پایان نامه ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی : بررسی فقهی حکم خرید و فروش اعیان نجسه از دیدگاه فقهای امامیه

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی

گرایش : فقه و مبانی حقوق اسلامی

عنوان :  بررسی فقهی حکم خرید و فروش اعیان نجسه از دیدگاه فقهای امامیه

دانشگاه آزاد اسلامي

واحد ياسوج

 دانشکده ادبیات و علوم انسانی

پايان‌نامه براي دريافت درجه كارشناسي ارشد «M. A. »

گرایش: فقه و مبانی حقوق اسلامی

عنوان:

بررسی فقهی حکم خرید و فروش اعیان نجسه از دیدگاه فقهای امامیه

استاد راهنما:

دکتر ابوالفضل علیشاهی

استاد مشاور:

یونس نیک‌اندیش

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان            صفحه

چكيده 1

مقدمه. 2

فصل اول: کلیات

1- كليات.. 5

1-1- بيان مسأله. 5

1-2- سوالات تحقیق.. 7

1-3- فرضیه های تحقیق.. 8

1-4-سوابق تحقیق.. 8

1-5- هدف تحقیق.. 9

1-6-نوآوری تحقیق.. 10

1-7- فصول تحقیق.. 10

فصل دوم: مفهوم شناسی و مصادیق

2- مفهوم شناسی و مصادیق.. 12

2-1- آغاز پيدايش عنوان فقه. 12

2-2- هدف از علم فقه. 13

2-3- معنای لغوی نجاست… 14

2-4- دلايل حمل بر معناى اصطلاحى شرعى.. 15

2-4-1-  مفهوم نجس از دیدگاه عرف.. 17

2-4-2- مفهوم نجس از دیدگاه شرع: 17

2-4-3- مفاهیم مرتبط با کلمه‌ی نجس در قرآن.. 18

2-4-4- معناى نجس (با فتح جيم) 19

2-5- مصادیق اعیان نجسه و دیدگاه فقهای امامیه. 19

2-5-1- شیخ طوسی.. 20

2-5-2- علامه حلی.. 20

2-5-3- مرحوم خویی.. 21

2-5-4- محمد تقی بهجت… 22

2-5-5- مرحوم منتظری.. 22

فصل سوم: مبانی فقهی

3- مبانی فقهی.. 25

3-1- خريد و فروش خون.. 25

3-2- ادله‌ی فقها در حرمت خرید و فروش خون.. 26

3-2-1- کتاب.. 26

3-2-2- سنّـت… 27

3-2-3- اجماع. 28

3-2-4- نداشتن ماليت… 29

3-3- دیدگاه فقها ی امامیه در حرمت خریدو فروش خون.. 31

3-3-1- دیدگاه علامه حلی.. 31

3-3-2- دیدگاه شیخ انصاری.. 31

3-3-3- دیدگاه محقق ايروانى.. 32

3-3-4- دیدگاه مرحوم خويى.. 32

3-4- خريد و فروش مردار 33

3-5- دیدگاه فقهای امامیه در خرید و فروش مردار 33

3-5-1- دیدگاه شیخ طوسی.. 33

3-5-2- دیدگاه مرحوم نراقى.. 33

3-5-3- دیدگاه شيخ انصارى.. 34

3-6- ادله‌ی فقها در خرید و فروش مردار 34

3-6-1- دیدگاه محقق اردبيلى.. 34

3-6-2- دیدگاه نائينى.. 36

3-7- قاعده‌ی حرمت نجاست… 36

3-8- دیدگاه فقهای امامیه در خرید و فروش مردار 39

3-8-1- دیدگاه مرحوم نراقى.. 39

3-8-2- دیدگاه شیخ انصاری.. 39

3-8-3- دیدگاه مرحوم نائينى.. 39

3-8-4- دیدگاه امام خمینی(ره) 40

3-8-5- دیدگاه مرحوم خويى.. 41

3-9- خرید و فروش جسد اموات برای تشریح.. 42

3-10- خرید و فروش عذره و بول.. 43

3-11- خرید و فروش سگ و خوک… 43

3-11-1- علت عدم ذکرکلب در قرآن.. 44

3-11-2- معنی کلمه ی هراش در قرآن.. 44

3-11-3- ادله‌ی حرمت خرید و فروش سگ… 44

3-11-4- دیدگاه  فقهای امامیه در خرید و فروش سگ: 45

3-11-4-1- دیدگاه شیخ مفید. 45

3-11-4-2- دیدگاه شیخ طوسی.. 45

3-11-4-3- دیدگاه علامه حلی.. 45

3-11-4-4- دیدگاه شیخ انصاری.. 46

3-12- خرید و فروش اعضای بدن میت… 46

3-12-1- ادله‌ی کسانی که حکم به عدم جواز فروش اعضاء دادند. 47

3-12-2- ادله‌ی حرمت خرید و فروش میته. 48

3-12-2-1- آیه كریمۀ. 48

3-12-2-2- اجماع. 48

3-12-2-3- روایات.. 48

3-12-2-4- خرید و فروش اعیان نجس باطل است… 49

3-12-2-5- اعضای بدن مالیت ندارند. 49

3-12-3- دیدگاه دوم: جواز فروش… 50

3-12-3-1-ادله‌ی کسانی که جواز به فروش اعضادادند. 50

3-12-4- دیدگاه سوم: قابلیت فروش بر مبنای حق تصرف.. 51

3-13- خرید و فروش خمر. 52

3-14- جمع بندی.. 53

فصل چهارم: آیات، روایات، احکام

4 – آیات، روایات، احکام. 55

4-1 مقدمه. 55

4-2- آیات مرتبط با اعیان نجسه، و احکام خرید و فروش آن ها 56

4-3- آیات مربوط به نجاست کافر. 58

4-4- آیات مربوط با کافر بودن اهل کتاب.. 60

4-5- آیات مربوط به حرمت اعیان نجسه. 61

4-5-1- فلسفه ی تحريم گوشت‌هاى حرام. 66

4-6- تكرار و تاكيد در بیان آیات مربوط به اعیان نجسه. 68

4-7- استفاده از خون براى تزريق.. 68

4-8- آیات و احکام مربوط به حرمت خمر. 69

4-9- احکام خرید و فروش اعیان نجسه از دیدگاه مراجع تقلید. 71

4-9-1- مرحوم امام خمینی(ره) 72

4-9-2- آیت الله خامنه ای.. 73

4-9-3- مرحوم منتظری.. 74

4-10- احکام بیمار مرگ مغزی و پیوند اعضای او 76

4-11- روایات مربوط به خرید و فروش اعیان نجسه. 77

4-12- روایات مربوط به خرید و فروش خون.. 81

4-13- روایات مربوط به خرید و فروش عبد کافر. 82

4-14- بحث و نتیجه گیری.. 83

فهرست منابع. 86

ABSTRACT: 89

چكيده

بررسى حکم فقهی خرید و فروش اعیان نجسه یکى از مباحث ضرورى جامعه‌ی ما در عصر حاضر است که کار فقهى گسترده‏اى را مى‏طلبد، لذا وظیفه‌ی فقها این است که به این امر مهم، اساسي توجه كنند و حکم فقهی را برای مردم بیان کنند، تا در معاملات به حرام نيفتند. در دين اسلام از آغاز بعثت، حكم تحريم خرید و فروش اعیان نجسه در علم الهى مقدّر و مقرّر بوده است، هدف از نوشتار حاضر بررسی حکم اکتساب، بهره وری و انتفاع از اعیان نجسه می‌باشد ، در اين پژوهش حرمت معامله با اعیان نجس، حکم خرید و فروش خون، مردار، سگ، خوک، خمر، حکم پیوند اعضای میت، هم چنین بررسی آرا ی قابل توجهی از فقها در حرمت خرید و فروش اعیان نجسه، و استثناء کردن برخی موارد و نیز ادله‌ی قرآنی، روایی، عقلی، اجماعی امامیه و… مطرح شد. تحلیل مسأله بیانگر این است که خرید و فروش اعیان نجسه باطل و حرام است، اکثر فقهای امامیه نیز این مطلب را تأیید و هرگونه استفاده و معامله‌ی با عین نجس را حرام دانسته اند مگر در مواردی که منفعت حلال و عقلایی داشته باشد (مانند خون) که در آن صورت حکم به جواز آن شده‌است.

واژه‌ی هاي كليدي: فقه امامیه، خرید و فروش، معامله‌ی حرام، اعیان نجسه، منفعت عقلایی.

مقدمه

با عنايت به اين كه امروزه با تحوّلات همه جانبه و سريع نظام زندگى روبه رو هستيم و بسيارى از موضوعات فقهى نيز به طور مستقيم از همين نظام زندگى پرتكاپو گرفته شده‌است، ضرورى است كه فقها در انديشه‌ی فقهى، بررسى تحوّل‌ موضوعات را در نظر و در عمل مورد توجه قرار دهند. موضوعات در واقع مهبط احكام هستند و عدم توجه به تحوّل كاركردى موضوعات موجب عوض شدن حكم شرعى آن می‌شود و آن چه در انديشه فقهى نسبت به رويدادهاى زندگى جهت گيرى پیدا می‌کند و می‌تواند هم آهنگ يا ناهم آهنگ با آن‌ها باشد، همين محصول نهايى، يعنى حكم است. در موارد بسيارى، ناسازگارى ميان احكام فقهى و شرايط زندگى، از دگرگونى و تغيير شكل دادن موضوعى كه حكم درباره‌ی آن صادر شده، ناشى شده‌است و تحول ايجاد شده در موضوع، در تغییر حكم مورد توجه قرار نگرفته است. موضوعات عرفى بسيارى وجود دارد كه عنايت و توجه به تحوّل كاركردى آن‌ها و ظهور كاركردهاى مفيد و حياتى جديد، اقتضا دارد كه حكم فقهى نيز متحوّل شده و حكم شرعى متناسب با كاركرد جديد در مورد آن‌ها صادر شود.

       مکاسب محرمه یعنی کسب هایی که از نظر شرعی حرام و تحصیل درآمد از طریق آن‌ها جایز نیست مانند خرید و فروش عین نجس مانند مردار یا بول و غائط و خون، مگر اینکه برای منفعت عقلائی باشد؛ مثل فروش خون برای تزریق به بدن فردی برای احیای او. کسب مال از اعیان نجس قابل تطهير نيست؛ مانند شراب و مسكرات ديگر و آب جو و مردار و خون و سگ، و در نتیجه خرید و فروش آن‌ها جایز نیست، خواه خريد و فروش يا دلالى يا حمل و نقل و هر نوع استفاده كه متعلق به آن باشد(خمینی(ره)،1383، ص38).

       برخی فقها معتقدند هر نجاستى كه تصرف و انتفاع از آن جایز باشد خريد و فروش و تكسب به آن هم جایز است و بعضى گويند استثنا منحصر به چند نجاست معدود است مانند بنده و عبد كافر و سگ شكارى، گله، پاسبان، باغ، زراعت و روغن نجس براى روشن كردن چراغ زير آسمان، شايد بتوان گفت كه نجاست خود علت منع نيست، بلكه علت منع آن است كه نوعاً نجاسات منفعت مباح ندارند. در هر صورت اکثر فقها نظرشان این است که خرید و فروش اعیان نجسه جایز نیست. برخی دیگر نیز خرید و فروش برخی اعیان نجسه را جایز می‌دانند و بر این باورند که اگر در اعیان نجس مانند خون منفعت مباح و عقلایی وجود داشته باشد همه گونه معامله و خرید و فروش آن‌ها صحیح است.

1- كليات

1-1-       بيان مسأله

         امروزه می‌توان مشاهده کردکه با توجه به پیشرفت علم و مرور زمان، بعضی از نجاسات شرعیه مثل خون و… منفعتی مورد نیاز برای انسان و جامعه دارند! لذا خرید و فروش آن حلال است. هدف از نوشتن این تحقیق و انتخاب این موضوع بررسی این مسأله است که آیا این قید منفعت حلال و قابل توجه بشر، می‌تواند به عنوان معیاری کلی قرار گیرد؟ یعنی این معیار را در تمام ابواب فقه ساری و جاری دانست و ثابت کرد که هر جا برای انسان منفعت حلال و مورد نیازی بود، معامله و خرید و فروش و خلاصه هر گونه تصرف جایز است؟ کسب و تجارت انواع بسیاری دارد از جمله مکروه، مباح، مستحب، حرام و واجب، تجارت حرام خود به چند نوع تقسیم شده‌است یکی از آن‌ها خرید و فروش اعیان نجسه است که شارع مقدس به عنوان یکی از مسائل فقهی مهم به آن پرداخته است. منظور از اعیان نجسه یا اشیاء ناپاک اشیایی است که در شرع حکم به نجاست آن‌ها شده‌است، به اعیان نجسه، نجاست هم گفته می‌شود(شهیداول، 1376ق، ص44).

آیات زیادی بر حرمت اعیان نجسه دلالت دارند از جمله؛ خداوند متعال می فرمایند: « إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ » جز اين نيست كه مردار و خون و گوشت خوك و آن چه را كه به هنگام ذبح نام غير خدا بر آن بخوانند، بر شما حرام كرد. اما كسى كه ناچار شود هر گاه كه بى ميلى پیشه کند و از حد نگذراند، گناهى مرتكب نشده‌است، كه خدا آمرزنده و مهربان است(سوره بقره، آیه173).

 این مضمون در آیه 3 سوره مائده، آیه 145سوره انعام، وآیه 115سوره نحل با تفاوت هایی آمده است. این آیه برحرمت اعیان نجسه دلالت دارد و خوردن و استفاده از آن را حرام می‌داند، استفاده از چیزهای نجس جایز است، مگر در مواردی که به عدم جواز آن تصریح شده باشد، مانند مواردی که در آن بیان شده‌است، مثل مردارکه استفاده متعارف از آن جایز است (شیخ انصاری، 1387،ص13). با توجه به قاعده فقهی(کل نجس حرام) باید دید منظور از نجس چیست و محدوده‌ی آن تا کجاست؟ تا بدین وسیله دایره‌ی شمول و حرمت آن روشن شود.

شهید اول می‌نویسد؛ نجاست چیزی است که به کار بردن آن در نماز و تغذیه و… حرام می‌باشد  به دو جهت؛ یکی پلیدی که در آن هست و دیگری دوری و اجتناب از آن. بر این اساس وقتی گفته می‌شود فلان چیز نجس است یعنی؛ استفاده و به کار بردن آن در عبادات و اعمالی که شرط آن‌ها طهارت باشد مانند نماز و طواف خانه خدا و… و بهره گیری از آن در تغذیه انسان به هرشکلی حرام است. بنابراین حرمت اشیای نجس در محدوده‌ی این دو امر است و هرگونه به کارگیری و خرید و فروش آن‌ها در این محورها حرام و باطل است و از مفهوم سخن شهید بر می آید که استفاده و بهره وری از آن در غیر خوردن و آشامیدن اشکالی ندارد(شهید اول،1376، ص85). بر همین اساس کاشف الغطاء و محقق اردبیلی و نائینی و بسیاری دیگر از فقها استفاده از همه‌ی نجاسات را به طور مطلق نفی نکرده اند(آیت الله حکیم، 1410ق، ص5).

تعداد صفحه :100

قیمت : 14700تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --