پایان نامه ارشد : بررسي جایگاه رحمت و خشونت در سیره حکومتی امیرالمومنین (ع)

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :اندیشه سیاسی در اسلام

عنوان : بررسي جایگاه رحمت و خشونت در سیره حکومتی امیرالمومنین (ع)

 

دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران مركزي
دانشکده علوم سیاسی

پايان‌نامه برای دریافت درجه كارشناسي ارشد (M. A)

رشته اندیشه سیاسی در اسلام

موضوع: بررسي جایگاه رحمت و خشونت در سیره حکومتی امیرالمومنین (ع)

استاد راهنما :

جناب آقاي بهروز رشیدی 

استاد مشاور:

جناب آقای مرتضی محمودی

سال تحصيلي:

زمستان 90

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده پایان نامه(شامل خلاصه، اهداف، روش های اجرا و نتایج به دست آمده):

حکومت و قدرت از منظر امیرالمومنین (ع) وسیله ایی است جهت پیشبرد اهداف والایی چون بسط و گسترش قسط و عدالت ، برقراری امنیت و رفاه اجتماعی و رشد و تعالی جامعه . مقوله های رحمت و خشونت از جایگاه خاصی در سیره سیاسی امام علی (ع) برخوردار می باشند .

اصولاً حضرت قائل به روش های غیر قهر آمیز و مدیریت رحمت در برخورد با جریان های همسو و غیر همسو می باشند و هدف ایشان اصلاح و روشنگری این عناصر و جریان ها می باشد ، به طور مثال نحوه برخورد رحمت آمیز امیرالمومنین (ع) با جریان های بی بصیرت ، نفاق و اشرافی گری موید این مسئله می باشد .

لیکن هرگاه این جریان ها و عناصر دست به اقدامات ضد امنیتی زده نظم و امنیت جامعه اسلامی را تهدید نموده اند در مقابل امیرالمومنین (ع) نیز با روش های قهرآمیز و مدیریت خشونت با آن ها برخورد نموده است ، برخوردهای نظامی و مدیریت خشونت امیرالمومنین در خصوص سه جریان ناکثین ، مارقین و قاسطین در جنگ های جمل ، صفین و نهروان نمونه بارز این مدعا می باشد .

لذا با توجه به گسترش و مفهوم تفسیر مقوله خشونت و با عنایت به محدودیت های موجود در این پژوهش مفهوم خشونت صرفاً در حوزه برخوردهای نظامی امام علی (ع) با جریان های مسلحانه و معارض پرداخته شده است .

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                     صفحه

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………1

 

فصل اول : کلیات طرح………………………………………………………………………………………………..3

1،1طرح مسئله …………………………………………………………………………………………………………………….4

1،2هدف های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….4

1، 3اهمیت موضوع و انگیزش انتخاب آن ……………………………………………………………………………….4

1،4 پیشینه پژوهش……………………………………………………………………………………………………………….5

1،5سوالات و فرضیه…………………………………………………………………………………………………………….5

1،6 مدل تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………..6

1، 7 تعاریف واژه های کلیدی………………………………………………………………………………………………..6

1،8   روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………..7

1،9 محدودیت ها و مشکلات پژوهش…………………………………………………………………………………….7

1،10 سازماندهی پژوهش…………………………………………………………………………………………………….. 7

 

فصل دوم : مطالعات نظری……………………………………………………………………………………………9

1،2  تفاوت قانون ،تکلیف محوری و خشونت در اسلام………………………………………………………….10

1،2،1 جايگاه خشونت و مدارا در اسلام………………………………………………………………………………..10

1،2،2 قلمرو خشونت………………………………………………………………………………………………………….11

1،2،3 جايگاه خشونت و مدارا در قانون‌گذاري اسلام………………………………………………………………12

1،2،3،1 رفتارهاي فردي واجتماعي……………………………………………………………………………………….12

1،2،3،2تشريع احكام فردي وعبادي………………………………………………………………………………………13

2،2 حدود خشونت و مدارا در حکومت اسلامی…………………………………………………………………….19

2،3 ویژگی های حكومت از ديدگاه امیرالمومنین امام على(ع……………………………………………………24

2،3، 1ویژگی ها و اهداف عاليه حكومت اسلامی……………………………………………………………………24

2،3،1،1انگیزه‌ تأسیس‌ حکومت‌ علوی‌……………………………………………………………………………………24

2،3،1،2جمع آورى خراج مصر…………………………………………………………………………………………….27

2،3،2 آرمانها و اهداف عاليه حكومت از ديدگاه جزء نگر………………………………………………………..27

 

فصل سوم : مدیریت رحمت در حکومت علوی……………………………………………………………..56

3،1،1 برخورد امام علی (ع) با جریان بی بصرتی ……………………………………………………………………57

3،1،1،1مفهوم بصیرت ………………………………………………………………………………………………………..59

3،1،1،2ریشه های ضعف بصیرت…………………………………………………………………………………………62

3،1،1،3 تقسیم بندی جریان های بی بصیرت………………………………………………………………………….65

3،1،1،4 عوامل بی بصیرتی…………………………………………………………………………………………………..76

3،1،1،5 مدیریت رحمت و بصیرت بخشی امیر المومنین(ع)…………………………………………………….79

3،2،1 برخورد امام علی (ع) با جریان تحجر گرایی…………………………………………………………………83

3،2،1،1 نگاهی به مفهوم تحجر…………………………………………………………………………………………….83

3،2،1،2 جریان های متحجر…………………………………………………………………………………………………84

3،1،2،3 آسیب های تحجر گرایی………………………………………………………………………………………….85

3،1،2،4 تحجر گرایی در دوران حکومت امیر المومنین (ع)………………………………………………………86

3،1،2،5 جریان تحجرگرا در بصره………………………………………………………………………………………. 89

3،1،2،6 جریان تحجر گرا در شام…………………………………………………………………………………………93

3،1،2،7  تحجر گرایی در سپاه امیرالمومنین(ع) ……………………………………………………………………..94

3،1،2،8 تحجر زدایی امیرالمومنین(ع)……………………………………………………………………………………99

2،1،2،9 شناساندن حق و باطل……………………………………………………………………………………………..99

3،1،2،10  افشاگري سنجيده ……………………………………………………………………………………………..101

3،1،2،11 صلابت پس از ملايمت ………………………………………………………………………………………103

3،1،2،12 در مواجهه با بصريان ………………………………………………………………………………………….104

3،1،2،13 در برابر شاميان ………………………………………………………………………………………………….109

3،1،2،14  با سپاه عراق……………………………………………………………………………………………………..111

3،3 برخورد امام علی (ع) با جریان تجمل گرایی و اشرافی گری…………………………………………….116

3،3،1 نفی تجمل گرایی……………………………………………………………………………………………………..116

3،3،2 فرایند رفاه طلبی………………………………………………………………………………………………………118

3،3،3 جریان شناسی تجمل گرایی و اشرافی گری در دوران حکومت علوی…………………………….124

3،4 برخورد امام علی (ع) با جریان نفاق………………………………………………………………………………127

3،4،1 مفهوم نفاق……………………………………………………………………………………………………………..128

3،4،2 خطرسازی نفاق……………………………………………………………………………………………………….128

3،4،3 اوصاف منافقان………………………………………………………………………………………………………..131

3،4،4 جریان نفاق در حکومت امیر المومنین (ع……………………………………………………………………134

3،5،5 اقسام نفاق در حکومت علوی …………………………………………………………………………………..135

 

فصل چهارم : مدیریت خشونت و جنگ در سیره سیاسی امیرالمومنین (ع)………………………..138

4،1 جنگ جمل (جهاد با ناکثان)…………………………………………………………………………………………140

4،1،1 عوامل شروع جنگ…………………………………………………………………………………………………..141

4،1،2 اثبات حقّانیت جبهه امام علیه السلام…………………………………………………………………………..144

4،2،1 جنگ دوم. جنگ صفین (جهاد با قاسطان)…………………………………………………………………..147

4،2،2 مشروعیت جنگ صفین…………………………………………………………………………………………….148

4،2،3 جنگ سوم. جنگ نهروان (جهاد با مارقان)………………………………………………………………….150

4،2،4  علل شروع جنگ…………………………………………………………………………………………………….152

 

فصل پنجم : نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………..156

فهرست منابع :………………………………………………………………………………………………………………….161

مقدمه

از اهداف بلند انبيا(ع) مي توان برقراري قسط و عدل در جامعه و حمايت از محرومان و مبارزه با ستمگران و برقراري نظم و انضباط و حاكميت قانون عدل و قانون خدا در جامعه و برقراري امنيت فردي و اجتماعي و برخورد با عوامل ناامني و فتنه و فساد و ايجاد محيطي سالم و سازنده و پاك و شايسته براي رشد استعدادها و فضايل و ارتقاي سطح بينش مادي و معنوي جامعه بشري و فضاسازي براي عزت و كرامت انسانها و تكامل الهي جامعه را بر شمرد. البته، محدود كردن كارايي اديان الهي به بُعد حكومت و برقراري اهداف يادشده، بدون توجه به اهداف معنوي، همان قدر ناروا و ستم است كه محدود كردن مكتب انبيا(ع) به اهداف معنوي و رهبانيت و گوشه گيري و انزواي سياسي. هر دو ديدگاه، انحرافي و ناصحيح و نارواست. ديدگاه حق در باره مكتب انبيا(ع)جامع نگري ميان حيات دنيا و سعادت آخرت و ارتباط دنيا با آخرت و دين با حكومت و برقراري عدالت آميخته با تقوا و فضيلت و معنويت است. بايد اهداف بلند حكومت علوي(ع) را نيز در همين موارد، جست. امام علي(ع) انگيزه خود را از پذيرفتن حكومت، برقراري قسط و عدل و امنيت و دفاع از مظلومان و ستمديدگان و مقابله با ظالمان و ستمگران و تقسيم عادلانه بيت المال در ميان مسلمانان و ايجاد زمينه هاي لازم براي رشد و پويايي و عزت و سربلندي جامعه اسلامي و … عنوان كرده و شهادتش نيز براي تحقق چنين اهداف بلندي بوده است. در اين نوشتار، بيشتر، سعي خواهد شد تا گوشه هايي از اهداف بلند حكومت علوي(ع) و شرايط و وضعيت و نيازها و شيوه هاي مبارزه آن حضرت با مفاسد اجتماعي و سياسي و فرهنگي، بازگو شود و راهكارها و سياستهاي آن حضرت در برخورد با مفاسد گوناگون حكومتي، اداري، اجتماعي، سياسي، ارائه گردد و شرايط مطلوب و قابل قبول براي حكومت اسلامي تبيين گردد. با توجه به شرايطي كه در بيست و پنج سال بعد از زمان رحلت رسول اكرم(ص) يعني از سال 11 هجري تا سال 35 هجري در دنياي اسلام به وجود آمده بود و مجموعه اوضاع سياسي و اجتماعي و فرهنگي و انحرافات و تحريفهايي كه مخصوصاً در ثلث سوم اين دوران پديد آمده بود و عناصر ناباب و ناسالم بر دنياي اسلام حاكم شده بودند و حكومت به جاي شايسته سالاري و لياقت پروري به دست افراد ناباب و غير مسؤول افتاده بود و بيت المال به عنوان تيول قشري خاص از اربابان زر و زور و تزویز تبديل شده بود و عدالت و مواسات و برادري و وحدت اسلامي از جامعه رخت بر بسته بود و ضعف و سستي شجاعت و شهامت و فتوت و مردانگي شده بود. وسنت های جاهلی مجدداً در پي احيا شدن بود و روابط جاي ضوابط را گرفته بود، امام(ع) با  توجه به شرايط موجود حکومت را پذیرفتند .روش برخورد امام علی (ع) با جریان های معاند و غیر همراه مبتنی بر رحمت و مدارا بوده و تاجای امکان حضرت از روش های قهرآمیز و خشونت استفاده ننموده اند، مگر در مواردی که مخالفین و معاندین دست به قبضه شمشیر شده و امنیت عمومی جامعه را تهدید می نمودند .

  • طرح مسئله :

اصولاً مقوله رحمت و خشونت ، مدارا و تسامح و تساهل در شیوه سیاسی حکومت ها جز مناقشه برانگیز ترین مباحث علم سیاست بوده است .

برخی از اندیشمندان و صاحب نظران علوم سیاسی و علوم اجتماعی قائل به اقتدار گرا بودن و غلبه خشونت در شیوه های مدیریت و حکومت داری هستند و دغدغه امنیت را به عنوان عامل اصلی این نظریه مطرح می کنند .

در نقطه مقابل برخی دیگر از اندیشمندان هستند که قائل بر مدارا و پرهیز از برخوردها و شیوه های قهرآمیز در نوع مدیریت سیاسی حکومت ها هستند ، لذا برخی از مدل های حکومتی نیز وجود داشته و دارند که به مقوله رحمت و خشونت نگاه تک بعدی نداشته و قائل به بکارگیری هر دو ابزار در جایگاه و موقعیت مناسب خود می باشند که این مسئله در خصوص سیره حکومتی امیرالمومنین (ع) صدق می کند .

 

  • هدف های تحقیق :

ارائه مدل مطالعاتی چگونگی مدیریت و اعمال رحمت و خشونت در منازعات سیاسی و حکومتی بر اساس سیره حکومتی امیرالمومنین (ع) .

 

  • اهمیت موضوع و انگیزش انتخاب آن :

با عنایت به اهمیت پرداختن به مقوله های چون رحمت ، مدارا و خشونت در منازعات سیاسی و حکومتی در پی آن هستیم تا در این نوشتار مسائل مزبور را در سیره عملی امیرالمومنین (ع) به عنوان یک مدل حکومتی مورد اعتماد و عادل در تاریخ مورد بررسی قرار دهیم .

 

  • پیشینه پژوهش :

در حوزه معارف نهج البلاغه و امیرالمومنین (ع) تاکنون آثار بسیاری به رشته تحریر در آمده است ، لیکن در حوزه مباحث سیاسی و سیره حکومتی امام علی ( ع) می توان به آثتر ذیل اشاره نمود:

  • کتاب حکت اصول سیاسی اسلام اثر علامه جعفری (ره) که به شرح و تبیین سیره حکومتی و مدیریتی امیرالمومنین از راه تفسیر عهدنامه مالک اشتر پرداخته است .
  • کتاب منشور مملکت داری اثر زین العابدین قربانی که این کتاب نیز سعی نموده تا به نحوه تقسیم بندی اجتماعی از منظر عهدنامه مالک اشتر بپردازد.
  • کتاب مبانی استراتژی فرهنگی از دیدگاه امام علی (ع) اثر دکتر محمد باقر بابایی که سیره حکومتی امام علی (ع) را از حوزه فرهنگی و سیاست فرهنگی مورد بررسی قرار داده است .
  • کتاب امام علی (ع) و مدیریت اثر مرحوم محمد دشتی که این پژوهه نیز به شرح و تفسیر روش های اعمال مدیریت امام علی (ع) در حوزه های اقتصادی و نظارتی می پردازد.
  • کتاب امام علی (ع) و مسائل نظامی از مولف قبلی که در این نوشتار نیز صرفاً روش ها و تاکتیک های نظامی و لشکری امام علی (ع) طرح شده است .

 

1-5 سوالات و فرضیه ها :

1،5،1 سوالات اصلی :

  • رحمت و خشونت در سیره حکومتی امیر المومنین دارای چه جایگاهی می باشد ؟

1،5،2 سوالات فرعی :

  • خشونت و رحمت در احکام اسلامی چه جایگاهی دارد ؟
  • مولفه های حکومت اسلامی از منظر امیرالمومنین چه می باشد ؟

 

1،5،3 فرضیه :

اصولاً امیرالمومنین در شیوه حکومتی خود قائل به هدایت از راه های غیر قهرآمیز ، رحمت و مدارا بوده و تا آنجا که مخالفین و معاندین و نیز جریان های غیر همسو دست به اقدامات ضد امنیتی و مسلحانه نمی زدند از خشونت استفاده نمی کردند .

1،5،4 متغیرها:

«متغیر مستقل» در این پایان‌نامه، «رحمت و خشونت» در نظر گرفته شده است.

«متغیر وابسته» در این پایان‌نامه، «سیره سیاسی و حکومتی امام علی (ع) »، در نظر گرفته شده است .

تعداد صفحه : 181

قیمت : 14700 تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --