دانلود پایان نامه کارشناسی ارشد رشته فقه اسلامی : رويكرد فقها به موسيقي و احكام آن در فقه اماميه

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی 

با عنوان : رويكرد فقها به موسيقي و احكام آن در فقه اماميه

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد دامغان 

پايان‌نامه جهت اخذ درجه‌كارشناسي ارشد  

رشته فقه و مباني حقوق اسلامی

موضوع تحقيق

استاد راهنما:

جناب آقاي دكتر محمدجواد باقي زاده

استاد مشاور:

جناب آقاي دكتر مهدي ذوالفقاري  

 

 

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                               صفحه

چكيده …………………………………. 1

مقدمه …………………………………. 2

بيان مساله …………………………….. 4

پيشينه مطالعاتي تحقيق …………………… 5

سوالات تحقيق ……………………………. 7

فرضيه تحقيق ……………………………. 7

هدف تحقيق ……………………………… 7

روش تحقيق ……………………………… 7

فصل اول:كليات

مبحث اول: شناخت موسيقي و تاريخ پيدايش آن

گفتار اول: تعريف موسيقي از نظر لغوي و اصطلاحي 10

موسيقي چيست؟ و تعريف آن از نظر موسيقي دانان به معناي عام 10

گفتار دوم: پيدايش موسيقي ……………….. 14

گفتار سوم: پيشينه تاريخي موسيقي در اقوام و ملل گوناگون (ايران ، اعراب، يونان)………………………….. 18

مبحث دوم: شناخت واژگان مرتبط

گفتار اول: غنا ………………………… 26

غنا جز كدامين مقوله است كلام است يا صوت؟ ….. 27

گفتار دوم: غنا از منظر فقهاي شيعه………… 30

گفتار سوم: طرب و مطرب ………………….. 32

گفتار چهارم: لهو و لعب………………….. 35

گفتار پنجم: لغو ……………………….. 36

گفتا ششم: سماع ………………………… 37

گفتار هفتم: ترجيع ……………………… 38

گفتار هشتم: حداء ………………………. 39

گفتار نهم: قول زور …………………….. 39

فصل دوم: نظريه حرمت موسيقي و غنا و بررسي دلايل آن

مبحث اول: دلايل حرمت غناء و موسيقي

گفتار اول: شناخت غناء از راه عرف…………. 43

گفتار دوم: فرق بين غناء و موسيقي ………… 44

گفتار سوم: آيات شريفه قرآن ……………… 45

روايات معصومين(ع)………………………. 49

«قول زور» و «لهو الحديث» به عنوان مصاديق غناء 51

باطل بودن غناء از نظر عرف ………………. 51

اجماع…………………………………. 52

گفتار چهارم: دلايل حرمت لهو و لعب ………… 54

آيات شريفه قرآن ……………………….. 54

روايات معصومين(ع)………………………. 56

تلازم …………………………………. 57

گفتار پنجم: دلايل حرمت لغو از روايات معصومين(ع) 58

گفتار ششم: دلايل حرمت باطل از روايت معصومين(ع) 59

گفتار هفتم: دلايل حرمت آلات موسيقي…………. 60

 روايات مناهي از آلات موسيقي……………… 60

 رواياتي كه از عذاب شخص نوازنده دلالت دارند .. 61

اجماع…………………………………. 62
فصل سوم: بررسي نظريه حليت موسيقي و فروعات و احكام آن

مبحث اول: دلايل حليت موسيقي

گفتار اول: اقوال فقهاي پيشين و فقهاي معاصر در حليت موسيقي    67

گفتار دوم: دلايل و مستندات حليت موسيقي ……. 73

انصراف………………………………… 73

رواياتي كه مويد صوت زيباست………………. 74

جواز غناء در اعياد و ايام فرح …………… 76

جواز غناء در عروسي‌ها …………………… 76

صوت زيبا در قرائت قرآن …………………. 77

رواياتي كه دلالت بر جواز «حداء» دارند……… 78

رواياتي كه دلالت بر جواز «نوحه گري» دارند….. 79

مبحث دوم: مستثنيات غناء

گفتار اول: غناء در مرثيه خوانيها ………… 82

گفتاردوم: غناء در قرائت قرآن ……………. 82

گفتار سوم: غناء در عيد فطر و عيد قربان به هنگام شادي 84

گفتار چهارم: حداء………………………. 84

گفتار پنجم: غناء در عروسي‌ها هلهله و هوراء … 85

مبحث سوم: احكام و فروعات

 گفتار اول: طرح چند سوال فقهي …………… 89

1-آيا آلات موسيقي بطور كلي حرام مي‌باشد؟……. 89

2- آيا تغييرات فيزيكي و هندسي در آلات موسيقي مانع از حكم حرمت مي‌شود……………………………………… 89

3- آيا استفاده از آلات موسيقي در تمامي زمينه‌ها ممنوع است؟     90

4- گوش فرا دادن به موسيقي سازي لهوي چه حكمي دارد؟   91

5-حكم موسيقي مشكوك چيست؟ ……………….. 91

6- ملاك تميز موسيقي حلال از حرام چيست؟……… 92

7- ارائه تشخيص موسيقي مطرب و لهوي از غير آن چيست؟   92

8- تشخيص مطرب بودن صدا …………………. 92

گفتار دوم: موسيقي و غناء از نظر مراجع تقليد و پاسخ آيات عظام     93

گفتار سوم: برگزيده استفتائات حضرت امام خميني درباره موسيقي   94

نتيجه گيري ……………………………. 96

پيشنهادات……………………………… 98

منابع و ماخذ ………………………….. 99

چكيده

بي‌شك يكي از مباحث مهم و ضروري و مبتلا به فقهي و قابل تامل در اين مجال كه موضوع اختلافي بين فقها است مسئله موسيقي و احكام وارده برانواع نغمه‌ها و سبكهاي مختلف اين فن مي‌باشد كه همواره از دير باز مورد توجه فقهاي بزرگ قرار گرفته و تا به الان كه قرن‌ها از طرح اين مسئله در فقه شيعي مي‌گذرد حكمي روشن كه دال بر تعيين نوع موسيقي و موضوع آن باشد از سوي فقها ارائه نشده است.

از اين رو با توجه به تحولات سريع علوم و تكنولوژي و تغييرات زود هنگام سبك زندگي مردم، شكستن مرزهاي فرهنگي- تاثير متقابل رفتارهاي اجتماعي انسان‌ها و درگيري بررسي به كرسي نشاندن فرهنگ غالب و به خطر افتادن خرده فرهنگ‌ها و سنت‌هاي ديني و قومي استفاده سوء برخي از قدرت جهاني از مفاهيم ديني و حقير شمردن يا ايجاد وحشت و بدبيني در اديان به ويژه اسلام و با ايجاد شبيه خون فرهنگي و… مسلماً اين ضرورت به وجود مي‌آيد تا نسبت به روشنگري اذهان مردم به ويژه مسلمانان با توجه به داشته‌هاي خود اقداماتي صورت گيرد. مسلماً اين امر ميسر نخواهد بود مگر بازگشايي افق روشن از مباني فرهنگي و ديني و احكام نوراني اسلام لذا اين مجموعه تحقيقي تلاش نموده تا تفاوت ميان موسيقي و غناء را از منظر فقها شيعه بررسي نمايد و مرز موسيقي و صوت مجاز و غير مجاز از ديدگاه فقهاي اماميه را روشن سازد و نظر گاه فقيهان را درباره حرمت و حليت موسيقي و غنا و دلايل مستند آن را بيان نمايد.

و همچنين احكام مربوط به آن را براي رفع برخي از ابهامات مطرح كند.

كليدواژه: موسيقي، غنا، سماع، لهو و لعب، تطريب قول زور، ترجيح، لغو ، باطل

مقدمه

 پيشينه مطالعاتي نشان مي‌دهد كه موسيقي از بدو تولد و پيدايش انسان، باوي همزاد بوده است. اگر موسيقي را به طور عام مجموعه صداها- نواها- بانك فرياد و سازها بپذيريم خواهيم ديد كه آن، جزء مخلوقات خداوندي است كه از طرف او در انسان و طبيعت براي برقراري ارتباط به وديعه گذاشته شده است در بررسي‌هاي انجام شده در مي‌يابيم چه در قرآن و چه منابع شينداري ديگر گوش«سمع»(شنيدن) از ساير حواس پنجگانه از جايگاه بالاتري برخوردار است به طوري كه در قرآن كريم به تكرار «السمع و البصر» »سميع و بصير» همواره سمع مقدم بر بصر است و اين اهميت شنيدن را بيشتر مي‌كند و گوش تنها مشتري همه اصوات است.«اِنّ الله سميعٌ بصير»

اين امر اثبات شده است در عالم حيوانات و پرندگاه صداها و غرش‌ها مفاهيم ارتباطي مختصي هستند اين موجودات با توجه به ويژگي‌هاي خود بدين وسيله جايگاه خود را به اثبات مي‌رسانند از جمله قناري و بلبل كه مظهر لطافت هستند با صداي زيباي خود حتي انسان‌ها را به وجد مي‌آورند. شير با غرش عظمت قدرت خود را مي‌فهماند و…

اي بسا انسانها نيز به دلايل ارتباط كلامي موثر مي‌توانستند در همنوعان خود نفوذ بيشتري پيدا كنند به عنوان مثال داود نبي(ع) از صوت خوش برخوردار بوده است. و چوپان‌ها با نواختن ني و ساز يك ارتباط روحي ماورايي داشتند.

خداوند متعال با فرارسيدن روز يوم الحساب با دو نفع صور(صداي مهيب) انسان‌ها را به بررسي اعمال دعوت مي‌كند.

در برخي از روايات آمده است كه حضرت آدم نبي(ع) بانواي خوش دربارگه حق به راز و نياز مي‌پرداخت و اما شيطان بدليل رانده شدن از بهشت ناله غمناك به آسمان بلند كرد. (الغنانوح ابليس علي الجنه) در روايتي از امام صادق(ع) نقل شده است در بهشت درختي است كه به امر خدا و با وزيدن باد، از آن درخت چنان صداي خوش سر داده مي‌شود كه هرگز كسي صداي به آن زيبايي نشنيده است. و اين صداي خوش به گوش كسي مي‌رسد كه دنيا، گوش خود را از شنيدن صداي غنا (شيطاني) دور نگه داشته باشد چنين شخص در بهشت از سماع آن (موسيقي روبخش) بهره مي‌برد.

اظهار نظر درباره موسيقي كاري دشوار است آنگونه كه اشاره شد بدليل گستره موسيقي و تعميم آن به همه اصوات و كلام انساني و صداي سازها….. با پذيرفتن اين عبارات كه …..

«آنگاه كه كلام پايان يافت موسيقي آغاز شد» و از طرفي ديگر«غنا نوحه سرايي ابليس است» كار قدري مشكل مي‌شود.

البته موسيقي از منظر حكماي گذشته و اسلامي داراي تعاريف و تعابير گوناگون است

بعنوان مثال فيثاغورث حكيم يوناني اعتقاد داشت كه هر چيزي در اين دنيا صورتي دارد از حقيقت خود در افلاك و تمام نغمات موسيقي هم در عالم افلاك و ارواح نمودار است. مي‌گويند او جان خود را تزكيه كرد و به عالم بالا عروج داد. نغمات افلاك و اصوات حركات كواكب را سماع كرد و پس علم الحان و موسيقي را بنيان نهاد.

افلاطون موسيقي را داراي سه ركن مي‌داند كه شامل لحن- ريتم و كلام و محتوا كه دوركن اول بايد در خدمت ركن سوم يعني كلام و محتواي باشد.[1]

ارسطو فيلسوف يوناني در مورد موسيقي چنين نظري دارد. از موسيقي مي‌توان در بسياري از شئون زندگي بهره گرفت و لذت برد اما لذت موسيقي نبايد هدف اصلي زندگي قرار گيرد.[2]

موسيقي به مكاتب فلسفي اسلامي بدلايل گوناگون راه يافت كه از جمله حكماي برجسته‌اي در عالم اسلام به موضوع موسيقي پرداختند كه از آن جمله مي‌توان به يعقوب الحاق كند(218 هـ ق)ابونصرفارابي (331 هـ ق) جماعت اخوان الصفا(350-440 هـ ق) ابوعلي سينا (428 هـ ق) خواجه نصيرالدين طوسي(672 هـ ق) قطب الدين شيرازي (710 هـ ق) و… نام برد.

بيان مساله

 مفهوم موسيقي و غنا مانند هر مفهوم شرعي و اصطلاحي يك معناي لغوي دارد و يك معناي اصطلاحي كه گاه عين هم هستند وگامتفاوت، در كنار روايات و احاديث پيامبر گرامي اسلام و ائمه اطهار مبني بر ترغيب و تحسين خواندن با صداي خوش و زيبا وارد شده است. احاديث بسياري در مزمت آن نقل گرديده است اما در عصر كنوني كه عصر ارتباطات نيز هست. براي برقراري هر چه بهتر ارتباطات و نفوذ كلام بيشتر در مخاطب از كلام زيبا به شيوه صوت آهنگين و موسيقي و رسانه‌ها بهره‌ گرفته مي‌شود.

امروز در رسانه‌هاي صوتي و تصويري از موسيقي چه به صورت آواز و كلام ريتميك و چه به صورت موزيك يا تلفيقي از اين دو استفاده مي‌شود.

از آنجائيكه بهره‌گيري از موسيقي و يا اصوات توسط آحاد مردم از كودكان تا افراد سالخورده و در هر موسيقي اجتناب ناپذير است. اكنون اين سوال پيش ميآيد كه حدود و ثغور استفاده از موسيقي كجاست. چه ابهاماتي در برداشت از موسيقي توسط افراد از منظر فقها وجود دارد.

نظر فقها درباره غنا و موسيقي چيست، احكام مربوط به موسيقي كدام است با توجه به پيچيدگي و تفسير متفاوت فقها از موسيقي و غنا بديهي است كه احكام متناقضي در اين باره وجود داشته باشد. لذا محقق قصد دارد سوالات و فرضيه‌هاي را به شرح ذيل مطرح و پاسخي را براي مخاطبان يافته و نسبت به رفع برخي از ابهامات اقدام نمايد.

1- رويكرد فقهاي اماميه درباره موسيقي و غنا چيست؟

2- موسيقي از منظر فقهاي اماميه(متقدمين و متاخرين) داراي حرمت ذاتي است؟

3- حليت موسيقي و غنا در چيست و دلايل آن از منظر كتاب، سنت عقل و اجماع كدام است؟

پيشينه مطالعاتي تحقيق

دامنه عمل گسترده موضوع تحقيق و مبتلا به روز دنيا فقهي تاكنون كمتر به آن پرداخته شده است بنابراين محقق با كند و كاو بسيار در گردآوري مطالب قدري با دشواري همراه بوده است.

از آنجائيكه تفاسير گوناگون از آيات و روايات در خصوص موسيقي و غنا وجود دارد. و از طرفي اثر گذاري رواني موسيقي در فرد يا افراد امري اجتناب ناپذيري است بديهي است ورود به اين موضوع آنطور كه شايسته است كمتر اتفاق افتاده است.

اين موضوع تا به آنجا مبهم و پيچيده است كه بعضي براي موسيقي و غنا حرمت ذاتي قايل هستند و برخي ديگر بر حليت آن گواهي مي‌دهند. و برخي ديگر حكم به اجماع مي‌دهند و بعضي‌ها فرد مستمع را ملاك تشخيص و انتخاب نوع موسيقي قرار مي‌دهند به هر شكل نمي‌توان در سايه سار مباني فقهي موضوعي را ولو بسيار ريز و كوچك را ناديده گرفت.

با اين وجود تلاش شده است تا با بررسي و مطالعه آثار گذشته و تحقيقات انجام شده از بزرگاني كه با شهامت در اين مسير گام برداشته اند و فعاليتهايي كه پيرامون اين موضوع كرده‌اند معرفي مي‌شوند. از جمله اين گروه يا افراد مي‌توان به برخي از فقهاي اماميه اشاره نمود به شرح ذيل آمده است شرح لمعه شهيدثاني- مجمع البيان شيخ طوسي وسايل الشيعه حرعاملي مكاسب محرمه شيخ انصاري موسيقي كبير ابونصر فارابي، محقق ثاني در كتاب جامع‌المقاصد- شهيدثاني در الروضه حق‌اليقين علامه مجلسي، الاستبصار شيخ طوسي- كفايه الاحكام محقق سبزواري- مفتاح المكرمه سيدقاضي، مكاسب محرمه امام خميني- وافي ملاحسن كاشاني- مستندالشيعه محقق نراقي وسايل اخوان الصفا- اصول كافي كليني- رساله في‌الغنا ملامحمد رسول كاشاني رساله مقامات السالكين – النهايه ابن اثير و نام برده كه هر كدام بطور جداگانه به مبحث غنا و مسايل مربوط به آن را پرداخته‌اند.

تعداد صفحه :170

14700 تومان

پشتیبانی سایت :        ------        serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --