دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کشاورزی : بررسی وضعیت آلودگی باغات پسته به نماتد مولد غده ریشه

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته کشاورزی گرایش  بیماری شناسی گیاهی

با عنوان : بررسی وضعیت آلودگی باغات پسته به نماتد مولد غده ریشه

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاداسلامی

واحد دامغان

دانشکده کشاورزی

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته بیماری شناسی گیاهی(M.Sc)

موضوع:

بررسی وضعیت آلودگی باغات پسته به نماتد مولد غده ریشه و تعیین گونه غالب ,شدت آلودگی و پراکنش آن در شهرستان سبزوار

استاد راهنما:

دکتر علی اسکندری

 استاد مشاور:

مهندس امیر ریوندی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چكيده

به منظور تعيين دلايل ضعف و پژمردگي و كاهش رشد و زردي درختان پسته در سال‌هاي اخير در باغات پسته شهرستان سبزوار، طي ماه‌هاي فروردين و تير 1390 ، 40 نمونه از ريشه‌ها و خاك اطراف آن به طور تصادفي، از سراسر مناطق پسته‌خيز اين شهرستان، جمع‌آوري شد.

براي اثبات بيماري‌زايي و تکثیر نماتد، توده‌هاي تخم را از روي گره‌هاي ريشه آلوده به نماتد، جدا كرده و سپس رقم حساس گوجه‌فرنگي (رقم رد كلود) را با يك كيسه تخم، آلوده نموده و بعد از حدود 2 ماه، ماده بالغ از داخل گره‌هاي ايجاد شده روي ريشه‌ها، لاروهاي سن دوم آن‌ها از داخل توده تخم و نرها ازخاك، جدا گرديد.

از انتهاي بدن ماده بالغ (Perineal Pattern) برشي تهيه شد. بعد از تهيه اسلايد از برش‌هاي انتهاي بدن ماده‌هاي بالغ، لاروسن دوم و نرها، اسلايدها با استفاده از كليد شناسايي Jepson 1987، از نظر خصوصيات مرفولوژيكي و مرفومتريكي مورد بررسي قرار گرفت.با توجه به مشخصات مرفولوژيك و مرفومتريك آن‌ها، گونه شناسايي شده در تمام نمونه‌هاي آلوده، Meloidogyne javanica بود كه گونه غالب نماتد ريشه باغات پسته شهرستان سبزوار به شمار مي‌رود.نقشه پراکنش و شدت آلودگی براساس نقاط جغرافیایی ثبت شده(GIS) نیز تهیه گردید.

مقدمه

پسته (Pistacia vera L.) متعلق به تيره سماق (Anacardiaceae) است. جنس Pistacia داراي 11 گونه است كه همگي آن‌ها از خود تربانتين يا سقز ترشح مي‌كنند. گياهان اين تيره به صورت درخت يا درختچه هستند (پناهي و همكاران، 1381).

سرزمين ايران قرن‌ها بدون رقيب عمده‌ترين توليدكننده پسته جهان بوده است ولي در حال حاضر كشورهاي ديگري در زمينه توليد و تجارت پسته به رقابت با ايران پرداخته‌اند (ابريشمي، 1373).

توليد پسته در ايران يكي از منابع مهم ايجاد درآمد براي باغداران پسته و اقتصاد ملي محسوب مي‌شود. در سال 1390 تقريباً 3/3درصد از ارزش صادرات غيرنفتي كشور را، صادرات پسته تشكيل مي‌دهد كه درآمد ارزي حاصل از آن سالانه حدود 4 ميليارد دلار گزارش شده است (اتاق بازرگاني،1390).

تقريباً 30 بيماري براي پسته در جهان گزارش شده است. خاك منشأ بيماري‌هايي مخصوصاً گموز، پژمردگي ورتسليومي و نماتد مولد غده ريشه Meloidogyne است كه بيماري در پسته ايجاد نموده و از بيماري‌هاي مهم پسته در جهان است (1991 ,.Ogawa et al).

نماتدهاي انگل گياهي يكي از عوامل بازدارندة رشد محصولات زراعي و باغي بوده و خسارت‌هاي ناشي از آن‌ها بر محصولات اساسي و محصولات مهم اقتصادي به ترتيب بالغ بر 7/10% و 14% بوده كه اين خسارات بالغ بر يكصد ميليارد دلار آمريكا در سال 1984 در جهان تخمين زده شده است (, 1987 Sasser and Freckman).

در ایران اولين‌بار نماتدهاي مولد غده ريشه در باغات پسته از رفسنجان در سال 1345 توسط صامت شناسايي شده است (فريور مهين،1365).

نماتد مولد غده ريشه می تواند علاوه بر ایجاد بي‌نظمي در جذب و انتقال آب و مواد مغذي توسط گياه، باعث ایجاد استرس در گیاهان نیز مي‌شود. تلقيح نماتد مولد غده ريشه در بادمجان، بدون استرس رطوبتي، باعث ايجاد كلروز و كاهش سنتر رنگدانه‌ها مي‌شود( et al., 2009 Shaukat).

علاوه بر اين، اثرات متقابل دوپاتوژن قارچ عامل پژمردگي Fusarium oxysporum و نماتد مولد غده ريشه Meloidogyne incognita باعث مي‌شود كه خسارات وارده بر گياه، بيشتر از مجموع خساراتي كه هر يك از اين عوامل بيماري‌زا جداگانه وارد مي‌سازند، بوده است.

به عبارتي نماتد باعث شكسته شدن مقاومت گياه به قارچ، عامل پژمردگي مي‌شود (حسيني‌نژاد و واجد خان، 1379).

با توجه به اينكه استان خراسان رضوي و شهرستان سبزوار از توليدكنندگان مهم پسته در ايران است و بتازگي در باغات پسته ضعف و خشكي در درختان مشاهده شده است، سعي در اين است كه به اين حقيقت برسيم كه آيا دليل ضعف درختان پسته، نماتد مولد غده ريشه است و گونه غالب نماتد ريشه گرهي و شدت آلودگي و پراكنش گونة غالب در شهرستان سبزوار را تعيين نماييم.

  • مشخصات جغرافیایی و آب و هوایی منطقه
    • موقعیت جغرافیایی شهرستان سبزوار

منطقه مورد پژوهش در طول جغرافيايي 57 درجه، ‏‏40 دقيقه و 30 ثانيه شرقي و 45 درجه، 20 دقيقه و 40 ثانيه عرض شمالي قرار دارد. مساحت ‏ اين محدوده 20502 كيلو متر مربع است كه 80/1 وسعت كشور را در بر مي گيرد (تصویر 1-1).‏

آب و هواي منطقه ي تحقيق به علت وجود ارتفاعات و همچنين مجاورت با كوير، متنوع ‏و به واسطه قرار گرفتن در سه جلگه ي موازي با ارتفاعات و كوير، ميزان بارندگي و ‏پراكنش آن نيز متغير است. وجود شرايط فوق و ديگر شرايط اقليمي باعث گرديده ‏است كه اين شهرستان از هر دو نوع قنات دشتي و كوهستاني با پراكنش متنوع محيطي برخوردار باشد.                 ‏

مطالعات انجام گرفته‎ نشان مي‌دهد كه متوسط ساليانه بارندگي در منطقه مورد ‏پژوهش 6/209 ميلي‌متر است كه از 150 ميلي متر در مناطق خشك تا 280 ميلي متر در ‏مناطق كوهستاني متغير است.                                                                     ‏ همچنين مطالعات آناليز باد منطقه، بيانگر شرقي بودن باد غالب است كه به ‏ترتيب 42/17، 62/32، 08/17 و 49/10 درصد از مجموع باد‌هاي بهار، تابستان، پاييز و ‏زمستان منطقه را به خود اختصاص داده است(جدول1-1)(جدول 1-2) (دادرسي سبزوار، 1383)‎‏.‏

پيشينه درخت پسته

از خاستگاه‌هاي اوليه درختان پسته مي‌توان به ايران، افغانستان، تركمنستان، سوريه و فلسطين اشاره كرد. پاره‌اي از منابع نيز، سواحل مديترانه و خصوصاً كرانه‌هاي شرقي اين دريا را، مبدأ نخستين درختان پسته معرفي كرده‌اند. به طور كلي سرزمين‌هاي فوق در قارة آسيا و در فاصلة بين كرانة رود جيحون (در شرق) تا سواحل درياي مديترانه (در غرب)، به مسافت حدود 600000كيلومتر، قرار گرفته و بين 32 تا 40 درجه عرض شمالي، واقع شده‌اند.

پرورش درختان پسته براي نخستين بار در نواحي غربي خراسان صورت گرفته است، اين اقدام در عصر پارت‌ها تا اوايل دوره ساسانيان، در نواحي مستعد ايالت پارت (خراسان)، در حد فاصلة شرق و جنوب غربي گرگان تا ناحية سبزوار و از سبزوار به جانب مناطق جنوبي نيشابور تا ناحية قهستان، انجام پذيرفته است (علوي، 1378).

پسته در آغاز عصر مسيحيت، ابتدا به حوزة مديترانه و سپس در سال 1856 به اروپا و در سال 1890 به كاليفرنيا رسيده است و در سال 1904 اولين درخت آن در ايستگاه تحقيقاتي «چيكو» كاشته شده است (درويشيان، 1378).

بقايايي از پسته‌زارهاي انبوه سبزوار تا اواخر قرن ششم برجاي بوده، زيرا ابوالحسن بيهقي تأكيد كرده كه در زمان او، درختان پسته در ديه‌هاي جلين و ايزي و نوقاريز مرغوب و معروف بوده است (ابريشمي، 1373).

شايد كهن‌ترين سند درباره پيشينة تاريخي كشت پسته در ايران را بتوان سفرنامة هرودت، تاريخ‌دان نامي يوناني، دانست (محمدخاني، 1376).

1-2-2- ويژگي‌هاي گياهشناسي و گونه‌هاي مهم پسته

واژة «پيستاسيا» كه همان جنس پسته است از نام فارسي آن يعني پسته برگرفته شده است. درخت پسته اهلي ( Pistacia vera) گياهي نيمه گرمسيري، وابسته به تيرة سماق Anacardiaceae يا تيره پسته، ازگیاهان دولپه‌اي و جدا گلبرگان است . جنس پسته داراي 11گونه است كه گونه‌هايي از آن‌ها از خود، تربانتين يا سقز ترشح مي‌كنند (پناهي و همكاران، 1381).

گياهان اين تيره به صورت درخت يا درختچه‌اي است.اين تيره از 75جنس و 600 گونه تشكيل يافته كه بيشتر در مناطق بين استوايي و معتدله پراكنده است (ابريشمي، 1373 و اسماعيل‌پور، 1383).

مهمترين گونه‌هاي درختان پسته به شرح زير است:

Pistacia vera                                   P. integerrima                       

  1. khinjuk P. lentiscus
  2. mutica P. chinensis
  3. atlantica P. terebinthus
  4. mexicana P. oleosa

 

اين گياهان دو پايه، خزان‌كننده (گونه‌هاي موجود در ايران)، داراي برگهاي مركب 5-3 برگچه‌اي، بدون گوشوارك مي‌باشند (اسماعيل‌پور، 1383).

درخت پسته داراي برگهاي شانه‌اي مركب است و هر برگ يك جوانه جانبي را دربرمي‌گيرد. اكثر جوانه‌هاي جانبي به گل آذين اوليه مبدل مي‌شوند و يك محور اصلي را تشكيل مي‌دهند كه در سال بعد، محل توليد خوشه‌هاي پسته خواهد بود. بنابراين خوشه‌هاي پسته به صورت جانبي بر روي چوب يكساله مي‌رويند (راد، 1374 و محمدخاني، 1376 و علوي، 1378).

از نظر گياهشناسي ميوه پسته، در رديف ميوه‌هاي شفت گروهبندي مي‌شود. ميوه‌هاي شفت متشكل از سه قسمت لايه برونبر خارجي (Exo carp)، لاية ميانبر گوشتي (Meso Carp) و لاية درونبر سخت (Endo carp) هستند كه درونبر، هسته را مي‌پوشاند. تفاوت ميوه‌هاي شفت در بخش خوراكي آن‌هاست. در پسته و بادام هسته به خوراكي مي‌رسد، در حالي كه در ساير ميوه‌جات، هسته سخت است و ميانبر گوشتي به عنوان بخش مأكول، مورد استفاده قرار مي‌گيرد (پناهي و همكاران، 1381 و صداقتي و همكاران، 1389).

درخت پسته دو پايه است، يعني براي توليد ميوه به وجود هر دو درخت نر و ماده نياز است. گل درخت ماده فاقد گلبرگ و غده‌هاي شهدساز بوده، بنابراين زنبورهاي عسل را به خود جلب نمي‌كند. گرده گل توسط باد پراكنده مي‌شود (پناهي و همكاران، 1381).

درخت پسته برگريز است، بدين معنا كه در پاييز خزان نموده و زمستان را در خواب مي‌گذراند.

ريشه‌زايي درخت به طريقة عمقي انجام مي‌شود. سيستم ريشه‌اي پيچيده و انبوه، درخت را قادر مي‌سازد تا به عمق خاك نفوذ كرده و از مواد موجود آن بخوبي تغذيه نمايد. از اين رو درختان پسته قابليت سازش‌پذيري با دوره‌هاي طولاني كم‌آبي را دارد (پناهي و همكاران، 1381 و صداقتي و همكاران، 1389).

بنابراين پسته گياهي پايدار به خشكي و شوري آب و خاك است (سميع و همكاران، 1381).

1-2-3- مشخصات گل نر و ماده درخت پسته

مشخصات گل نر:

درخت نر در فروردين ماه (دو تا سه روز زودتر از درخت ماده) به گل مي‌نشيند. گل‌ها به صورت خوشه‌اي و هر خوشه به صورت توده‌اي از گل متراكم (تقريباً كروي مايل به بيضي) است. بر روي خوشه از هر نقطه چند گل ظاهر مي‌شود. گلها بدون گلبرگ و كاسبرگ حقيقي هستند. هر گل نر مشتمل بر 5 پرچم بيضي شكل با ميلة كوتاه سبز رنگ است. هر خوشه تعداد زيادي گل نر دارد (ابريشمي، 1373 و پناهي و همكاران، 1381).

مشخصات گل ماده:

گل ماده نيز خوشه‌اي است با اين تفاوت كه طرز قرار گرفتن گل‌ها بر روي خوشه، منفرد و با فاصله از يكديگر است و انبوهي و تراكم گل نر را بر روي خوشه ندارد و هر گل ماده مشتمل بر يك تخمدان و متصل به خامة كوتاه است، خامه به كلاله سه شاخه مخصوصي ختم مي‌شود. گل‌هاي ماده نيز ابتدا سبز رنگ است، اين وضع تا دو روز بعد ادامه دارد، اگر در اين فاصله دانة گرده گل نر به آن نرسد و به اصطلاح عمل لقاح (باروري) انجام نگيرد، رنگ كلاله قرمز مايل به قهوه‌اي مي‌شود و سپس خشك شده و مي‌ريزد.

اما در صورتي كه دانه گرده گلهاي نر، به موقع به گل‌هاي ماده برسد، دانه‌هاي گرده بر روي كلاله مي‌چسبد و از آنجا از گلوگاه خامه گذشته، وارد تخمدان مي‌شود. در تخمدان عمل لقاح انجام مي‌گيرد.

در صورت تلقيح، خوشه‌هاي گل ماده شروع به رشد كرده و دانه‌هاي آن به تدريج بزرگ مي‌شود. پوست نرم خارجي دانه‌ها در حين رشد، رنگهاي سبز و صورتي آميخته به زرد و بنفش كمرنگ، به خود مي‌گيرد(تصویر1-2) (ابريشمي، 1373 و پناهي و همكاران، 1381).

تعداد صفحه :104

14700 تومان

پشتیبانی سایت :              serderehi@gmail.com