پايان نامه­ ارشد رشته الهيات گرایش علوم قرآن وحديث: آموزه هاي تربيتي ادعيه پيامبران در قرآن

متن کامل پایان نامه با فرمت ورد

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته فقه و الهیات

 

دانشگاه اصفهان

دانشكده ادبيات و علوم انساني

گروه الهيات

  

پايان نامه­ي کارشناسي ارشد رشته الهيات- علوم قرآن وحديث

 

آموزه هاي تربيتي ادعيه پيامبران در قرآن

 

 استاد راهنما:

دکتر محمدرضا حاجي اسماعيلي

 

 استاد مشاور:

دکتر محسن صمدانيان

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چکيده:

دعا از آموزه هاي توحيدي قرآن و شاهراهي است که انسان با آن روح خود را به عالم غيب متصل نموده و به يکي از اصيل ترين ابعاد وجودي خود که حس نيايش و پرستش است پاسخ مي گويد. انبياء، با دعاي خود به پيروان خويش آموختند که پرستش امري فطري است و روح انسان علاقه شديد و کشش دروني به مبدأ هستي دارد هرچند که دعاي انبياء هميشه براي نيل به خواسته هاي مادي و معنوي آنان نبوده بلکه بيشتر به هدف نيايش به درگاه خداوند بزرگ و به اقتضاي وابستگي ذاتي به آن يگانه بي همتا بوده است ، زيرا دعا از ديد و منظر ايشان خود، مطلوب ذاتي به شمار آمده است.

اين پژوهش در شکل رساله کارشناسي ارشد بر آن است تا در حد توان جمال حقيقي دعا به ويژه دعاي پيامبران را در قرآن جلوه گر سازد. شايان توجه است تاکنون پژوهش هايي در حوزه دعا انجام گرفته که نتايج ارزشمندي نيز دربرداشته ولي اين بررسي ها بيشتر در زمينه کليات و احوال ظاهري و باطني و شرايط و موانع دعا است، به اين گونه که اولا همه دعاهاي پيامبران الهي در قرآن در آن ها مطرح نشده ، تنها به برخي از دعاهاي ايشان به صورت گزينشي پرداخته شده است . ثانيا بحث هاي مطرح شده از انسجام لازم برخوردار نبوده و ارتباط اين مباحث با دعا در آن ها ملموس نيست، زيرا صرفا به بيان برخي از نکات تفسيري در تعداد اندکي از آيات بسنده شده است، در حالي که اين پژوهش افزون بر آن ها حقيقت دعا در قرآن و مضامين دعاهاي قرآن کريم از نظر نوع و ساختار آن و سوره ها و آيه هاي دعائي، نيايشگران موحد و خواسته هاي متعالي پيامبر اسلام (ص) و… را فراروي خوانندگان پاکدل قرار داده است و در ادامه پس از بررسي ادعيه قرآن و نگاه کلي به نيايش هاي قرآني به تفصيل به نيايش هاي مطرح شده از زبان انبياء در قرآن پرداخته و ضمن بيان شرح حال مختصري از آنان به ترتيب رسالت و نبوتشان ، ادعيه و مناجات هاي ايشان را بررسي نموده است که شامل دعاهايي است که بخشي از آن مستقيما از زبان خود پيامبران نقل گرديده و بخشي شامل دعاهايي است که خداوند چگونگي و ادب راز و نياز با خود را به ايشان آموخته که در حقيقت بهترين نوع نيايش به شمار مي آيد زيرا از ذات غني و بي نيازي نشأت گرفته که به بندگان صالح خويش مي آموزد در تنگناها و مشکلات چگونه او را بخوانند.

در پايان اين رساله متعهد گرديده تا آثار تربيتي و مراتب تکاملي دعاهاي پيامبران راستين و نتايج حاصله از اين دعاها را در زندگي پيامبران بازگو نمايد.

 

کليد واژه ها: دعا، نداء، قرآن، انبياء

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                صفحه

فصل اول: كليات تحقيق

1-1- تبيين مساله پژوهشي و اهميت آن. 1

1-2- پيشينه تحقيق.. 3

1-3- اهداف.. 3

1-4- فرضيات و پرسشها…………………………………………………………………………………………………………………………….. 4

1-5- روش تحقيق و مراحل آن. 4

فصل دوم:

2-1- دعا 5

2-1-1-  مفاهيم گوناگون واژه دعا در قرآن 6

2-1-1-الف- دعا به مفهوم ندا دادن، صدازدن 7

2-1-1-ب- دعا به مفهوم دعوت به چيزي، فرمان به کار، نفرين.. 7

2-1-1-ج- دعا به مفهوم خواندن، طلب و درخواست چيزي 7

2-1-1- د- : دعوت کردن به توحيد و پيروي از آن 8

2-1-1- ه- دعا به مفهوم دعا، عبادت، پرستش 8

2-1-1-و-دعا به مفهوم استغاثه و پناه خواستن و ياري طلبيدن………………………………………………………………………9

2-1-1-ز- دعا به مفهوم دعا کردن، خواستن از خداوند، نيايش 10

2-1-2- دريافت نهايي از مفهوم واژه دعا 11

2-2- ندا 11

2-2-1- معناي لغوي ندا 11

2-2-2- مفاهيم گوناگون واژه­ي ندا در قرآن 12

2-2-2- الف: ندا به مفهوم صداي بلند 12

2-2-2- ب: ندا به مفهوم مطلق دعا و خواندن 12

2-2-3-ارتباط ندا با دعا 13

2-2-4-فرق ندا با دعا 13

2-3-سؤال 14

2-3-1- معناي لغوي سؤال  14

2-3-2- مفاهيم گوناگون واژه­ي سؤال در قرآن  14

عنوان                                                                                                                                صفحه

2-3-2- الف: سؤال به مفهوم خواسته(سول)…………………………………………………………………….. 14

2-3-2- ب: سؤال به مفهوم سؤال از خبر (تسائل) 14

2-3-2- ج: سؤال به مفهوم درخواست واقعي و احتياج (سألتموه) 14

2-3-2- د: سؤال به مفهوم سؤال از عطاء(اسئلكم) 15

2-3-2- هـ: سؤال به مفهوم سؤال از علم(يسئلونك) 15

2-3-2- و: سؤال به مفهوم سؤال از عمل(مسئول) 15

2-3-3- فرق دعا و سؤال. 15

2-4- طلب.. 16

2-4-1- معناي لغوي طلب.. 16

2-4-2- کاربردهاي گوناگون واژه طلب در قرآن. 16

2-4-2- الف- طلب به مفهوم به دست آوردن. 16

2-4-2-ب- طلب به مفهوم جستجو و خواستن.. 16

2-4-2-ج- طلب به مفهوم خواهنده 16

2-4-2-د- طلب به مفهوم مورد طلب.. 17

2-4-3- ارتباط طلب با دعا 17

2-4-4- فرق سؤال و طلب.. 17

2-5-استغفار: 17

2-5-1- معناي لغوي استغفار: 17

2-5-2- کاربردهاي گوناگون واژه استغفار در قرآن. 18

2-5-2-الف- استغفار به مفهوم آمرزش خواستن از شرک.. 18

2-5-2-ب- استغفار به مفهوم آمرزش خواستن از گناه 18

2-5-2-ج- استغفار به مفهوم نماز گزاردن. 19

2-5-2-د- استغفار به مفهوم بسيار آمرزنده (غفار) 19

2-5-3- ارتباط استغفار با دعا 19

2-6- اجابت و استجابت.. 20

2-6-1- معناي لغوي اجابت واستجابت.. 20

2-6-2- کاربردهاي گوناگون واژه اجابت و استجابت در قرآن. 21

2-6-2-الف- يجيب.. 21

عنوان                                                                                                                                صفحه

2-6-2-ب- اجيب.. 21

2-6-2-ج-استجيبوا 21

2-6-3- ارتباط اجابت (استجابت) با دعا 21

2-7-ابتهال: 21

2-7-1- معناي لغوي ابتهال: 21

2-7-2- مشتقات واژه ابتهال در قرآن: 22

2-8- تضرع: 23

2-8-1- معناي لغوي: 23

2-8-2-کاربردهاي گوناگون واژه تضرع در قرآن. 23

2-8-2-الف- تضرع به مفهوم زاري و خاکساري(يتضرعون) 23

2-8-2-ب- تضرع به مفهوم (تضرعا): 23

2-8-3- ارتباط تضرع با دعا 24

2-9- جايگاه ويژه دعا 24

2-9-1- تاکيد ويژه قرآن بر دعا 24

2-9-2- تاکيد پيامبر و ائمه بر دعا 25

2-10- اقسام دعا: 26

2-11- دعا يک امر فطري.. 28

2-12-  حقيقت دعا 29

فصل سوم :               

3-1- سوره هاي دعايي.. 34

3-1-1- سوره مبارکه الفاتحه. 35

3-1-2-  «اخلاص». 35

3-1-3- «الفلق». 36

3-1-4- «الناس». 37

3-2- آيه هاي دعايي: 37

3-2-1-  انواع آيه هاي دعا بر اساس منادا: 37

3-2-1-1- «رب»: 37

3-2-1-2- «ربنا». 38

عنوان                                                                                                                                صفحه

3-2-1-3-  «اللهم». 38

3-2-1-4- «ضمير». 39

3-2-2 -آيه هاي دعا بر اساس  دعا کنندگان. 39

3-2-2-1- نيايشگران حقيقي.. 39

3-2-2-2- درخواست کنندگان. 39

3-2-3- آموزه هاي دعايي: 39

فصل چهارم :

4-1- دعاي آدم وحوا 42

4-1-1 دعا و شرح. 42

4-1-2- آموزه هاي تربيتي: 43

4-2- دعاهاي حضرت نوح (ع) 44

4-2-1 سرگذشت حضرت نوح (ع): 45

4-2-2- دعا ها و شرح. 46

4-2-2-1- استغفار: 46

4-2-2-2- نصرت خدا 47

4-2-2-3- فتح و پيروزي.. 47

4-2-2-4- اندوه بزرگ: 49

4-2-2-5- دعاي نوح براي فرزند: 50

4-2-3- آموزه هاي تربيتي دعاهاي حضرت نوح (ع) 50

4-2-3-2- دو نکته تربيتي در نفرين نوح (ع): 52

4-3-دعاهاي حضرت هود (عليه السلام) 53

4-3-1- دعاي تعليمي حضرت هود (ع): 53

4-3-1-1- تعليم و آموزش دعا: 53

4-3-2- نکات آموزنده: 55

4-4- دعاي حضرت صالح (ع) 56

4-4-1- دعاي تعليمي حضرت صالح (ع): 56

4-4-2- نکات آموزشي و تربيتي: 57

4-5- دعاهاي حضرت ابراهيم(عليه السلام) 58

عنوان                                                                                                                                صفحه

4-5-1-دعا ها و شرح. 60

4-5-1-1- درخواست احياء اموات……………………………………………………………………………………………………………….60

4-5-1-3- درخواست پذيرش عمل و توبه و ارائه مناسک: 62

4-5-1-5- توجه دل ها،اقامه نماز، روزي ثمرات.. 67

4-5-1-6- دعاي ابراهيم (ع) براي فرزندان: 69

4-5-1-7- ربنا و تقبل دعاء: 69

4-5-1-9- دعاي ابراهيم براي پدرو مادر و مومنين: 70

4-5-1-10 -تقاضاي دانش و نام نيک و وراثت بهشت.. 71

4-5-1-11- قلب سليم: 72

4-5-1-12- برائت از کفار و توکل بر خدا: 73

4-5-2- حکمت و آداب دعا: 74

4-5-3- رمز استجابت دعا: 74

4-5-4 – سپاس و ستايش ابراهيم (ع): 75

4-5-5- نکته تربيتي: 76

4-6- دعاهاي حضرت لوط (ع) 76

4-6-1- سرگذشت حضرت لوط: 76

4-6-2-1- نجات.. 77

4-6-2-2- دعاي دوم لوط.. 77

4-6-3- تحليل دعاي حضرت لوط: 78

4-6-4- جهت دعا 78

4-7 – دعاهاي حضرت يعقوب (عليه السلام): 79

4-7-1- سرگذشت حضرت يعقوب: 79

4-8- دعاهاي يوسف(عليه السلام) 80

4-8-1- سرگذشت حضرت يوسف (ع): 80

4-8-2-1- دعاي يوسف (ع) هنگام تهديد به زندان. 81

4-8-2-2- دعاي يوسف در قعر چاه 81

4-8-2-3- نکات آموزنده دعا و استمداد حضرت يوسف (ع): 82

4-8-2-4- يوسف وذکر الهي.. 83

عنوان                                                                                                                                صفحه

4-8-2-5- شکر و تقاضاي يوسف (ع) 83

4-9- دعاهاي حضرت ايوب (عليه السلام) 84

4-9-1- سرگذشت حضرت ايوب (ع) 84

4-9-2- دعاهاي حضرت ايوب (ع) 85

4-9-3- آزمايش و صبر حضرت ايوب (ع) 85

4-9-4- استجابت دعاي ايوب و بازگشت نعمت ها 86

4-9-5- نکته هاي آموزنده دعاي ايوب (ع) 87

4-9-6- سه حجت خدا 88

4-10 – دعاهاي حضرت شعيب (عليه السلام) 88

4-10-1- سرگذشت حضرت شعيب (ع) 89

4-10-2- نکات تربيتي و اخلاقي.. 90

4-10-3- آموزش دعا و توبه. 91

4-10-4- معارف و نکات آموزنده 92

4-11- دعاهاي حضرت موسي (عليه السلام) 93

4-11-1- دعا واستغفار حضرت موسي (ع) 94

4-11-2- نکات آموزنده دعاي موسي (ع) 95

4-11-3- نجات از ظالمان. 96

4-11-4- موسي در خانه شعيب………………………………………………………………………………….. 97

4-11-5- درس هاي آموزنده دعاهاي موسي (ع) 97

4-11-6- تقاضاي رويت.. 98

4-11-7- نکته اخلاقي و تربيتي دعاي موسي (ع)……………………………………………………………. 100

4-11-8- تقاضاي شرح صدر 101

4-11-9- گشايش زبان و نعمت بيان. 101

4-11-10- تقاضاي وزارت براي هارون. 101

4-11-11- هدف حاجات موسي (ع) 102

4-11-12- حسنه در دنيا و آخرت.. 102

4-11-13- دعا براي همه. 103

4-11-14-  نفرين حضرت موسي (ع) (دعا عليه فرعونيان) 103

عنوان                                                                                                                                صفحه

4-11-15- دعا و اجابت.. 104

4-12 – دعاي حضرت داوود (ع) 104

4-12-1-  سرگذشت حضرت حضرت داوود (ع) 105

2-12-2-  نکته آموزنده 106

3-12-3- قضاوت و استغفار 106

4-12-4- دعا و توبه و استغفار 106

4-13- دعاهاي حضرت سليمان (عليه‌السلام)…………………………………………………………………………………………. 107

4-13-1- تقاضاي حضرت سليمان. 108

4-13-2- اجابت دعاي سليمان. 109

4-14 –  دعاي حضرت يونس (عليه السلام) 112

4-15- دعاهاي حضرت زکريا (عليه السلام) 114

4-15-1 –نكات آموزنده 115

4-15-2- علامت و نشانه فرزند. 116

4-16 – دعاهاي حضرت عيسي (عليه السلام) 117

4-16-1- درخواست طعام آسماني.. 118

4-17-دعاهاي حضرت محمد(صلي الله عليه و آله) 121

4-17-1 – زبان حال و ميل باطني پيامبر (ص) 121

4-17- 4- تقاضاي ورود و خروج صادقانه. 125

4-17-6- غفران و رحمت.. 127

4-18 – دعاي مشترک پيامبران و مردان الهي در جنگ… 127

فصل پنجم: دعاي مشرکان و کافران (خواندن غير خدا)

5-1- دعاي مشرکان و کافران (خواندن غير خدا) 130

5-2- استدلال قرآن بر نفي طلب آميخته به شرک.. 131

5-2-1- قادر نبودن بت و معبودهاي مشرکين بر امر خلقت.. 131

نتيجه­گيري 141

 

 

 1-1- تبيين مساله پژوهشي و اهميت آن:

زيباترين رابطه در جهان خلقت رابطه بنده با خداست و دعا به عنوان بهترين وسيله براي اين ارتباط است. دعا ابزار نياز از سوي نياز مطلق به درگاه بي نياز مطلق است. اهميت و جايگاه  «نيايش و پرستش» به اندازه اي است که خداوند، بندگانش را به «دعا» و خواستن از خود فرامي خواند و آنان را به اجابت و برآوردن خواسته هايشان از سوي خود اميدوار مي گرداند و نيز فرجام آنانکه در برابرش بزرگي کنند و از «نيايش و پرستش» او روي گردان باشند را خواري و سرافکندگي در آتش بيان مي دارد: «وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ» (الغافر/60)

البته زيباترين دعا، دعايي است که خداوند، خود به بندگان خویش تعليم دهد و با آن بهترين روش ارتباط با خود را به آنان بیاموزاند. در اين ميان دعاهائی که از پیامبران در قرآن کريم ذکر شده از جهاتي بر ساير ادعيه دارای برتري زيرا دعاي برگزيدگان خداوند،این عصاره هاي خلقت اند که آداب و کيفيت دعا را به انسان مي آموزد و به او تعليم مي دهد چگونه با خداي خود سخن گفته و عرض حاجت کند و از سوئي ديگر دعای پیامبران بيانگر صفات و حالات دروني اين اسوه هاي الهي است كه خود آموزه هايي تربيتي و اخلاقي را براي آناني است كه اين بزرگان را الگوي خويش قرار مي دهند.

برای نمونه در دعاي بنده ی ممتازی چون حضرت ابراهيم(ع)از درگاه خداوند سه خواسته مورد طلب قرار مي گيرد: * همسر شايسته * فرزند صالح * و اين که به مقامي برسد که پيشوا و الگو و راهنماي مردم شود، يعني پیامبران بیشتر به کيفيت دعا توجه دارند، امور مهم را از خدا مي‏خواهند و براي تحقق آن، سعي مي‏نمايند، آنها مي‏گويند: پروردگارا! همسر و فرزندانمان را نور چشم ما قرار بده، اين تعبير (نور چشم) رمز کمال و سعادت است، چرا که همسر و فرزند نيک موجب آرامش و سعادت انسان شده و روح و روان انسان را شاد نموده و در نتيجه باعث روشني چشم خواهد شد، و به عبارت روشن‏تر، همسر و فرزندان شايسته، به زندگي انسان نور و صفا مي‏بخشند و باعث آبرو و روسفيدي و سربلندي دنيا و آخرت خواهند شد.چنين دعايي مفيد و داراي آثار درخشان است، به خلاف دعاهاي بيهوده و يا کم فايده که ارزش چنداني ندارند، انسان بايد در همه چيز حتي در دعا، داراي همت عالي و نظري بلند باشد، و در پرتو نورانيت دعا، به مقام‏هاي عالي برسد.تا آنجا که دعا کند که امام و الگوي مردم شود.

اين پژوهش به دنبال بررسي دعاهايي است که بخشي از آن به طور مستقيم از خود پيامبران و بخشي مربوط به دعاهايي است که خداوند به آنان تعليم فرموده و یا به آنان آموخته که چگونه دعا کرده، به چه صورت با خداوند راز و نياز داشته باشند که این خود در حقيقت بهترين نوع دعا و نيايش مي باشد و در این جا آن، ذات غني و بي نياز است که به بندگان صالحش مي آموزد که در سختي ها و مشکلات چگونه او را بخوانند. در اين پايان نامه کوشش مي گردد شرح حال مختصري از پيامبراني که در قرآن به دعای آنان اشاره شده- به ترتيب رسالت و نبوتشان- ادعيه و مناجات ايشان بررسي شود که بخش گسترده ی پايان نامه را در بر مي گيرد. مسأله اصلي در اين پژوهش بيان آثار و آموزه هاي تربيتي دعاهای پیامبران اعم از تعليمي و غير تعليمي است که در حد توان بدان پرداخته خواهد شد.

 

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : 183

14700 تومان

 

 

پشتیبانی سایت :        ------        [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --