پایان نامه ارشد رشته کشاورزی : ارزیابی میزان تحمل ارقام کنجد به قارچ Macrophomina phaseolina

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته کشاورزی

با عنوان :   ارزیابی میزان تحمل ارقام کنجد به قارچ Macrophomina phaseolina

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامي

 واحد دامغان

دانشکده کشاورزی    

 پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد(M.Sc)

گرایش بیماری شناسی گیاهی

عنوان:

 ارزیابی میزان تحمل ارقام کنجد به قارچ Macrophomina phaseolina در شرایط مزرعه در استان مازندران

 استاد راهنما

دکتر سیاوش رعیت پناه

استاد مشاور

دکتر علیرضا دلیلی

دکتر عبد­الر ضا فروتن

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                             صفحه

چکیده…………………………………………………………………………………………………………………………. 1

فصل اول : مقدمه

1-1- گیاه شناسی کنجد ………………………………………………………………………………………………….. 2

1-2- ترکیبات شیمیایی کنجد……………………………………………………………………………………………. 4

1-3- خواص مفید کنجد برای سلامتی بدن ………………………………………………………………………… 4

1-4- بیماریهای مهم کنجد……………………………………………………………………………………………….. 5

1-4-1- بیماری پوسیدگی ذعالی کنجد……………………………………………………………………………….. 5

1-5- آفات …………………………………………………………………………………………………………………. 6

1-6- شرایط محیطی مورد نیاز برای کشت کنجد…………………………………………………………………… 6

1-6-1- کشت و کار کنجد ……………………………………………………………………………………………… 7

1-6-2- داشت کنجد……………………………………………………………………………………………………… 7

1-6-3- برداشت کنجد……………………………………………………………………………………………………. 8

1-6-4- تناوب زراعی…………………………………………………………………………………………………….. 9

1-6-4-1- نکات مهم زراعی کنجد……………………………………………………………………………………. 9

1-8- ضرورت انجام تحقیق……………………………………………………………………………………………. 12

1-9- اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………… 13

فصل دوم: بررسی منابع

2-1-پوسیدگی ذغالی کنجد……………………………………………………………………………………………. 14

2-2- قارچ عامل بیماری M. phaseolina………………………………………………………………………. 17

2-2-1- ریخت شناسی قارچ M. phaseolina………………………………………………………………… 20

2-2-2- زیست شناسی قارچ M. phaseolina………………………………………………………………… 21

2-2-3- چرخه بیماری………………………………………………………………………………………………….. 24

2-2-4- مکانیزم آلودگی و بیماریزایی……………………………………………………………………………….. 25

2-3- دامنه میزبانی قارچ M. phaseolina………………………………………………………………………. 26

2-3-1- دامنه میزبانی قارچ در ایران…………………………………………………………………………………. 26

2-4- روش های کنترل بیماری………………………………………………………………………………………… 30

2-4-1- کنترل زراعی……………………………………………………………………………………………………. 30

2-4-1-1- تغذیه متعادل و مناسب…………………………………………………………………………………… 30

2-4-1-2- آبیاری مناسب………………………………………………………………………………………………. 31

2-4-1-3- غرفاب کردن خاک قبل از کشت………………………………………………………………………. 31

2-4-1-4- تناوب زراعی با غیر میزبان………………………………………………………………………………. 31

2-4-1-5- حذف اندام های آلوده محصول بعداز برداشت……………………………………………………… 31

2-4-1-6- استفاده از بذر سالم و عاری از عامل بیماری………………………………………………………… 31

2-4-2- کنترل شیمیایی…………………………………………………………………………………………………. 32

2-4-3- کنترل بیولوژیک……………………………………………………………………………………………….. 32

2-5- مدیریت زراعی……………………………………………………………………………………………………. 35

2-5-1- تأثیر عملیات شخم زنی در تراکم جمعیت قارچ M. phaseolina در خاک………………….. 35

2-5-2- بکارگیری ارقام مقاوم………………………………………………………………………………………… 36

2-6- انواع مقاومت………………………………………………………………………………………………………. 36

2-6-1- مقاومت حقیقی………………………………………………………………………………………………… 36

2-6-2- مقاومت ظاهری……………………………………………………………………………………………….. 37

2-6-3- مقاومت غیر میزبانی………………………………………………………………………………………….. 37

فصل سوم :مواد و روش ها

3-1- روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………….. 39

3-2 – ارقام مورد استفاده در آزمایش……………………………………………………………………………….. 40

3-3- جداسازی قارچ عامل بیماری…………………………………………………………………………………… 40

3-4- تولید سختینه قارچ M. phaseolina در شرایط آزمایشگاه…………………………………………… 40

3-5- تعیین میزان جمعیت اسکلروت های قارچ بیمارگر در محل آزمایش…………………………………. 41

3-6- تجزیه و تحلیل داده ها………………………………………………………………………………………….. 41

فصل چهارم : نتایج

4-1- مشخصات قارچ عامل بیماری M. phaseolina……………………………………………………….. 42

4-2- علائم بیماری پوسیدگی ذغالی ناشی از قارچ M. phaseolina…………………………………….. 44

4-3- میزان جمعیت اسکلروت های قارچ بیمارگر در محل آزمایش…………………………………………. 44

4-4- شرایط خاک محل آزمایش……………………………………………………………………………………… 44

4-5- ارزیابی مقاومت ژنوتیپ های کنجد نسبت به قارچ M. phaseolina……………………………… 45

فصل پنجم:بحث

5-1- بحث………………………………………………………………………………………………………………… 47

فهرست منابع………………………………………………………………………………………………………………. 50

چکیده انگلیسی……………………………………………………………………………………………………………. 53

چکیده

بیماری پوسیدگی ذغالی کنجد Macrophomina phaseolinaدر استان مازندران یکی از بیماری های مهم کنجد محسوب می­شود. عامل بیماری قارچی خاکزی و بذرزاد بوده که از طریق جوانه زدن اسکلروت ها در داخل خاک و تماس با ریشه های کنجد و کاشت بذور آلوده به قارچ عامل بیماری باعث بروز بیماری می گردد. محدودیت استفاده ازسموم شیمیایی به علت عدم کار آیی قارچ کش های رایج به صورت محلول پاشی و ضد عفونی بذر، باعث شده است که روش­هایی نظیر استفاده از ارقام متحمل، تنظیم تاریخ ها و ردیف های کاشت به همراه سایر روش های غیر شیمیایی در کنترل بیماری از اهمیت فراوانی برخوردار شود. برای جلوگیری از مصرف بي رويه سموم شيميايي، کاهش هزینه های تولید و معرفی رقم متحمل به بیماری در استان مازندران، اين تحقیق با استفاد از تعداد 7 رقم و لاین حاصل از آزمایشات مقایسه مقدماتی که از نظر عملکرد و سایر خصوصیات زراعی نسبت به سایر ارقام برتری نشان داده اند، انتخاب و تحت شرایط مزرعه ای در برابر بیماری پوسیدگی ذغالی مورد ارزیابی قرارگرفتند. این لاین ها در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در ایستگاه تحقیقات زراعی بایعکلا در قطعه زميني آلوده به اسکلروت­های قارچ عامل بیماری و دارای سابقه کشت کنجد به اجرا در آمد. نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد که ارقام و لاین ها مورد بررسی دارای واکنش­های متفاوت نسبت به قارچ عامل بیماری هستند. در این آزمایش درصد بیماری با شمارش بوته های آلوده و سالم در لاین های مورد بررسی تعیین گردید. تجزیه واریانس داده های حاصل از درصد بوته­های آلوده به بیماری پوسیدگی ذغالی نشان داد که بین ارقام و لاین های مورد بررسی از نظر درصد بوته های آلوده اختلاف معنی داری در سطح 1 درصد وجود داشت. رقم های اولتان، چند شاخه ناز، لاین شماره 14، یکتا، لاین برتر، رقم محلی و تک شاخه به ترتیب دارای درصد بوته های آلوده به میزان 17، 25/5، 5/4، 75/3، 5/2، 1 و 1 به بیماری پوسیدگی ذغالی کنجد بودند.

واژه‌هاي كليدي: کنجد، بیماری پوسیدگی ذغالی، M. phaseolina و لاین ها.

  • گیاه شناسی گیاه کنجد

کنجد گیاهی است یک ساله و متعلق به تیره Pedaliaceae که خیلی با تیره Scrophulariaceae خویشاوندی دارد ، با این تفاوت که دارای تخمدان یک حفره ای با دو جفت (Parietel Placentas) بوده که در داخل و مرکز تخمدان نمو کرده و تولید دو حفره دروغی را می نماید. جفت در رشد و نمو بعدی خود ظاهراً یک تخمدان چهار تا حتی هشت حفره ای تشکیل می دهد. کنجد دارای ساقه های راست و کم و بیش همراه با شاخه های فرعی که پوشیده از کرک های غده ای می باشد. ساقه های کنجد شیاردار بوده و معمولا ارتفاع آنها بین 50 تا 150 سانتیمتر و در بعضی انواع خیلی بیشتر از این حد می رسند. برگ های قسمت تحتانی ساقه پهن و اغلب شکاف دار بوده و دارای حاشیه های مضرس می باشند، در حالی که برگ های فوقانی گیاه نیزه ای شکل هستند. برگها در روی دمبرگ بلند و سبز روشن قرار گرفته و معلق می باشند. برگهای قسمت تحتانی ساقه کنجد اغلب ریخته و آثار مشخصی از خود در روی ساقه باقی می گذارند. دمبرگ کنجد فاقد گوشوارک یا استیپول بوده و سطح فوقانی و تحتانی برگ را پرچین هایی (چین و چروک) تشکیل می دهند. گلهای کنجد بطور منفرد در روی دمگل خیلی کوچکی که از محل محور برگ تولید می گردد قرار گرفته و دارای یک یا دو نکتار (شهد گاه ) دائمی و فنجانی شکل در قاعده است.

دو برگــک گل (Bract) کوتاه و کشیده که از قاعده دمــگل درست از زیر شهد گاه بوجود می آیند، گلهای جوان را در بر می گیرند. این برگکهای گل در موقع رسیدن گلها می افتند. گلهای کنجد متقارن (Zygomorph) بوده و دارای دو لوله جام گل (Corolla tube) پنچ قسمتی است که رنگ آن سفید و درون لوله لکه های قرمز رنگی وجود دارند. بخش های کاسه گل (Calyx) کوتاه از قاعــده به هم پیــوسته و باریک ، نوک تیز و کرکـــدار می باشند. لوله جام گل (Corolla tube) بخصوص در سطح فوقانی پوشیده از کرک است. اندام های مذکر چهار عدد هستند که بطور جفت در مقابل لبه فوقانی لوله جام گل قرار گرفته که یک جفت آن کوتاه تر از جفت دیگر می باشد. اندامهای مذکر دارای رنگ سفید مایل به سبز می باشند و بساک ها (Anther) بوسیله میله بلندی به یک شکل منقار مانند کوتاه و متورمی منتهی می گردند. کنجد دارای تخمدان فوقانی بوده و هر تخمدان از هر حجره به هم پیوسته تشکیل شده است که گاهی حاوی چهار حفره نیز می باشد. میوه کنجد کپسولی است که بوسیله دو سوراخ انتهایی باز شده و مقطع آن راست گوشه (Rectangular) می باشد. در روی کپسول کنجد شیارهایی با یک منقار کوتاه سه گوش که در انتهای آن قرار دارد دیده می شود. طول هر کپسول کنجد به دو یا سه سانتیمتر رسیده و محتوی تعداد بی شماری بذر کوچک و تخم مرغی شکل است که از یک طرف باریک و در امتداد یک حاشیه آن خط بلندی قرار گرفته است. پوسته بذر ممکن است صاف یا مشبک (Reticulate) بوده و رنگ آن برحسب انواع مختلف ممکن است سفید، زرد، قرمز، قهوه ای تا سیاه تغییر نماید.

شکل1-1 گیاه کنجد

  • تركیبات شیمیایی کنجد

روغن كنجد یكی از روغن های اشباع نشده و مفید برای بدن است که در آمریكای شمالی و كانادا به مقدار زیاد مصرف می شود، زیرا این روغن نه تنها كلسترول خونرا افزایش نمی دهد، بلكه آن را كاهش نیز می­دهد. كنجد دارای پروتئین، ویتامین های B ,D ,E و لسیتین (LECITHIN) می باشد. مقدار روغن آن در حدود 50% است. روغن كنجد مركب از حدود 70% اسیدهای چرب اشباع نشده مانند لینولئیك اسید،‌ اولئیك اسید و مقداری اسیدهای چرب اشباع شده مانند اسید پالمتیك و آراشیدیك اسید می باشد.

  • خواص مفید کنجد برای سلامتی بدن

کنجد یکی از قدیمی ترین گیاهان کشت شده توسط بشر در جهان است. دانه های کنجد بسته به شرایط آب و هوایی و نوع رقم دارای 45 تا 62 درصد روغن است. وجود آنتی اکسیدان سزامولین (Sesamolin) در روغن کنجد باعث دوام خوب آن می گردد. کنجد بعلت درصد بالای روغن و دارا بودن آنتی اکسیدان سزامولین ((Sesamolin یکی از مهمترین گیاهان دانه های روغنی در جهان بشمار می آید. از نظر طب قدیم ایران، كنجد گرم است. كنجد بسیار مغذی است و در اكثر كشورهای فقیر به عنوان جانشین گوشت بكار می رود. خواص مفید کنجد به شرح زیر است:

  • برای چاق شدن و تقویت نیروی جنسی موثر است.
  • برای رفع قولنج كنجد را آسیاب كرده و با سركه مخلوط كنید و به مقدار نصف وزن كنجد، مغز بادام پوست كنده را به آن اضافه كنید. سپس آنها را پودر كنید و هر روز به مقدار یك قاشق سوپ خوری از آن بخورید.
  • كنجد گرفتگی صدا را از بین می برد.
  • نرم كننده معده و روده است.
  • كره كنجد كه در كانادا بنام تاهیتی معروف است و شبیه ارده می باشد، غذای خوبی برای رشد بچه هاست.
  • برگ كنجد را اگر به سر بمالید، باعث رشد و سیاهی موی سر می شود.
  • ارده نرم كننده معده و روده هاست.
  • كنجد فشار خون بالارا كاهش می دهد.
  • كنجد ضد رماتیسم است.
  • برای رفع ناراحتی كیسه صفرا مفید است.
  • دم كرده برگ كنجد، اسهال خونی را برطرف می كند.
  • روغن كنجد برای رفع تنگی نفس، سرفه خشك و زخم ریه مفید است.
  • روغن كنجد سوزش ادرار را رفع می كند.
  • از روغن كنجد به جای روغن زیتون در سالاد استفاده كنید.
    • بیماریهای مهم کنجد

از جمله بيماري هاي مهمي كه گياه كنجد را مورد تهديد و حمله قرار مي دهند، مي توان به بيماري گل سبز، بوته ميري و پوسيدگي ذغالي اشاره نمود.

1-4-1- بیماری پوسیدگی ذغالی کنجد

بیماری پوسیدگی ذغالی در مناطق مهم کشت کنجد با درصد و شدت آلودگی مختلف مشاهده و موجب کاهش کمیت وکیفیت محصول کنجد گردیده است. عملکرد این محصول در ارقام محلی 800 کیلو گرم در هکتار و در ارقام اصلاح شده 1600-1200 کیلوگرم در هکتار بدست آمده است (اندر خور و مافی پاشاکلایی،1387). با توجه به درصد زیاد آلودگی به بیماری پوسیدگی ذغالی در مزارع کنجد در سالهای اخیر مشکلات زیادی برای کنجد کاران به وجود آورده است.

شکل 1-2 تصویر بوته های آلوده گیاه کنجد به قارچ M. phaseolina

  • آفات

آفات رايج گياه كنجد شامل آگروتيس يا طوقه بر، شته و كرم برگ خوار مي باشد كه در مراحل اوليه يا در طول رشد اين گياه ايجاد خسارت مي نمايند.

  • شرایط محیطی مورد نیاز برای کشت کنجد

کنجد گياهي گرما دوست و روز کوتاه است و به هواي گرم و نور فراوان احتياج داشته و به حرارت پايين حساس است. با اين حال، هواي بسيار گرم بيش از ۴۰ درجه سانتي گراد موجب نقصان تشکيل کپسول ها مي­شود و در واقع حرارت مطلوب رشد کنجد حدود ۲۷ درجه سانتي گراد است. توليد کنجد در نواحي با حداقل ۱۵۰ روز بدون يخبندان امکان پذير است. اين گياه اساساً محصول خاص مناطق گرمسيري و نيمه گرمسيري تلقي مي شود. کنجد معمولاً در مناطقي با ارتفاع کمتر از ۱۰۰۰ متر از سطح دريا مي رويد، هر چند که برخي از انواع آن ممکن است در ارتفاعات بالاتر نيز قادر به رشد باشند. کنجد به عنوان يک محصول مقاوم به خشکي و گرما شناخته شده است و ليکن براي توليد و عملکرد بالا به رطوبت احتياج دارد. به زيادي رطوبت خاک و عدم تهويه نسبتا حساس است و به همين جهت کنترل آبياري کنجد ضرورت دارد. کنجد مقاوم به خشکي است. در انواع خاک ها رشد مي کند مشروط بر آنکه از نظر تهويه و زهکشي محدوديتي وجود نداشته باشد. با اين حال خاک­هاي داراي بافت متوسط را ترجيح مي دهد. کنجد به شوري خاک غير مقاوم است و اسيديته خنثي را ترجيح مي دهد.

تعداد صفحه :64

14700 تومان

پشتیبانی سایت :              serderehi@gmail.com