دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته روانشناسی: نقد و بررسي رمان سووشون

متن کامل پایان نامه با عنوان : نقد و بررسی رمان سووشون

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

موضوع پایان نامه:

نقد و بررسي رمان سووشون

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چکیده:

نقد جامعه‌شناسي برخلاف آنچه در نگاه نخست به نظر مي‌آيد، تنها بررسي تأثير مستقيم رخدادهاي اجتماعي مشخصي بر ادبيات يك دوره نيست و برخلاف بسياري مكاتب ديگر نمي‌توان يك مقطع معين تاريخي و يك محدوده‌ي مشخص جغرافيايي و فرهنگي براي آن درنظر گرفت. بلكه در طول سال‌ها افت و خيزهاي فراواني را پشت سرگذاشته و با جريان‌هاي بسيار در پيوسته است.

يكي از مهم‌ترين اين جريان‌ها كه پيوندي گسست‌ناپذير با جامعه‌شناسي دارد، نقد فمنيستي است. بسياري از منتقدان، فمنيسم را شاخه‌اي از نقد جامعه‌شناسي مي‌دانند كه در آن به جامعه از رهگذر امكانات و شرايطي مي‌نگرد كه همواره از زنان دريغ داشته شده است.

اين رساله ابتدا به معرفي مشروح رويكرد جامعه‌شناسي مي‌پردازد و ويژگي‌هاي اصلي آن را جست و جو مي‌كند و مهم‌ترين گرايش‌هاي اين گونه‌ي نقد ادبي را معرفي مي‌كند. فصل دوم رمان سووشون را براساس شيوه‌هاي اين رويكرد تحليل مي‌كند و مناسبات سووشون را با جامعه‌اي كه در آن شكل گرفته و نيز جامعه‌اي كه روايتش مي‌كند مورد كنكاش قرار مي‌دهد. در فصل سوم از رويكرد فمنيستي و نقد ادبي سخن مي‌رود و در فصل پاياني سووشون از چشم‌انداز اين رويكرد نوآيين و در حال شكل‌گيري بررسي مي‌شود.

دیباچه:

نقد ادبي در برنامه‌ي دانشگاهي ميهن ما به ويژه در رشته‌ي زبان و ادبيات فارسي هنوز مقامي درخور و سزاوار نيافته است. بررسي گره‌گاه‌هاي اين كاستي نابخشودني البته در اين مجال نمي‌گنجد. اما اين قدر هست كه تمركز بر شاخه‌هاي معيني از قلمرو وسيع و دائم التغير نقد ادبي و فهم ومعرفي شايسته‌ي آن، اگر با تطبيق آن رويكردها بر يك يا چند متن مشخص بومي همراه شود، گامي بس راه‌گشا خواهد بود. در اين ميان منطقي به نظر مي‌آيد كه به جاي توجه به آخرين و تازه‌ترين جريان‌هاي روز، از جريان‌هاي اوليه و پيشين آغاز كرد كه جنبه‌ي آموختاري (كلاسيك) افزون‌تري يافته‌اند. اساساً چگونه مي‌توان بدون آشنايي عميق با سرآغازهاي اين راه پرپيچ و خم تجربه‌هاي نو آيين را شناخت و بازشناساند. بي هيچ مجامله و تعارفي جامعه‌ي فرهنگي و دانشگاهي هنوز با نقد دوره‌ي رمانتيك و آموزه‌هاي شلگل و كولريچ يك سره بيگانه است. پيداست جريان عظيم نقد ادبي مغرب زمين را كه سيري به تعبير باختين گفت و گويي دارد، بايد از آغاز، آغازيد نه از فرجام. از اين گذشته، فهم عميق‌تر اين جريان‌ها تنها از رهگذر كاربست آموزه‌ها و شيوه‌هاي آن‌ها در آثار ايراني صورت مي‌پذيرد و ما را از مرحله‌ي ترجمه به مقام تجربه ارتقا مي‌دهد.

نگارنده با درك مجملي كه از اين احتياج مبرم جامعه‌ي پژوهشي و فرهنگي داشت، بر آن شد كه «با نخستين قدم‌هاي ناآزموده‌ي نوپايي خويش» در گشودن اين راه دشوار سهمي هر چند كوچك داشته باشد.

آنچه البته او را از آغاز تا فرجام اين راه دراز آهنگ دليري و اميد مي‌بخشيد دم همّت استاد فرزانه دكتر پورنامداريان بود كه از پيشگامان برجسته‌ي اين ميدان‌اند و در شناسايي سنجيده‌ي شيوه‌هاي گوناگون نقد و زيبايي‌شناسي فرنگي از رهگذر تطبيق و سنجش آن با ميراث بلاغت اسلامي ـ ايراني كهن و كاربست آن در آثار كهن و نو چهره‌اي دوران ساز به شمار مي‌آيند.

به راهنمايي استاد، رمان سووشون را برگزيدم كه بي‌گمان هنوز از چهار، پنج رمان زبان فارسي است كه مستعد و سزامند بررسي‌هاي ادبي از چشم‌اندازهاي گوناگون است. سووشون به ويژه از نظريه‌ي دريافت، رمان بسيار مهمي است چرا كه از زمان نشر با همه‌ي فراز و نشيب‌هاي اجتماعي،‌ همواره مخاطبان پرشماري بدان روي آورده‌اند، توفيقي كه رمان‌هاي انگشت شماري از آن نصيب برده‌اند.

از ميان شيوه‌هاي نقد، رويكرد جامعه‌شناختي را به دلايلي چند برگزيديم: نخست آن كه سووشون از اين چشم‌انداز بسيار تأمل‌برانگيز است و روايتي است عميقاً اجتماعي. ديگر آن كه نقد جامعه شناختي از شاخه‌هاي با سابقه و گسترده‌ي نقد است كه خود بر بسياري از شاخه‌هاي تازه‌تر به شيوه‌هاي مختلف تأثير نهاده است و فهم و معرفي آن ضرورتي بنياني دارد. به ويژه يكي از شيوه‌هاي نوآيين نقد كه انتظار مي رود مخصوصاً از رهگذر آن به سراغ سووشون برويم يعني نقد فمنيستي كه تقريباً شاخه‌اي نورسته است بر اين شاخ كهن‌تر. شايد دقيق‌تر آن باشد كه بگوييم از نظر ما سووشون آن قرائت نقد فمنيستي را بيشتر مي‌تابد كه آن را مي‌توان نقد جامعه شناختي ـ فمنيستي خواند.

همين جا به توضيح نكته‌اي ضروري بايد پرداخت. در تبويب و بخش‌بندي اين رساله هم در مقام معرفي رويكردها و هم در مرحله‌ي تحليل سووشون بر پايه‌ي رويكردها، آشكارا سهم بسيار افزون‌تري به نقد جامعه‌شناختي داده‌ايم و در برابر نقد فمنيستي سهم اندكي دارد. اين مسأله به نظر ما كاملاً طبيعي و مقرون به صحت و صواب مي‌نمايد، زيرا اولاً نقد جامعه‌ شناختي رويكردي به نسبت نقد فمنيستي بسيار گسترده‌تر، با سابقه‌تر و پيچيده‌تر و فربه‌تر است و نقد فمنيستي جرياني به شدت نوخاسته است و چنانكه يادآور شده‌ايم، مطالعات نقد فمنيستي عملاً بيشتر فمنيسم در مفهوم عام را شامل است و كمتر به نقد ادبي و هنري در مفهوم دقيق و متعارف آن مي‌پردازد، حتي به نظر مي‌آيد كه اين نقد هنوز راهي دراز در پيش دارد تا بتواند هم‌پاي رويكردهاي ديگر نقد به صورتي مستقل و تأمل‌برانگيز طرح شود.

ثانياً نقد فمنيستي در معناي ويژه كه پيش‌تر بر آن تأكيد كرديم و با قرائت ما از سووشون هم‌خوان بود، بيشتر در حد و اندازه‌ي يكي از شيوه‌ها و زير گروه‌هاي نقد جامعه شناسي قابل طرح بود و هرگز با كليت عظيم آن نقد سنجيدني نمي‌نمود.

ثالثاً سووشون آشكارا دايره‌ي گفت و گوي بسيار فراخ‌تري با نقد جامعه‌شناسي دارد تا نقد فمنيستي و قرائت فمنيستي آن نيز غالباً به تحليل‌هاي جامعه‌شناسي مي‌انجامد.

بدين سان در آغاز به معرفي نسبتاً مشروح نقد جامعه‌شناختي پرداختيم كه البته به مقتضاي حد متعارف رساله‌هاي دانشگاهي بخشي از آن به ناچار حذف شد. كوشيديم نخست با طرح اجمالي مناسبات محتمل جامعه و ادبيات طرحي از بنياني‌ترين مسائل اين نقد به دست دهيم. از آن پس تكوين اين نقد را از نخستين تأملات پراكنده و خام تا جريان‌هاي جدي و گسترده‌ي سده‌ي بيستمي نشان داديم. علاوه بر اشاره به جريان‌هاي عمده از انديشگران و فعالان برجسته‌ي اين رويكرد ياد كرديم. از آن ميان از سه تن به واسطه‌ي اهميت و دوران‌سازي آموزه‌هايشان با تأكيد و تفصيل افزون‌تري سخن گفتيم: لوكاچ، گلدمن و باختين (فصل اول).

 

پس از آن با اين چشم‌انداز به سراغ سووشون رفتيم و كوشيديم ربط و نسبت‌هاي گوناگون روايت را با جامعه بسنجيم. تلقي ما از جامعه البته محدود به شيراز و دوره‌اي معين از تاريخ نبود. خواستيم نشان دهيم. سووشون در سطوح مختلف جامعه و تاريخ ما در پيوسته است و مي‌توان با توجه به لايه‌هاي نمادين و شبكه‌هاي اشارات روايت تا آن جا پيش رفت كه رمان، روايتي از تاريخ اجتماعي ايران از گذشته‌هاي دور اساطيري تا روزگار ماست. (فصل دوم(

در معرفي نقد فمنيستي با آن كه ناگزير از معرفي جريان عام و عمده‌ي فمنيسم بوده‌ايم، بيشتر به رهيافت‌هايي تكيه كرده‌ايم كه در نقد ادبي شأنيت و اهميتي مي‌توانند داشت. از اشاره به اين نكته نيز پروا و پرهيز نكرده‌ايم كه اين رويكرد هنوز در آغاز راه است و حتي در مغرب زمين هم شيوه‌اي روشمند و سازوار و دانشگاهي به شمار نمي‌آيد. به گمان ما هنوز در ميانه‌ي انبوه سخنان متناقض و متفاوت ناقدان ادبي فمنيست، شايد سنجيده‌ترين تأملات از آن نويسنده‌ي ژرف بين بريتانيايي ويرجينيا وولف باشد كه در زماني دورتر در اين باب قلم زده است. هر چند او به معناي حرفه‌اي و متعارف كلمه منتقد و محقق نبود و خود واژه‌ي فمنيسم را خوش نمي‌داشت و به كار نمي‌گرفت اما اتاقي از آن خود او، آرايي ژرف در زمينه ي نگاه زنانه در روايت را در برداشت. (فصل سوم)

سرانجام سووشون را از اين زاويه نگريسته‌ايم كه اين رمان به عنوان نخستين رماني كه نگاشته‌ي يك زن ايراني است و در عين حال قهرمان داستاني آن زن است چه مايه از روايت‌هاي ديگر متمايز است؟‌روايت و راوي چگونه موقعيت و وضعيت زن ايراني را گزارش مي‌دهند و چگونه حال و روز او را داوري و نقد مي‌كنند؟‌و آيا خود اين نقد ـ نقد دانشور و راوي رمان و زري ـ را مي‌توان نقادي كرد ونقدها را بود آيا كه عياري گيرند؟ (فصل چهارم)

اشاره به چند نكته ضروري مي‌نمايد:

1ـ ارجاع‌ها و پانوشت‌ها كه گاه بسيار مفصل است در پايان فصل آمده است. در اين زمينه در فصل‌هاي دوم و چهارم استثنايي قائل شده‌ايم. به علت ارجاعات مكرر به سووشون و امكان دسترسي آسان‌تر و سريع‌تر به آن قسمت از روايت، شماره‌ي صفحه‌ي بدون هر گونه توضيحي داخل پرانتز و در درون متن قيد شده است.

2ـ كوشيده‌ايم داوري ما درباره‌ي سووشون جنبه‌ي توصيفي داشته باشد و از ستايش‌هاي پرشور و احساسي اجتناب كرده‌ايم و اساساً تلقي ما از نقد، تصور كليشه‌اي محك زدن و تعيين ارزش نبوده است.

3ـ تحليل داستان سياوش را كه در فهم لايه‌هاي نمادين اثر، اهميتي بنيادين دارد با چند تصوير از مينياتور و نقاشي مربوط به شاهنامه و داستان عاشورا همراه كرده‌ايم.

اين پايان‌نامه با همه‌ي كاستي‌ها اگر تا اندازه‌اي در خور تأمل باشد، البته وامدار فضل و فضيلت استاداني است كه افتخار راهنمايي و مشاوره را به شاگرد كوچك خويش بخشيدند. نخست استاد فرزانه دكتر تقي پورنامداريان كه نه تنها مشوق من در قدم نهادن به اين راه بودند، بلكه از دستگيري و راهنمايي من در تمام مراحل و منازل دريغ نكردند.

استاد ارجمند دكتر ابوالقاسم رادفر نيز از سر مهر و فروتني مشاوره‌ي اين پايان‌نامه را پذيرفتند و وجود عزيزشان هميشه باعث دلگرمي من بود.

مديون شماري از استادان و دوستان نيز هستم كه در يادآوري نكته‌ها، معرفي و در اختيار نهادن منابع يا ديگر مراحل فراهم آمدن رساله مرا شرمسار الطاف خويش ساختند؛‌دكتر مسعود جعفري، دكتر جابر عناصري، دكتر علي محمدشاه‌سني،‌ دكتر عبدالله حسن‌زاده، محمد يكه‌دهقان و خواهر دلبندم مرضيه سرمشقي.

به ويژه از دوست و همسر مهربانم دكتر حميدرضا توكلي سپاس‌ها دارم كه اگر همراهي‌ها و تشويق‌هاي ايشان نبود،‌ اين رساله هيچ‌گاه سرانجام نمي‌يافت. هر كجا هست خدايا به سلامت دارش.

فصل اول: معرفي رويكرد جامعه‌شناسي

پيوندهاي جامعه و ادبيات در نگاه نخستي

نخستين تصوري كه از شنيدن تركيب جامعه‌شناسي ادبيات در ذهن نقش مي‌بندد، احتمالاً بررسي تأثير مستقيم رخدادهاي اجتماعي مشخصي بر ادبيات يك دوره و به ويژه نمودهاي معين آن در آثاري خاص است.

اما حتي پيش از آن‌كه به سراغ آنچه ناقدان كهنه و نو در اين باره گفته‌اند، برويم با تأمل در مجموعه‌ی نسبت‌هاي محتمل ميان ادبيات و جامعه مي‌توانيم آرام آرام دريابيم كه اين ماجرا بسيار پيچيده‌تر از آن چيزي است كه در آغاز مي‌پنداشتيم، ببينيم پيوندها و تأثير و تأثرات متقابل ميان دو مفهوم گسترده‌ی جامعه و ادبيات چه ابهاماتي در ذهن ما برمي‌انگيزند:

1ـ آيا مي‌توان از عكس اين نسبت يعني تأثير ادبيات بر جامعه نيز سخن گفت؟

2ـ آيا مي‌توان اين رابطه را تأثير و تأثري دوجانبه و ديالكتيكي دانست؟

3ـ آيا جامعه مستقيماً بر متن ادبي تأثير مي‌گذارد يا به واسطه‌ی تأثير بر نويسنده؟

4ـ آيا حوادث جامعه مستقيماً براثر ادبي تأثير مي‌نهند يا آن‌كه حوادث اجتماعي با تحولي كه در فضاي فرهنگي و ادبي ايجاد مي‌كنند، اثر را تحت تأثير قرار مي‌دهند؟

5ـ آيا نويسنده حتماً بايد تحت تأثير فضاي اجتماعي قرار گيرد يا آن‌كه در مواردي بايد در برابر اين تأثير ايستادگي كند و حتي آن را خنثي و يا ديگرگون سازد؟

6ـ تأثير جامعه بر ادبيات در قلمرو خود آگاه نويسنده جاي دارد يا ناخودآگاه؟

7ـ تأثير جامعه بر ادبيات به جنبه‌ی هنري ـ ادبي متن باز مي‌گردد يا اثر از طريق تأثير بر فضاي فكري دوران و ذهنيت نويسنده از جامعه رنگ مي‌پذيرد؟

8ـ آيا تأثيرپذيري از جامعه صرفاً در آثار رئال تحقق‌پذير است؟

9ـ آيا تأثيرپذيري از جامعه محدود به انواع و قالب‌هاي خاصي است؟ آيا اثرپذيري شعر و داستان با اثر تغزلي و تعليمي به يك نسبت است؟

10ـ آيا مي‌توان از اثرپذيري اجتماعي نظريه‌هاي ادبي سخن گفت؟

11ـ آيا منظور از جامعه در اين تعابير صرفاً جنبه‌هاي سياسي را دربر مي‌گيرد؟ آيا تأثير جامعه به معناي تأثير حكومت و ايدئولوژي خاصي است؟

12ـ آيا ممكن است تأثيرات اجتماعي در مورد دو نويسنده، يا دو متن متفاوت و يا حتي متضاد باشد؟ آيا ممكن است اثري به گونه‌ای منفي و واكنشي تحت تأثير جامعه قرار گيرد؟

13ـ واقعيت‌هاي اجتماعي براثر تأثير مي‌نهند يا آرمان‌هايي كه هنوز تحقق نيافته‌اند؟

14ـ آيا نشانه‌هاي اثرپذيري اجتماعي اثر ادبي به طور پراكنده در متن منتشر است يا آن‌كه ساخت كلي متن از جامعه اثر مي‌پذيرد؟

15ـ آيا اثر تحت تأثير و نمايشگر بخش و طبقه‌ی خاصي از جامعه است يا مي‌كوشد تصويري از همه‌ی جوانب اجتماع به دست دهد؟

16ـ آيا اثر با مقطع معيني از جامعه نسبت دارد يا با گستره‌اي تاريخي از اجتماع در ارتباط است؟

17ـ آيا روابط اثر و جامعه به گونه‌اي آشكار مطرح شده است يا به صورتي پنهان و نامستقيم؟

18ـ آيا اثر همواره صرفاً به روايت بي‌كم و كاست فضاي جامعه دست مي‌زند يا در آن تصرف و اغراق مي‌كند و احياناً با ديدگاهي ناقدانه به آن مي‌نگرد؟

19ـ آيا آثار نويسندگاني كه ظاهراً به جامعه توجهي نشان نمي‌دهند، بركنار از هرگونه تأثير اجتماعي است؟

20ـ آيا نگاه اجتماعي به ادبيات الزاماً به معناي داوري ارزشي و نگاه تعهدآميز است؟

بي‌ترديد با تأمل بيشتر مي‌توان بر اين پرسش‌ها افزود و يا بسياري از آن‌ها را به شكلي دقيق‌تر و فني‌تر مطرح كرد.

مسأله‌ی‌ پيوند جامعه و ادبيات بسيار پيچيده و داراي جوانبي گوناگون است و همواره در مباحث نقد ادبي حضور داشته است. در حقيقت گرايش‌هاي گوناگون جامعه‌شناسي ادبيات يا مكاتب ديگري كه به نحوي با اين قلمرو ارتباط يافته‌اند، هركدام به بخش‌ هايي از اين زمينه‌ی پهناور توجه كرده‌اند و در پي پاسخ تنها تعدادي از پرسش‌هاي بيست گانه‌ی پيش گفته، برآمده‌اند.

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد

یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : 315

14700 تومان

 

 

پشتیبانی سایت :        ------        serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --