعيتي (وزارت مسكن وشهرسازي، 1382: 2ـ1)

1-1: بیان مسأله

یکی از زمینه­های ناپایداری توسعه­ی شهری در طول زمان گونه­ای از سکونت با مشکلات
ویژه­ی آن است که در دوران معاصر از آن تحت عنوان اسکان غیررسمی می­توان نام برد. این­گونه سکونتگاه­ها که سیمای نازیبا، خدماتی پایین، ساکنینی کم­بنیه و مشاغلی ناپایدار دارند، محیطی آماده برای پذیرش نابهنجاری­های اجتماعی می­شوند (صرافی، 1381: 79). حاشيه­نشيني و اسکان غیررسمی پدیده­ای است که به دنبال تحولات ساختاری و بروز مسائل و مشکلات اقتصادی و اجتماعی مانند مهاجرت­های زیاده از حد و بدون برنامه­ ریزی رسمی از روستا به شهر؛ چالش­های فرایند مدیریت کلان (ملی) و محلی (شهری)، نبود نگرش آمایش سرزمین و برنامه­ ریزی منطقه­ای پدیدار گردیده است (بوچانی، 1384: 60). طبق برآوردهای برنامه­ی اسکان بشر سازمان ملل متحد یک­سوم از سه میلیارد نفر از ساکنین شهرها در زاغه­ها و یا مکان­هایی زندگی می­کنند که حداقل دارای شرایط زیر می­باشند: ناامنی حق تصرف، شرایط ساختاری ناهنجار مسکن، دسترسی ضعیف به آب آشامیدنی سالم و تغذیه و تراکم بیش از حد (UN-HABITAT, 2005).

این شرایط بالاخص در کشورهای توسعه­نیافته­تر بارزتر است. بطوریکه گفته می­شود بیش از نیم تا سه­چهارم جمعیت شهرهای اینگونه کشورها، در حیطه اسکان غیررسمی و حاشيه­نشيني قرار دارند (زنجانی، 1380: 5). بنابر برآورد مرکز اسکان سازمان ملل متحد، بیش از 50 درصد ساکنان شهرهای کشورهای کم­درآمد و 20 درصد در کشورهای میان درآمد، در این نوع از سکونتگاه­ها زندگی می­کنند که سنجه­های سواد، سلامتی، درآمد و پیشرفت اجتماعی در این مناطق به طور روشن از میانگین شهری آن کشورها در آنها پایین­تر است (فرزین صبا، 1384: 2). در آخرین گزارش مرکز اسکان بشر ملل متحد آورده شده که بین یک­سوم تا یک­چهارم جمعیت شهری جهان در فقر مطلق به سر می­برند. امروزه در آسیا تعداد فقرای شهری بیش از نیمه­ی دهه­ی 90 میلادی است (صرافی، 1381: 5). البته این موضوع به این معنی نیست که سکونتگاه­های غیررسمی فقط در کشورهای توسعه­نیافته وجود دارد بلکه خاستگاه این پدیده کشورهای صنعتی بوده است و در برخی از نوشته­ها علت­العلل این مسأله را ناشی از انقلاب صنعتی و پیامدهای آن دانسته­اند (آقابخشی و دیگران، 1382: 2).

جریان توسعه شهری در ایران طی بیست سال گذشته باعث گردیده که جمعیت شهرنشین بالغ بر دو برابر گردد و پیش­بینی­ها حکایت از ادامه سریع این رشد را دارند. در حال حاضر سرعت توسعه شهری از ظرفیت و توانایی دولت و شهرداری­ها در گسترش زیرساخت­ها و ارائه خدمات و ایجاد اشتغال پیشی گرفته است، در نتیجه، پدیده اسکان غیررسمی به سرعت و به صورتی بی­قاعده گسترش یافته است. برآورد می­شود در کشور ما یک­سوم جمعیت شهری در این گونه سکونتگاه­ها مستقر باشند (صرافی، 1381: 5).

مطابق آمار مرکز اسکان بشر سازمان ملل (UNCHS) در سال 2001، 924 میلیون نفر (در حدود 30 درصد) از جمعیت شهری جهان در سکونتگاه­های غیررسمی و سکونتگاه­های فرودست، سکونت داشته­اند (GTZ, 2005, p1) که بیشتر آنها دارای محیطی آلوده، زننده، ناامن و موجد مشکلات بهداشتی و اجتماعی بوده­اند (Kapoor, Mudit, pp1-2). در یک نگرش منطقه­ای دست­کم 200 میلون نفر در سکونتگاه­های غیررسمی ساکن بوده­اند (GTZ, ibid, p3). نتایج آخرین برآوردها نشان می­دهند که در سال 1385 در حدود 8 میلیون نفر از جمعیت شهری کشور در سکونتگاه­های غیررسمی و 2 میلیون نفر در بافت­های فرسوده ساکن بوده­اند و در مجموع رقم 5/10 میلیون نفر در شرایط فقر مسکن در شهرهای کشور به سر می­برده­اند (صرافی، 1387: 8). تا سال 17300 هـ . ش که شهرنشینان ایران دو برابر می­شوند، 30 درصد از شهرنشینان جدید (بیش از 10 میلیون نفر) کم­درآمد خواهند بود که بین 5 تا 7 میلیون نفر از آنها در صورت تداوم شرایط موجود در برنامه­ ریزی­ها، به سوی اسکان غیررسمی و عمدتاً در شهرهای بزرگ و کلانشهرها رانده خواهند شد (صرافی، 1383: 33). اگر حتی سرعت گسترش کالبدی و جمعیتی سکونتگاه­های غیررسمی کاهش یابد، روندهای موجود حاکی از تعمیق شرایط بدمسکنی، و اقتصاد ناپایدار در آنها بوده و در واقع ما در دهه­های آتی شاهد تنزل کیفی و کمی شاخص­های مطرح در ساختار و محتوای کالبدی (فرسایش سازه و افت و تنزل خدمات زیرساختی)، اقتصادی و اجتماعی در مقایسه با سایر بخش­های جدید شهری خواهیم بود.دراین تحقیق شهربندانزلی به عنوان یکی از نمونه های دارنده محلات با شرایط ذکرشده ی فوق ، با توجه به ویژگی های جغرافیایی از طریق مدل یکپارچه سازی اراضی (Land Readjustment  ) مورد تحلیل قرار می گیرد

تعداد صفحه : 171

قیمت : 14700 تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --