پایان نامه ارشد رشته کشاورزی : اثر دماهاي انجماد و دوام آن بر درصد جوانه زني گرده

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته کشاورزی گرایش  تولیدات گیاهی- علوم باغی

با عنوان : اثر دماهاي انجماد و دوام آن بر درصد جوانه زني گرده

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

پايان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد

در رشته مهندسی تولیدات گیاهی-گرایش علوم باغی

اثر دماهاي انجماد و دوام آن بر درصد جوانه زني گرده برخي از ژنوتيپ‌هاي نر پسته و بررسي ميزان مقاومت آنها از طريق پارامتر نشت يوني

استادراهنما

دكتر حسين حكم آبادي

استاد مشاور

دکتر حسین افشاری

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

این پژوهش برای اولین بار در دنیا به منظور نشان دادن اثرات دماهاي پايين و ميزان دوام آن بر روي درصد جوانه‌زني و ميزان قوه ناميه انجام شده است .برای انجام این ازمایش دانه های گرده 3 ژنوتيپ زودگل، متوسط گل و دير گل انتخاب و به انكوباتور منتقل شد. گرده ها به مدت 1 ، 2 و 3 ساعت در دماهاي (6، 4 ، 2 ، 0 ، 2- ، 4- و 6-) قرار داده شد و پس از اتمام هر دوره گرده‌ها در محيط كشت گذاشته شده و درصد جوانه‌زني در هر تيمار مشخص شد . طرح آزمايشي انتخابي، طرح فاكتوريل با 3 فاكتور (ژنوتيپ، دما و دوام دما ) در 3 تكرار در قالب طرح كاملا تصادفي در بهار سال 1391 انجام شد . نتايج نشان داد كه بالاترين ميزان جوانه زني در ژنوتيپهاي متوسط گل وپايين ترين جوانه زني در ارقام ديرگل رخ داده است. در ارتباط با ميزان دوام بين 1، 2 و 3ساعت دوام دما اختلاف معني داري مشاهده نشده است . بالاترين ميزان جوانه زني در دماي 6 درجه سانتيگراد بالاي صفر روي داده است .پايين ترين جوانه زني در دماهاي 4- و6 – درجه سانتي گراد بوده است به طوري که در دماهاي زير صفر ممکن است درصد جوانه زني به صفر برسد .در آزمایش دیگری ، بررسی میزان مقاومت گرده ها از طریق پارامتر نشت یونی انجام شد. همچنين غلظت برخي از كاتيونها از جمله Na,K,Mg,Ca اندازه گيري شد . نتايج نشان داد كه pH محلول نشت يافته نمي تواند ابزاري مناسب جهت مطالعه سرما و نقطه انجماد گرده درختان پسته باشد. درصد نشت يوني از نمونه هاي تحت تيمار سرما به عنوان پارامتر قابل اعتماد براي ارزيابي آسيب ناشي از سرما مورد استفاده مي‌باشد. نتایج نشان داد که يون پتاسيم اصلي ترين و مهمترين كاتيوني است كه با كاهش دما نشت آن افزايش يافته است .در مورد کلسیم ژنوتيپ هاي ديرگل كمترين و ژنوتيپ هاي متوسط گل بيشترين نشت را از خود نشان دادند. در ارتباط با منيزيم و سديم نتايج مشخص ساخت كه اين كاتيون با سرما نشت نمي يابد و بين دما ها اختلاف معني دار وجود نداشت. با توجه به این تحقیق انتظار می رود که در سال هایی که با مشکل دمای پایین درمنطقه دامغان مواجه ایم ،ارقام متوسط گل عملکرد بیشتری داشته باشند.

کلمات کلیدی:دانه گرده ،پسته ،دما ،نشت یونی

مقدمه

بیشتر درختان ميوه مناطق معتدله در معرض سرماي زمستانه قرار مي گيرند که باعث زيان هاي اقتصادي زيادي در آنها مي گردد. به اين دليل مناطق مورد کشت و توليد ميوه مطلوب و مناسب در اين نواحي مناطقي است که زيان هاي حاصل از سرما در آن حداقل باشد . درهر صورت زيان ناشي از سرمازدگي دراکثر مناطق ميوه کاري مشاهده مي شود. از طرفي دماي پائين يکي از عوامل محيطي است که کشت، پرورش و توليد محصولات باغباني را محدود مي کند . براي مثال فصل رشد محصولات يکساله بوسيله طول زمان عاري از يخ مشخص مي شود.همينطور در محصولات دائمي دماي پايين زمستانه،سرماي زودرس در پائيز و سرماي ديررس بهاره يکي از عوامل محدود کننده در توليد محصولات باغباني است. بنابراين درک مقاومت به دماي پايين بعنوان يکي از عوامل محيطي به منظور دستيابي به روش هاي مقابله با آن به منظور کاهش خسارت ناشي از اين پديده يکي ازاهداف مهم پژوهش براي متخصصين علوم باغباني و فيزيولوژيست ها مي باشد .

افت دما در اوايل بهار به ويژه اگرمصادف با بازشدن جوانه ها و گلها باشد، گاه خسارات قابل توجهي برجاي مي گذارد. اكثر درختان ميوه مناطق گرمسيري و نيمه گرمسيري و در شرايط بحراني‌تر، معتدله، در معرض خسارات ناشي از يخبندان و سرماي زمستان در اوايل بهار قرار مي گيرند. (ويلسون،1996).

بروز شرايط نامناسب آب وهوايي به بويژه يخبندانهاي زمستانه و سرماهاي بهاره مهمترين پارامترهاي تعيين پراكنش گونه ها و البته مهمترين شاخص انتخاب محل احداث باغات ميوه هستند (وست وود،1978).

بنابراين اگر شرايط ايده آل کشت و کار در يک منطقه لحاظ شده باشند ، آسيب هاي ناشي از يخبندان زمستانه كمترين نقش را در اين بين داشته و بيشترين تمركز بر روي سرماهاي ناخواسته و غير طبيعي   اواخر زمستان واوايل بهار خواهد بود. خسارات وارده به جوانه ها و گلهاي باز شده بسيار قابل توجه تر از خسارات وارده به جوانه هاي در حال خواب و باز نشده خواهد بود.

از جمله‌ عوامل‌ اختلال‌ در توليد مستمرپسته، سرماي‌ ديررس‌ بهاره‌ است‌ كه‌ با نابودي‌ گلها موجب ‌ضايع‌ شدن‌ تمام‌ يا قسمتي‌ از ميوه‌ مي‌شود كه‌ ميتوان‌ با انجام‌ كارهاي‌ تحقيقاتي‌ اين‌ خسارت‌ را كنترل ‌يا كاهش‌ داد. جهت‌ كنترل‌ اين‌ نوع‌ خسارت‌ از روش‌هاي‌ مختلفي‌ استفاده‌ مي‌شود .

در طول سالهاي گذشته، مناطق پسته كاري ايران از آسيب سرمازدگي مصون نبوده اند و در برخي ازسالها خسارت ناشي از سرما، درصد زيادي از محصول سال را از بين مي برد. تجارب مشاهده اي و گزارشات دريافتي از مناطق مختلف بر اين نكته كه بخش اعظم خسارت وارده، ناشي از سرماي اوايل بهار است تا دماهاي پايين تر از انجماد در زمستان، تاكيد دارند. در اين بين به نظر مي رسد مهمترين خسارت سرما،‌ از بين رفتن گلهاي تازه باز شده است، در حاليكه دماهاي بالاتر به كاهش رشد و نمو گلها و لوله گرده و كاهش كارآيي گرده افشاني منجر مي شوند، دماهاي پايين مي توانند حتي جوانه ها را از بين ببرند (قلي پور، 1385).

در سال 1376 50% محصول پسته در اثر سرما از بين رفت. همچنين در سال 1383 نيز به طور متوسط 30% محصول پسته در استان كرمان در برخي مناطق پسته خيز از بين رفت كه اين حادثه به خصوص در استان كرمان كه اكثر باغداران وابسته به اقتصاد تك محصولي هستند ضربات سنگيني به باغداران وارد آورد. در سال 1384 نيز در برخي مناطق پسته كاري استان كرمان تا 60% محصول پسته در اثر سرماي بهاره از بين رفت (حكم آبادي، 1386). همچنين بخش زيادي از محصول پسته در اثر سرماي ديررس بهاره در 16 فروردين ماه سال 1387 از بين رفت. سرماي وارده و تغييرات جوي ايجاد شده در چند سال اخير نشان مي دهند كه محصول پسته يكي از محصولات حساس به سرما ي بهاره بوده و احتمال سرمازدگي بالا در چند سال آينده بنا بر تغييرات جوي دور از انتظار نخواهد بود. بنابراين انجام تحقيقاتي جهت كاهش خسارت محصول در اثر سرماي بهاره از ضروريات مي باشد

در اين چند سال اخير علاوه بر اثرات مستقيم سرماي بهاره بر روي محصول پسته، دانه بندي ضعيف خوشه هاي باقي مانده نيز يكي از عوامل كاهش عملكرد بوده است كه از دلايل مهم آن گرده افشاني ضعيف بوده است، احتمالا دماهاي پايين درصد جوانه زني و ميزان قوه ناميه گرده ها را كاهش داده و از اين طريق ميزان دانه بندي در خوشه كاهش يافته است تا كنون مطالعه اي بر روي اثرات دماهاي پايين و بالا و ميزان دوام آن بر روي درصد جوانه زني و ميزان قوه ناميه انجام نشده است. در اين تحقيق اثر دماهاي پايين ( در حد دماهاي سرمازدگي بهاره) و دماهاي بالاو ميزان دوام آن بر روي درصد جوانه زني و قوه ناميه 3 ژنوتيپ نر مورد مطالعه قرار خواهد گرفت.

بررسي منابع

2-1 اهميت اقتصادي پسته

پسته به عنوان يک محصول استراتژيک جايگاه خاصي در بين توليدات کشاورزي ايران دارد و اهميت اقتصادي آن معروف به طلاي سبز، بر هيچ کس پوشيده نيست. اين محصول بخش عمده اي از صادرات غير نفتي در حدود 55 درصد از توليد و بيش از 60 درصد از صادرات جهاني را به خود اختصاص داده است. در آمد حاصل از صادرات پسته در ايران به بيش از 400 ميليون دلار در سال مي رسد (جهانگيري وهمكاران،1384).در حال حاضر سطح زير کشت پسته ايران بيش از 3600000 هکتار مي باشد که استان کرمان با مجموع بيش از 270000 هکتار باغ هاي بارور و غير بارور، 77% محصول کل کشور را توليدکرده و به عنوان مهمترين منطقه پسته کاري ايران و دنيا محسوب مي شود مهمترين ارقام اين محصول در ايران عبارتند از اکبري، کله قوچي، احمدآقايي، اوحدي، بادامي، زرند ممتاز، خنجري دامغان، شاه پسند ، سفيد پسته نوق قزويني مي باشد (جهانگيري وهمكاران،1384).

2-2 خصوصيات گياه شناسي پسته

پسته از نظر گياه شناسي متعلق به خانواده آناكاردياسه1 است. جنس پسته با نام علمي Pistachia spp داراي 20 گونه مي باشد که در مناطق مختلف دنيا و اکثراً در اطراف درياي مديترانه، خاورميانه ، آسياي مرکزي و مخصوصاً ايران پراکنده هستند. گياهي نيمه گرمسيري و دو پايه است که گلهاي تک جنس نر و ماده بصورت مجزا قرار دارند. برگهاي مرکب 12-3 برگ چه دارند. گل نر پسته داراي دو گوشوارك مي باشد. گل ماده داراي 5-2 کاسبرگ سبزرنگ، تخمدان فوقاني تا حدي کروي يا تخم مرغي شکل و داراي يک تخمک مي باشد. خامه کوتاه و 3 قسمتي است کلاله 5-4 قسمتي سبزرنگ و چسبناک بوده ودانه متراکم و جنين داراي لپه هايي مي باشد که از بيرون محدب و از داخل مسطح مي باشد (اسماعيل پور،1377).

2-3 سرمازدگي

آسيب ديدگي اندام هاي حساس گياه در اثر کاهش ناگهاني دما در طول فصل رويش که مي تواند در دماهاي بالاتر از صفر درجه صورت گيرد را سرمازدگي گويند. سرما زدگي داراي انواع مختلفي بوده و ممکن است در بهار يا پائيز و يا زمستان اتفاق بيفتد(بوذري،1384).

2-3-1 سرمازدگي انتقالي (جبهه اي يا سيکلوني): سرمايي که در اثر هجوم يک جريان سرد قطبي و عبور آن از منطقه پيش مي آيد که موجب تقليل شديد و ناگهاني درجه حرارت و سقوط ميزان حرارت به چندين درجه زير صفر مي شود اين جريانات اغلب توأم با نزولات آسمان بوده و خاصيت کلي آن ها اين است که همواره از يک جاي ديگر به منطقه منتقل و نفوذ مي کند و محلي نمي باشد و بيشتر در دوران خواب درختان، در دوره غير فعال يعني زمستان بروز مي کند که درختان ميوه سردسيري تا حد زيادي در مقابل آن مقاومت و دوام دارند البته به ندرت در بعضي سالها چنين سرماهايي در اوايل بهار و پائيز ديده مي شوند که موجب خسارت سنگين باغداران مي شود (بوذري،1384).

2-3-2 سرمازدگي تشعشعي: سرمايي که کاملاً منطقه اي بوده و در يک محدوده معين و محيط محدود بدون اينکه هواي سردي از ساير جاها به منطقه نفوذ کند در اثر تشعشع از سطح زمين در همان محل بوجود مي آيد اين نوع سرما بر خلاف سرماي نوع اول همواره در شب هاي ساکت و آرام بدون ابر و باد ظاهر مي شود و اگردر اواخر زمستان، يا اوايل بهار بروز کند خطرناک محسوب مي شود.راههاي‌ مختلفي‌ براي‌ حفاظت‌ گياهان‌ در برابر آسيب‌هاي‌ سرما و يخ‌ زدگي‌ وجود دارد. حفاظت‌ دربرابر يخ‌ زدگي‌هاي‌ انتقالي‌ (جبهه‌اي‌) غالباً دشوارتر از حفاظت‌ در برابر يخ‌ زدگي‌هاي‌ تشعشعي‌ است‌ واغلب‌ سيستم‌ها و روش‌هاي‌ حفاظتي‌ تنها در شرايط‌ يخ‌ زدگي‌ تشعشعي‌ به کار رفته‌ است‌. تشكيل‌لايه‌هاي‌ وارونگي‌ در اين‌ شرايط‌ اغلب‌ به‌ عنوان‌ يك‌ مزيت‌ به‌ شمار مي‌رود و در بسياري‌ از روش‌هاي ‌حفاظتي‌ از وجود وارونگي‌ دمايي‌ به‌ عنوان‌ يك‌ وضعيت‌ مناسبي‌ براي‌ گرم‌ كردن‌، به‌ دام‌ انداختن‌ يا به‌گردش‌ درآوردن‌ مجدد هوا استفاده‌ مي‌شود. بالا بودن‌ نقطه‌ شبنم‌ احتمالاً سودمندترين‌ و مؤثرترين‌مكانيزم‌ ممكن‌ براي‌ كاهش‌ آسيب‌هاي‌ ناشي‌ از يخ‌ زدگي‌ است‌. چرا كه‌ در اين‌ موقعيت‌ به‌ عنوان يك‌«پمپ‌ گرمايي‌» مقدار گرماي‌ هدر رفته‌ از طريق‌ تشعشع‌ را با گرماي‌ نهان‌ تراكم‌ جبران‌ مي‌نمايند. به‌طور كلي‌ هر روش‌ حفاظتي‌ كه‌ قادر به‌ افزايش‌ ظرفيت‌ بخار آب‌ هوا باشد، از بازدهي‌ بسيار بالايي ‌برخوردار است‌ اما انجام‌ اين‌كار بسيار مشكل‌ است‌(بوذري،1384).

2-4 اهميت سرمازدگي در پسته

پسته درختي خزاندار است و ظهور برگ آن تقريبا همزمان با گلدهي صورت مي گيرد که در اين مرحله گياه در برابر سرماي بهاره حساس مي باشد. پسته در مرحله گلدهي دچار سرمازدگي مي شود. اين مرحله معمولا در فاصله اواخر اسفند تا اوايل ارديبهشت رخ مي دهد و اين محصول خسارت فراواني از سرماي بهاره مي بيند( جداول 1-2و2-2).پديده سرمازدگي زماني اتفاق مي افتد که دماي هوا بسته به نوع محصول به دماهاي آستانه پائين آن گياه برسد که اين دماي آستانه در مورد پسته C °4 و کمتر از آن است (جهانگيري وهمكاران،1384). ارقام زود گل پسته مانند کله قوچي بيشتر در معرض خطر سرماي ديررس بهاره و خسارات ناشي از آن قرار مي گيرند. درخت پسته در اواخر زمستان از رکود خارج شده و به سرعت مقاومت خود را نسبت به دماي پائين از دست داده و جوانه هاي گل شروع به نمو مي کنند. در اين زمان دماهاي نزديک به صفر باعث خسارت به جوانه هاي گل پسته مي شوند ( جهانگيري وهمكاران،1384) .

در سال 1376، 50% محصول پسته استان کرمان در اثر سرماي بهاره از بين رفت که اين ميزان سرمازدگي بيش از 250 ميليارد تومان خسارت در پي داشت و صادرات پسته را در حدود 50 تا70 درصد کاهش داد. در سال 83 و 84 در برخي مناطق پسته کاري استان کرمان تا 60 درصد محصول پسته در اثر سرماي بهاره از بين رفت. اگر چه پسته از نظر زود گلي مانند بادام، زردآلو و هلو نيست و ليکن سرماي وارده در سال هاي گذشته و تغييرات جوي ايجاد شده در سال هاي اخير نشان داده که استان کرمان و محصول پسته يکي از محصولات حساس به سرماي بهاره بوده و احتمال سرمازدگي در چند سال آينده بنا به تغييرات جوي غيرممکن نخواهد بود. بنابراين بنا به اهميت محصول پسته در کشور از نظر اقتصاد ارز آوري و در استان کرمان که بيش از 250 هزار بهره بردار از اين محصول وجود دارد لزوم اجراي طرحهايي درجهت جلوگيري يا کاهش خسارت سرماي بهاره از ضروريات مي باشد (حكم آبادي،1384).

2-5 خسارات ناشي از سرماي بهاره

خسارتهاي مورفولوژيكي سرمازدگي در جوانه ها عبارتند از: تغيير رنگ بافتها، قهوه اي شدن اكسيداتيو بافتها، نابودي گلهاي در حال تكامل در داخل جوانه و سياه شدگي كامل اندام. در گلهاي تازه باز شده خسارات عبارتند از: پژمردگي كلاله و خامه، قهوه اي شدن كلاله و سپس خامه،سياه شدگي تخمدان، بهم پيچيدن و نكروز گل آذين (فوست،1997)

تعداد صفحه :90

14700 تومان

پشتیبانی سایت :              [email protected]