پايان نامه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی:توسعه پايدار مسکن در نواحی روستايیمطالعه موردی بخش مرکزی شهرستان کرج

دانلود متن کامل پایان نامه درجه کارشناسی ارشد رشته جغرافیا گرايش گردشگری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی

با عنوان:شناسايی و تحليل عوامل موثر برتوسعه پايدار مسکن در نواحی روستايی مطالعه موردی بخش مرکزی شهرستان کرج

برای رعایت حریم خصوصی اسامی استاد راهنما، استاد مشاور، و نام نگارنده درج نمی شود

 

شناسايی و تحليل عوامل موثر برتوسعه پايدار مسکن در نواحی روستايیمطالعه موردی بخش مرکزی شهرستان کرج

 

 

 

شهريور 1392

 

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

 

توسعه روستايي از عوامل مختلفي نشات مي­گيرد که يکي از آنها مسکن مطلوب مي باشد . مسکن مناسب درواقع مسکن پايدار است که داراي ويژگي هاي آسايش مناسب،فضاي مناسب،عوامل بهداشتي مناسب،مکان مناسب،وقابلت دسترسي از نظر کار را دارا مي باشد . از اين رو هدف اصلي اين پژوهش شناسايي و تحليل عوامل موثر بر توسعه پايدار مسکن در نواحي روستايي است که به صورت مطالعه موردي در دهستان هاي بخش مرکزي شهرستان کرج صورت گرفته است . روش تحقيق به صورت توصيفي –تحليلي و پيمايشي مي باشد . براي گردآوري داده ها از دو روش کتابخانه اي – اسنادي و از روش ميداني همچون مشاهده و پرسشنامه استفاده شده است . جامعه آماري اين تحقيق کل خانوارهاي روستايي بخش مرکزي کرج که داراي 10316 نفر ميباشد حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 220 نفر تعيين شد . براي تعيين اعتبار متغيرهاي تحقيق از ضريب آلفاي کرونباخ استفاده شد که مقدار آن برابر با 77/. به دست آمد . براي تحليل داده ها از نرم افزار آماري SPSSآزمون هاي آماري T-test و تحليل واريانس يک طرفه استفاده شد . نتايج حاصل از تحليل داده هابا استفاده ازتحليل واريانس يک طرفه نشان داد که در مولفه پايداري کالبدي شاخص­هاي “ميزان رعايت اصول مقاوم سازي در ساخت واحد مسکوني “مقدار آماره F برابربا 549/16و ” ميزان رعايت شرايط جغرافيايي منطقه در ساخت واحد مسکوني “برابربا 549/12وهمچنين شاخص ” ميزان مقاوم بودن مساکن روستايي در برابر حوادث طبيعي ” برابر با 465/12 مي­باشدو در مولفه پايداري اجتماعي شاخص هاي “دسترسي به مراکز فرهنگي ومذهبي” مقدار آماره F برابربا 313/13 و”رضايت از سيستم فاضلاب واحدمسکوني”برابر با460/16 و”تاثير مهاجرت بر ساخت و سازهاي غير اصولي ” برابر با362/12 ميباشد. همچنين در مولفه پايداري اقتصادي در شاخص هاي “ميزان قيمت هر متر مربع زمين ” مقدار آماره F برابربا 527/10و”ميزان اجاره بها در روستا “برابر با046/12 و”مساکن روستايي داراي مالک شخصي ” برابر با 985/5 ميباشد . همچنين نتايج نشان از متفاوت بودن پايداري کالبدي، اجتماعي و اقتصادي مسکن بين دهستان هاي مورد مطالعه است و دراکثر موارد پايداري بدست آمده در حد متوسط يا کمتر از حد متوسط بوده است .

واژه هاي کليدي : روستا ، مسکن روستايي، توسعه پايدار مسکن، بخش مرکزي شهرستان کرج .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                                                                           صفحه

فصل اول: کليات تحقيق

مقدمه………………………………………… 1

1-1.تبيين مسأله پژوهشي و اهميت آن………………. 2

1-2.ضرورت و اهميت تحقيق………………………. 3

1-3. پيشينة تحقيق…………………………….. 5

1-4. اهداف تحقيق……………………………… 6

1-5. سوال­هاي تحقيق……………………………. 7

1-6. فرضيه­هاي تحقيق…………………………… 7

1-7. روش تحقيق……………………………….. 7

1-7-1.جامعه آماري…………………………….. 7

1-7-2.روش و طرح نمونه برداري…………………… 7

1-7-3. حجم نمونه و روش محاسبه………………….. 7

1-7-4. ابزار گردآوري داده ها…………………… 7

1-7-5. ابزار تجزيه و تحليل…………………….. 8

1-8. کاربرد نتايج تحقيق……………………….. 8

 

فصل دوم: مباني نظري تحقيق

مقدمه………………………………………… 9

2-1.­تعاريف ومفاهيم…………………………… 10

2-1-1.مفهوم مسکن ……………………………. 10

2-1-2.مسکن روستايي…………………………… 11

2-1-3.پايداري و توسعه پايدار………………….. 14

2-1-4.توسعه پايدار روستايي……………………. 15

2-1-5.مسکن پايدار روستايي……………………. 17

 

 

عنوان                                                                                                                            صفحه    

2-2.مسکن و نظريات مربوط به آن…………………. 17

2-3.اهميت مسکن در زندگي انسان…………………. 18

2-4.نقش مسکن درفرايند توسعه اقتصادي و اجتماعي و اهميت آن    19

2-5.روشهاي اساسي تامين مسکن…………………… 20

2-5-1.ارتقاي کيفيت سکونت……………………… 20

2-5-2.تامين زمين و خدمات……………………… 21

2-5-3.اهداف روش تامين زمين و خدمات……………. 21

2-5-4.روش توانمند سازي……………………….. 22

2-6.عوامل موثر در تدوين استاندارد هاي مسکن…….. 23

2-6-1.زيانهاي ناشي از بي دقتي در تدوين استانداردهاي مسکن    23

2-6-2.استانداردهاي مسکن………………………. 23

2-6-3.شکل مطلوب مسکن…………………………. 24

2-6-4.استحکام مسکن…………………………… 24

2-7.جايگاه مسکن روستايي در توسعه پايدار روستايي… 24

2-9. شاخص ها ي تبيين کننده توسعه پايدار و توسعه پايدار روستايي  26

2-10.اصول طراحي مسکن پايدار روستايي…………… 27

2-10-1.موارد اکولوژيکي ………………………. 27

2-10-1-1.مسکن پايدار و طراحي منظر…………….. 27

2-10-1-2.مسکن پايدار و اقليم………………….. 27

2-10-1-3.مسکن پايدار و حفاظت از منابع آبي…….. 28

2-10-1-4.مسکن پايدار و پيوند با طبيعت…………. 28

2-10-2.موارد اجتماعي…………………………. 29

2-10-2-1.مسکن پايدار و فرهنگ ساکنين…………… 29

2-10-2-2.مسکن پايدار و کاربريهاي مختلط………… 29

2-10-2-3.مسکن پايدار و تراکم………………….. 29

2-10-2-4.مسکن پايدار و رابطه انرژي و سلامت…….. 30

2-10-3.موارد اقتصادي…………………………. 30

عنوان                                                                                                                           صفحه

  

2-10-3-1.مسکن پايدار و عوامل تکنيکي…………… 30

2-11.شاخص­هاي مسکن پايدار در تجارب جهاني……….. 30

2-11-1.شاخص هاي توسعه پايدارمسکن در ايران……… 33

2-12.سياست هاي مسکن در برنامه هاي عمراني قبل و بعد از انقلاب 34

2-12-1.سياست هاي مسکن در برنامه هاي قبل از انقلاب.. 34

2-12-2.سياستهاي مسکن در برنامه هاي عمراني بعد از انقلاب 35

2-13.روش شناسي پژوهش…………………………. 36

2-13-1. روش تحقيق……………………………. 36

2-13-2.تعيين حجم نمونه……………………….. 37

2-13-3.تجزيه و تحليل داده­ها…………………… 38

2-13-4.اجزاي پرسشنامه………………………… 38

2-14.شاخص هاي مسکن پايدارمورد استفاده در اين تحقيق 39

 

فصل سوم: جغرافياي تاريخي شهرستان کرج

مقدمه……………………………………….. 40

3-1.موقعيت جغرافيايي…………………………. 40

3-2.موقعيت سياسي…………………………….. 42

3-3.ويژگي زمين شناسي…………………………. 43

3-3-1. زمين شناسي استان البرز در ترسير و كواترنر.. 43

3-3-2.كواترنر تا ميوپليوسن……………………. 43

3-3-3. كانسار اشتهارد ( چشمه شور)…………….. ..43

3-4.وضعيت توپوگرافي………………………….. 43

3-4-1.کوه ها………………………………… 43

3-4-2.تپه ها………………………………… 44

3-4-3.دشت…………………………………… 44

-5.وضعيت شيب شهر…………………………….. 45

3-6.بررسي حرکات فعال زمين (زلزله )…………… .45

 

عنوان                                                                                                                            صفحه  

-7.ويژگيهاي اقليمي(درجه حرارت، بارش و …)……. .46

3-7-1.کوير يا دشت کوير……………………….. 46

3-7-2.رشته کوه‌هاي البرز………………………. 46

3-7-3.بادهاي مرطوب و باران‌زاي غربي……………. 46

3-8.فاكتورهاي دمايي………………………….. 46

3-8-1.بررسي وضعيت بارش ………………………. 49

3-8-2.رطوبت نسبي……………………………. .51

3-8-3.يخبندان……………………………….. 52

3-8-4.بررسي وضعيت باد………………………… 54

3-8-5.تابش …………………………………. 54

3-9.شناسنامه اقليمي …………………………. 55

3-10.پوشش گياهي……………………………… 55

3-11. جغرافياي تاريخي منطقه…………………… 56

3-11-1.پيشينه تاريخي…………………………. 56

3-11-2.چگونگي توسعه شهرستان کرج……………….. 56

3-11-3.تحولات بافت …………………………… 57

3-11-4.وضع موجو مساکن روستايي…………………. 57

3-12.ويژگي هاي انساني – اجتماعي……………….. 57

3-12-1. بررسي ساختار جمعيتي استان البرز………. 57

3-12-2.نسبت جنسي و بعد خانوار استان البرز……… 58

3-12-3.نرخ رشد طبيعي جمعيت طي سالهاي 1390-1385…. 59

3-12-4. وضعيت اشتغال در شهر کرج……………….. 60

3-12-5. وضعيت سواد………………………….. 61

 

فصل چهارم: تجزيه و تحليل اطلاعات

مقدمه……………………………………….. 62

 

عنوان                                                                                                                             صفحه

 

4-1.يافته هاي توصيفي متغير­هاي تحقيق…………… 62

4-1-1.جنس پاسخگويان………………………….. 63

4-1-2.وضعيت سني پاسخگويان…………………….. 64

4-1-3.وضعيت تحصيلات پاسخگويان …………………. 65

4-1-4.وضعيت شغلي پاسخگويان …………………… 66

4-1-5.بعد خانوار…………………………….. 67

4-1-6.سال ساخت مسکن………………………….. 67

4-1-7.وضعيت دهستان ها از لحاظ مالکيت واحد مسکوني.. 68

4-1-8.فاصله روستا تا شهر……………………… 68

4-1-9.زير بناي واحدهاي مسکوني…………………. 69

4-1-10.تعداد طبقات واحدهاي مسکوني…………….. 69

4-1-11.تعداد اتاق در واحدهاي مسکوني ………….. 70

4-1-12.تعداد نفر در هر واحد مسکوني……………. 70

4-2. بررسي توصيفي متغير­ها…………………….. 71

4-2-1. بررسي توصيفي متغير­هاي کالبدي…………… 71

4-2-2. بررسي توصيفي متغير­هاي اجتماعي………….. 72

4-2-3 .بررسي توصيفي متغير­هاي اقتصادي………….. 74

4-3.يافته هاي تحليلي (آمار استنباطي )…………. 75

4-3-1. آزمون T-test…………………………….. 75

4-3-1-1. نتايج حاصل ازآزمون T-test………………. 75

4-3-1-1-1. شاخص کالبدي ………………………. 75

4-3-1-1-2. شاخص اجتماعي………………………. 77

4-3-1-1-3.شاخص اقتصادي……………………….. 79

4-4. تحليل واريانس يک طرفه …………………… 81

4-4-1-1.شاخص کالبدي………………………….. 86

4-4-1-2.شاخص اجتماعي…………………………. 84

4-4-1-3 .شاخص اقتصادي………………………… 88

4-5. عوامل موثر بر ساخت و سازهاي غيراصولي مسکن در پيرامون شهرستان کرج…………………………………………. 91

عنوان                                                                                                                             صفحه

 

فصل پنجم: تبيين فرضيه­ها ،نتيجه گيري و پيشنهادات

مقدمه……………………………………….. 92

5-1.سوال­ها…………………………………. 93

5-1-1.پاسخ سوال اول………………………….. 93

5-1-2.پاسخ سوال دوم………………………….. 93

5-2.آزمون فرضيه­ها……………………………. 93

5-2-1.آزمون فرضيه اول ……………………….. 94

5-2-2. آزمون فرضيه دوم ………………………. 95

5-3.نتيجه گيري……………………………… .95

5-4. پيشنهادها………………………………. 98

منابع و مآخذ……………………………….. 100

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست جداول

عنوان                                                                                                                              صفحه

 

جدول ( 2-1) شاخص هاي توسعه پايدارمسکن روستايي در تجارب جهاني    31

جدول( 2-2) شاخص هاي توسعه پايدارمسکن در ايران…. 32

جدول (2-3 )اسامي روستاهاي منتخب و تعداد افراد نمونه گيري شده     37

جدول( 2-4) شاخص هاي مورد استفاده در اين تحقيق….. 38

جدول(3-1) موقعيت استان و شهرستان کرج و بر حسب طول و عرض جغرافيايي……………………………………………. 42

جدول(3-2) تقسيمات سياسي استان البرز و شهرستان کرج1390   42

جدول (3-3) تحولات جمعيت در شهر کرج ……………. 58

جدول(3-4) نسبت جنسي…………………………. 58

جدول (3-5) نرخ رشد جمعيت شهرستان کرج طي سال هاي 1390-1385   59

جدول(3-6) وضعيت اشتغال شهر کرج در سال هاي 1385و1375 60

جدول(3-7) طبقه بندي جمعيت بر حسب گروه هاي عمده فعاليت طي سال­هاي1375تا 1390 ……………………………… 60

جدول(3-8) ميزان با سوادي شهر کرج در سال هاي 1385-1365   61

جدول(4-1) جنس پاسخگويان………………………. 63

جدول (4-2) وضعيت سني…………………………. 64

جدول(4-3) توزيع پاسخگويان برحسب وضعيت تحصيلي…… 65

جدول(4-4) توزيع پاسخگويان بر حسب وضعيت شغلي……. 66

جدول(4-5) تعداد افراد خانواده………………… 67

جدول(4-6) سال ساخت مسکن……………………… 67

جدول(4-7) مالکيت واحد مسکوني………………….. 68

جدول (4-8) فاصله روستا تا شهر…………………. 68

جدول (4-9) زير بناي واحد مسکوني……………… 69

جدول (4-10) تعداد طبقات واحد­هاي مسکوني………… 69

جدول (4-11) تعداد طبقات واحدهاي مسکوني………. 70

جدول(4-12) زير بناي واحد مسکوني……………… 70

جدول (4-13) توصيف متغير­هاي کالبدي…………….. 71

 

 

عنوان                                                                                                                                صفحه

 

جدول(4-14) توصيف متغير­هاي اجتماعي……………. 73

جدول (4-15) توصيف متغير­هاي اقتصادي…………… 74

جدول (4-16) شناسايي وضعيت شاخص هاي پايداري کالبدي در دهستان­هاي مورد مطالعه………………………………………. 76

جدول (4-17) شناسايي وضعيت شاخص هاي پايداري اجتماعي در دهستان­هاي مورد مطالعه………………………………………. 78

جدول (4-18) شناسايي وضعيت شاخص هاي پايداري اقتصادي در دهستان­هاي مورد مطالعه………………………………………. 80

جدول (4-19) شناسايي وضعيت شاخص هاي پايداري کالبدي با استفاده از تحليل واريانس يک طرفه…81

جدول (4-20) طبقه بندي روستاها در گروههاي همگن براساس شاخص هاي پايداري کالبدي………………………………. 83

جدول (4-21) شناسايي وضعيت شاخص هاي پايداري کالبدي با استفاده از تحليل واريانس يک طرفه…85

جدول (4-22) طبقه بندي روستاها در گروههاي همگن براساس شاخص هاي پايداري اجتماعي……………………………… 86

جدول (4-23) شناسايي وضعيت شاخص هاي پايداري کالبدي با استفاده از تحليل واريانس يک طرفه…88

جدول (4-24) طبقه بندي روستاها در گروههاي همگن براساس شاخص هاي پايداري اقتصادي……………………………… 89

جدول(4-25) عوامل تاثيرگذار بر ساخت و سازهاي غيراصولي مسکن   91

جدول (5-1) مقادير بدست آمده از آزمون T test براي گويه­­ هاي کالبدي،اجتماعي، اقتصادي………………………. 94

جدول (5-2) مقادير بدست آمده از آزمون تحليل واريانس يک طرفه براي گويه­­ هاي کالبدي،اجتماعي،
اقتصادي…………………………………….. 95

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست اشکال

عنوان                                                                                                                                صفحه

شکل (2-1) :ابعاد و مولفه هاي اصلي توسعه پايدار… 15

شکل (2-2) فرايند انجام تحقيق………………….. 39

شکل (3-1) موقعيت جغرافيايي بخش مرکزي شهرستان کرج در استان البرز  41

شکل (3-2) نقشه توپوگرافي شهرستان رستم…………. 44

شکل(3-3) ميانگين ماهيانه حداقل دماي روزانه بر حسب درجه سانتي گراد……………………………………………. 47

شکل(3-4) ميانگين ماهيانه حداکثر دماي روزانه بر حسب درجه سانتي گراد……………………………………………. 47

شکل(3-5) پهنه بندي متوسط دما در مقياس سالانه……. 48

شکل (3-6) ميانگين ماهيانه بارش بر حسب ميلي متر…. 49

شکل(3-7) پهنه بندي متوسط ساليانه بارش…………. 50

شکل (3-8) ميانگين ماهيانه حداقل رطوبت نسبي بر حسب در صد    51

شکل(3-9) ميانگين ماهيانه حداکثر رطوبت نسبي بر حسب در صد 51

شکل (3-10) ميانگين تعداد روزهاي يخبندان ……… 52

شکل(3-11)پهنه بندي متوسط تعداد روز­هاي يخبندان سالانه 53

شکل(3-12) ميانگين ماهيانه سرعت باد بر حسب متر بر ثانيه 54

شکل(3-13) ميانگين تعداد ساعات آفتابي منطقه(ساعت) 55

شکل(4-1) نمودار جنس پاسخگويان ………………… 63

شکل(4-2) وضعيت سني پاسخگويان………………….. 64

شکل(4-3) وضعيت تحصيلي پاسخگويان……………….. 65

شکل(4-4) وضعيت شغلي پاسخگويان…………………. 66

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول

کليات تحقيق

 

 

 

 

 

 

مقدمه

جغرافيا علم شناخت محيط و پديده­هاي موجود در آن است . اين پديده­ها اعم از اينکه به شکل طبيعي وجود داشته باشند يا اينکه در نتيجه رابطه انسان با محيط بوجود آمده و شکل گرفته باشند، به دليل اشغال فضا و قرارگيري در بستر محيط به خودي خود در حيطه مطالعات جغرافيايي قرار مي­گيرند . سکونتگاههاي انساني ، پديده هايي مکاني و فضايي بوده است وبه همين علت شناخت و تبيين و درک قانونمنديهاي حاکم بر شکل­گيري ، تحول و تکامل آن در چهارچوب روابط متقابل انسان و محيط ، يک موضوع جغرافيايي بوده و در محور مطالعات جغرافيايي قرار مي­گيرد . همچنين سکونتگاهها تبلور و انعکاس فضايي ايفاي نقش انسان ميباشند که برحسب شرايط محيطي ، اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي ، سياسي و تاريخي شکل گرفته و متحول شده اند . با توجه به اهميت روستاها و نقش تعيين کننده­اي که در توسعه اقتصادي ، اجتماعي و امنيت ملي ايفا مي نمايند تامين مسکن مناسب در آنها و برطرف نمودن مشکلات موجود در اين زمينه خصوصا تامين استحکام در رفع آسيب پذيري آنها از موضوعاتي است که اهميت خاصي مي يابد . بنابراين رسيدگي به کالبد روستا وبهبود بخشي فضايي زيست محيطي روستايي بخش کوچکي از مجموعه اقدامات عملي در زمينه توسعه روستايي است .

بدين ترتيب توجه به مجتمعهاي زيستي روستايي که مسکن و شاخص­هاي پايدار آن از مهمترين عناصر توسعه پايدار روستايي به شمار مي رود از اهميت ويژه اي برخوردار است و از ميان انواع مولفه هاي پايداري روستايي مسکن از جايگاه ويژه اي برخوردار است.

.

1-1.تبيين مسأله پژوهشي و اهميت آن

مسکن خردترين و کوچک ترين شکل تجسم کالبدي رابطه متقابل انسان و محيط وخصوصي ترين فضاي زندگي انسان است (زياري و همکاران،2:1389). مسکن روستايي يکي ازمهمترين بخش­هاي سکونتگاههاي روستايي را تشکيل مي دهد که از رابطه با کارکردهاي اجتماعي ، اقتصادي ،اکولوژيکي و الگوهاي زندگي روستاييان شکل مي گيرد و در طول زمان با توجه به تحول نظام اقتصادي و اجتماعي متحول مي­شود که آثار اين تحول را در وسعت ، فضابندي و مصالح بکاررفته در مساکن روستايي مي­توان مشاهده کرد ( چپرلي ،18:1387 ). مسکن نياز اوليه بشر و مهمترين کالايي است که تامين آن سهم متنابهي از درآمد عامه مردم را به خود مشغول مي دارد ( احمدي ، 23:1387 ). مسکن در مجموعه بافت روستابه عنوان يک جز از هويت کلي روستا وايفاگر نقشي چندکارکردي است.مسکن علاوه بر نقش سکونت به عنوان بخشي از فضاي اشتغال وتوليد مطرح بوده که اين امر از نقش سکونت و شيوه زيست و کيفيت استفاده از محيط و اقتصاد حاکم در روستا و سنت هاو هنجارهاي پنهان و آشکار روستايي نشات مي­گيرد(روح الاميني،1370).کارکرد اصلي مسکن علاوه بر نقش آن به عنوان سرپناه ،فراهم آوردن شرايط مطلوب براي خانواده به منظور تحقق فعاليت­هاي خانوادگي است يکي از پيامدهاي مثبت اين امر ثبات و همبستگي خانواده است(هدايت نژاد،563:1375). مسکن علاوه بر تامين يکي از نيازهاي زندگي يعني سرپناه به عنوان يک پس انداز نيز مطرح است از اين رو مسکن کالايي سرمايه اي است و يک ارزش اجتماعي است که باعث پايداري جامعه و کاهش آسيب هاي اجتماعي مي شود ( Dix,1985:1-10). مسکن به عنوان نمادي ازچگونگي تعامل و ارتباط انسان با محيط طبيعي پيرامون خويش است که درطي ساليان متمادي بر حسب شرايط زماني –مکاني در هرمنطقه شکل گرفته و به نوعي نشان دهنده نوع فعاليت ها در ابعاد اقتصادي،نگرش اجتماعي-فرهنگي روستاييان،چگونگي تحول و استفاده ازتکنولوژي ونهايتا سطح درآمدو معيشت وساکنان آن مي باشد(شمس الديني،44:1387) . عوامل اقتصادي ، سبک معماري ،زبان بومي منطقه ، گرايش­هاي سبک شناختي ، آب و هوا ، جغرافيا و آداب و سنن محلي در توسعه و طراحي مسکن در مکان هاي مختلف تاثير گذارند( Sendich ,2006:185) . امروزه تقاضا براي مسکن مناسب درحال افزايش است به دليل اينکه مسکن و شرايط محيطي آن ،اثربخش­ترين مولفه رضايت فرد از محله مسکوني اش مي باشد(westaway,2006:187) .مسکن مناسب درواقع مسکن پايدار است که داراي ويژگي­هاي آسايش مناسب،فضاي مناسب،عوامل بهداشتي مناسب،مکان مناسب،وقابلت دسترسي از نظر کار را دارا مي باشد(روستايي وهمکاران،151:1391) .

مسکن پايدار نقش بااهميتي در ثبات خانواده ، رشد اقتصادي و اجتماعي و بالا بردن ضريب ايمني افراد خصوصا ارتقاي فرهنگي و آرامش روحي اعضاي خانواده دارد و در کل سيستم نيز تاثير ميگذارد (آسايش ،67:1375). يکي از راههاي مهم آگاهي از وضعيت مسکن پايدار ، استفاده از شاخص هاي پايداري مسکن ميباشد . اين شاخص ها بيانگر وضعيت کمي و کيفي مسکن روستايي از يک طرف و بهبود بخشي برنامه ريزي مسکن از سوي ديگر براي يک افق بلندمدت است (لطفي ،1:1388).شاخص ها در واقع ابزار اندازه­گيري وسنجش وضعيت پايداري مسکن و روند تحول آن و همچنين ميزان موفقيت و تحقق سياست هاي مسکن محسوب مي شوند به همين دليل علاوه بر ارزيابي وضعيت ، در تدوين اهداف کمي برنامه ها نيز مورد استفاده قرار مي گيرند .( حکمت نيا ، 116:1385). تاکنون بطورهماهنگ و يکپارچه درخصوص تعيين سطح پايداري شاخص­هاي مسکن پايدار روستايي مطالعه­اي صورت نگرفته و همچنين در برنامه ها نسخه يکساني براي روستاها و مساکن روستايي تجويز مي شود در حالي که مناطق روستايي و مساکن از نظر شرايط جغرافيايي و آسيب پذيري با يکديگر متفاوتند لذا نظام برنامه ريزي کشور نيازمند ساختاري جهت سنجش و ارزيابي پايدار مسکن روستايي است تا علاوه بر مشخص شدن شاخص هاي مناسب براي هر منطقه جغرافيايي ، ميزان تحقق آنها در برنامه ها ارزيابي شود .

با توجه به تحولاتي که طي سالهاي اخير در جوامع روستايي کشور بوجود آمده است پرداختن به مقوله مسکن پايدار روستايي ، اهميت خاصي مي يابد ، براي رسيدن به نتايج کاربردي از جهات مختلف چون اقتصاد ، فرهنگ ، معماري ، سازه و ….. به پايداري مسکن روستايي بايد توجه کرد . در اين راستا طراحي و تدوين شاخص هاي پايدار مسکن روستايي همگام با تغييرات و تحولات در عرصه سکونت گاههاي روستايي امري قطعي و ضروري تلقي مي گردد تا فرايند طراحي الگوي توسعه پايدار با تاکيد بر مسکن روستايي ، سازگاري خود را با ساير شاخص هاي توسعه روستايي همراه و همگام سازد .

با اين حال مساله مهم آن است که شاخص هاي تبيين کننده پايداري مسکن روستايي در هر مکان جغرافيايي متفاوت و داراي ويژگيهاي خاص خود ميباشد . در اين بين لازم است با بهره گيري از ابزارهاي مناسب ضمن شناسايي اين شاخص ها که تبيين کننده تفاوت ها و افتراقات مکاني – فضايي است اهميت آنها شناخته در محدوده دهستان هاي مشخص با تفاوت هاي جغرافيايي مورد آزمون قرار گيرند .

تا کنون بطور هماهنگ و يکپارچه در خصوص تدوين شاخص هاي پايداري مسکن در نواحي روستايي کاري صورت نگرفته لذا نظام برنامه ريزي کشور نيازمند ساختاري جهت ارزيابي پايداري مسکن روستايي است تا علاوه بر مشخص شدن شاخص هاي مناسب براي هر منطقه جغرافيايي ، ميزان تحقق آنها نيز در برنامه ها ارزيابي شود .

مساکن روستايي بخش مرکزي کرج نيز به مانند مساکن روستايي کشور از اين مسايل جدا نيست و مشکلات بخش مسکن رادارد بنابراين با توجه به وضعيت مساکن روستايي بخش مرکزي کرج ،تلاش براي شناسايي هرچه دقيق ترمشکلات مسکن و رفع مسايل وموانع بر سر راه رسيدن به مسکن پايدار از جمله الزاماتي در مسير توسعه روستايي منطقه مورد مطالعه به شمار مي آيد.مطالعه حاضر درصدد است تا با شناسايي عوامل موثر بر توسعه مسکن پايدارونقش مسکن پايدار بر توسعه روستايي بخش مرکزي شهرستان کرج را مورد تجزيه و تحليل قرار دهد .

 

1-2.ضرورت و اهميت تحقيق

روستاها مرکز توليدات کشاورزي،دامي،صنايع دستي وکانون تامين مايحتاج خوراکي جمعيت کشور هستند. به اعتباري مي تون آنها را کانون توليد ثروت و ارزش افزوده در کشور محسوب نمود. زيرا به رغم ميزان سرمايه گذاري اندک در مقايسه با شهر ها،حدود يک سوم توليد ناخالص ملي کشور از آنها به دست مي آيد(طالب و ديگران،1379).تجربه نشان مي دهد درمناطقي که روستاها مورد غفلت و بي­توجهي بوده­اند مشکلات شهري-روستايي بيشتر و در مناطقي که ازعمران وآباداني برخوردارند نابساماني منطقه اي کمتر بوده است(سعيدي و طالب،1376).به همين دليل ناديده گرفتن و رها نمودن روستاهاو بي توجهي نسبت به مسکن و بافت آنهاضمن ناديده گرفتن شرايط آسايش براي بخش قابل توجهي ازجمعيت کشور؛برهم زدن تعادل اجتماعي –اقتصادي کالبدي مناطق و متعاقب آن بروزنابساماني نظام سکونتگاهي کشوررا به دنبال خواهد داشت(حبيب،1375). با توجه به اينکه مسکن يکي ازشاخص­هاي توسعه يافتگي ويکي ازنيازهاي اساسي انسان محسوب مي شود،بنابراين جايگاه مسکن و برنامه ريزي براي آن ولزوم توجه به آن از اهميت زيادي برخوردار است. مهمترين دلايل توجه به مسئله مسکن روستايي عبارتند از:تحول شرايط زندگي روستايي والزام تطابق با شرايط حال،ضرورت کاهش خسارات بلاياي طبيعي،سيل،زلزله،طوفان و رانش زمين،الزامات بهسازي و مقاوم سازي مساکن وابسته،فراهم آوردن محيط مناسب زندگي وتوازن شهر وروستاوبوجودآوردن شرايط مناسب زندگي براي جوانان و افراد تحصيل کرده مي باشد.مساکن روستايي در ايران با توجه به تنوع اقليمي وجغرافيايي داراي تيپ هاي مختلفي هستند،اين مساکن با توجه به ويژگي هاي جغرافيايي،وضعيت زمين،نوع معيشت،شيوه هاي زيستي وسبک زندگي هرناحيه ساخته شده اند.روستاييان با توجه به دسترسي به مواد اوليه مسکن که اغلب از منابع محلي تامين مي شود،اقدام به احداث مسکن خود مي نمايندکه درنهايت استاندارهاي مربوط به مسکن،رعايت نشده است.از اين رو توجه جدي به کيفيت و کميت ساختمان هايا به عبارتي مسکن روستايي لازم و ضروري مينمايد،چرا که مسکن مناسب واستانداردازشاخص هاي توسعه روستايي به شمارمي آيد(لطفي وديگران،1388: 107-106). مسکن روستايي در ايران ازچند عامل رنج مي­برد: ضعف تکنيکي ساخت و ساز،وجود مصالح کم دوام و کم توجهي به مقاوم سازي مسکن روستايي است(بهرامي،1390).که مساکن روستايي شهرستان کرج هم از اين قاعده مستثني نيستند.لازم است در شيوه نگرش به طراحي و ساخت مسکن روستايي در عين حفظ خصوصيات بومي،روش هاي ساخت محلي وتطابق مسکن با نيازهاي معيشتي روستاييان اصلاح شده ومسايلي مانند مقاومت در برابر زلزله،ملزومات بهداشتي ،مباحث زيست محيطي ،استفاده بهينه از انرژي و مانند آن در طرح مسکن روستايي ملحوظ گردد(زنديه وحصاري،1390).

از مهمترين موارد اهميت و ضرورت تحقيق ، مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:

1) مطالعات در زمينه مسکن در کشور عمدتا به مسکن شهري معطوف بوده است . کمبود مطالعات در اين زمينه و وجود تفاوت بين مسکن شهري و روستايي ، تحقيقات در زمينه شناخت ويژگي هاي توسعه پايدار مسکن در نواحي روستايي را از اهميت خاصي برخوردار ساخته است . علي رغم اين نياز ، ماهيت توصيفي پژوهش هاي انجام شده طي سالهاي اخير و يا محدود بودن آنها به مناطقي خاص مانند گونه شناسي مسکن در برخي استان ها تاکنون نتوانسته به ارايه معيارهاي مشخص و معتبري که در طراحي و برنامه ريزي مسکن موثرند منجر شود .

2) مبحث مسکن به طور عام و پايداري مسکن روستايي به طور خاص از جمله مهمترين مباحث مطرح شده در برنامه هاي توسعه اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي بعد از انقلاب به شمار مي رود . عدم درک و شناخت تفاوت هاي موجود در اين زمينه به لحاظ هم سويي و هم پوشي مسکن روستايي با ساير فعاليت هاي اقتصادي و جريانات اجتماعي و تاثير عميق آن در فرايند اشتغال و رفاه جامعه روستايي ، ميتواند اثرات سويي بر پيکره نظام برنامه ريزي کشور وارد نموده و تنش هاي اجتماعي ، اقتصادي و کالبدي مختلفي را به همراه داشته باشد .

3) تدوين يک برنامه جامع در بخش مسکن روستايي نيازمند شناسايي و تجزيه و تحليل ابعاد و اجزاي مختلف مسکن است و شاخص هاي مسکن به عنوان يک برنامه جامع و ابزاري ضروري براي بيان ابعاد مختلف اجتماعي ، اقتصادي ، فرهنگي وکالبدي مسکن از جايگاه ويژه­اي در برنامه ريزي مسکن روستايي برخوردار هستند .

4) با تعريف و تدوين شاخص هاي مسکن روستايي شناخت عناصر ، کميت ها و کيفيت هاي فضايي آن ، تفاوت هاي موجود در نيازهاي کمي و کيفي مسکن در مناطق مختلف کشور را نشان داده و با تاکيد بر ضرورت پرهيز از برنامه ها و اقدامات يکسان مشابه در مناطق روستايي بستر لازم براي تصميم گيري هاي متناسب با قوت ها و ضعف هاي مسکن در پهنه – هاي مختلف جغرافيايي کشور را مهيا سازد .

 

1-3. پيشينة تحقيق

بديهي است که توجه به پيشينه و ادبيات پژوهش انجام گرفته در راستاي هر موضوع تحقيق براي هر محقق لازم و ضروري است . بر اين اساس نتايج تعدادي از مهم ترين آنها را که به نحوي در راستاي موضوع تحقيق يا بخشي از آن قرار مي گيرد مطرح مي کنيم .

 

ريموند و آندرو[1](2000): در بررسي خود تحت عنوان روند وخط سيرزندگي روستايي در روستاهاي کانادا معتقدندکه روستاهاي اين کشور در چند سال اخيرتحت تاثير فرايندهاي جهاني سازي ،شهرنشيني وگسترش تکنولوژي هاي مدرن قرار گرفته اندکه اين عوامل به نوبه خودباعث تغييرات اجتماعي،فرهنگي،جمعيتي و اقتصادي در روستاها شد اند.

 

وين کنت و ديگران2(2001): نقش سياست­گذاري­هاي مسکن ، دسترسي به زمين ، زيرساخت هاي مسکن ، مقررات ساخت ، مصالح ساختماني و صنايع مرتبط با مسکن را درکشور نيجريه بررسي کرده اند و به اين نتيجه رسيدند که افزايش نقش بخش خصوصي مي تواند منجر به کاهش مشکلات مسکن گردد .

 

مي و همکاران3(2006): نتايج مطالعات نشان مي­دهد عوامل اجتماعي،اقتصادي،فرهنگي و فضايي باعث تغيير شکل مساکن مي شوند.ضمن اينکه خاطر نشان مي شودکه سرعت شهرنشيني و جهاني شدن نيزدر تغيير شکل مساکن تاثير گذار بوده­اند.

 

ايسيک و تولبنتسي 4(2008): در تحقيق خود تحت عنوان ” مسکن پايدار در شرايط جزيره اي با استفاده از تثبيت زمين آهکي ” به نقش مواد ساختماني در پايداري مسکن پرداخته اند . و معتقدند مواد ساختماني در بخش مسکن تاثير مهمي بر محيط و اکوسيستم دارد . از اين روي آنها انتخاب مواد مناسب و مطابق با نيازهاي هر منطقه براي مسکن را يکي از مهم ترين استراتژي­ها در توسعه مسکن پايدار دانسته اند .

 

مالين ومايلز5 (2009): درتحقيق خود تحت عنوان”مسکن با کيفيت،کليد دست يابي به جوامع پايدار”به مشخصات مسکن با کيفيت و نقش مسکن درجذابيت و سلامت جوامع توجه کرده اند.دراين تحقيق مسکن پايدار ابزارکليدي در ايجاد جوامع پايدار قلمداد شده است.

 

تقي زاده (1380) : در مطالعه اي تحت عنوان ” توسعه پايدار شهر و مسکن ” به اين نتيجه رسيد توجه به مقولات اساسي مرتبط با انسان ، طبيعت ، فرهنگ ، محيط و تاثير آنها بر يکديگر براي توسعه پايدار شهر و مسکن ضرورت دارد و براي حرکت به سمت توسعه پايدار شهر و مسکن نتايجي را بيان مي دارد .

 

سرتيپي پور(1384): به اين نتيجه رسيده است که با تعريف و تدوين شاخص­هاي مسکن روستايي و شناخت عناصر،کميت ها وکيفيت هاي فضايي آن،تفاوت­هاي موجود در زمينه نيازهاي کمي و کيفي مسکن مشخص مي شود.

 

لطفي و ديگران(1388):درمطالعه اي تحت عنوان شاخص­ها مولفه­­هاي ضروري در برنامه ريزي و سياست گذاري مسکن روستايي در ايران اين گونه نتيجه گرفته­اند که شناخت و بکارگيري شاخص­هاي مسکن روستايي در بلند مدت ،مسکن روستايي را متحول و اين امر منجر به ارايه يک الگوي مناسب و توسعه يافته مسکن روستايي درکشور خواهد شد.

 

صيدايي و ديگران(1389):درمطالعه اي تحت عنوان تحليل فضايي مسکن روستايي در استان کهکيلويه و بويراحمد به اين نتيجه رسيدندکه پنج عامل تسهيلات و امکانات،مالکيت،تاسيسات و رفاه و استحکام سازه نقشي مهم و اساسي در توسعه مسکن روستايي دارند و توجه به اين عوامل در برنامه ريزي براي رسيدن به وضعيت بهينه مسکن ضروري به نظر مي رسد.

 

پورطاهري و ديگران(1390):درپژوهشي تحت عنوان ارزيابي تغييرات فرهنگي برالگوي مسکن روستايي در روستاهاي بخش مرکزي شهرستان قزوين به اين نتيجه رسيدند که بين تغييرات فرهنگي و تغيير الگوي مسکن روستايي رابطه خطي معناداري وجود دارد.

بيتي(1390):درمطالعه اي به اين نتيجه رسيدكه ساخت و سازهاي معاصر روستايي از تامين کيفيت فضايي مطلوب فاصله زيادي دارد.اين مشکلات را مي توان دراثر دو عامل”1-عدم جامعيت الگوهاي تدوين شده وضعف آنهادرانطباق با تمام جوانب زندگي روستايي 2-موانع اجرايي”مي باشد.

 

اين تحقيق در راستاي تکميل تحقيقات گذشته انجام شده است با اين تفاوت که نگارنده در اين تحقيق به دنبال اين بوده است تا با شناسايي عوامل موثر بر توسعه پايدار مسکن و با طراحي شاخص هاي مناسب ، ميزان پايداري اين شاخص­ها را در دهستان­هاي مورد مطالعه ارزيابي کند تا ضمن سنجش اين شاخص­ها تفاوت­هاي موجود را نيز در دهستان­هاي مورد مطالعه به لحاظ ميزان پايداري در شاخص ها و ابعاد توسعه پايدار مسکن روستايي مشخص سازد .

[1] -Rymond and Androw

2-Vincent

3-Mai

4-Isik and Tulbentic

5-Malim and Myls

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه :135

 

 

14700 تومان

پشتیبانی سایت :              serderehi@gmail.com