دانلود پایان نامه : بررسي سيره سياسي امام رضا(ع) از منظر فقه سياسي شيعه

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :علوم سياسي

گرایش :علوم سياسي

عنوان : بررسي سيره سياسي امام رضا(ع) از منظر فقه سياسي شيعه

 دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان

دانشکده حقوق و علوم سياسي

  گروه علوم سياسي

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A)

 گرایش: علوم سياسي

عنوان:  بررسي سيره سياسي امام رضا(ع) از منظر فقه سياسي شيعه

استاد راهنما:

دکتر عبد الرحمن حسني فر

استاد مشاور:

دكتر غلامرضا نقوی

زمستان 1391

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

 

عنوان                                                                                                                                                              صفحه

چكيده                                                                                                   1

پيشگفتار                                                                                               2

فصل اول-كليات تحقيق

1-1-بيان مساله                                                                                       5

1-2-اهميت موضوع تحقيق                                                                         5

1-2-1-اهميت تئوريك                                                                                      6

1-2-2-اهميت عملياتي                                                                             6

1-3-سوال اصلي                                                                                                6

1-4-سوالات فرعي                                                                                   6

1-5-فرضيه تحقيق                                                                                   7

1-6-تعريف مفاهيم                                                                                  7

1-6-1-سيره سياسي                                                                                 7

1-6-2-        فقه                                                                                             7

1-6-3- فقه سياسي                                                                                  8

1-7-روش تحقيق و روش جمع آوري اطلاعات                                                  9

1-8-هدف تحقيق                                                                                    9

1-9-موانع و مشكلات تحقيق                                                                       10

1-10-سازماندهي تحقيق                                                                                      10

فصل دوم:مباني نظري تحقيق

2-1-فقيه كيست                                                                                                13

2-2- چيستي فقه سياسي                                                                                      15

2-3- تاريخ فقه سياسي                                                                              21

2-4- رويكرد                                                                                         19

2-5- ضرورت حكومت                                                                             20

2-1-5- ديدگاه اسلام درباره ضرورت حكومت                                                  21

2-6- انديشه رهبري در حكومت اسلام                                                            21

2-6-1- نظر شيعه                                                                                    27

2-6-2- نظر اهل سنت                                                                              28

2-7- امامت ، انتخاب ، يا انتصاب                                                                            29

2-8-1- تعريف آزادي                                                                              32

2-8-2- انديشه آزادي در اسلام                                                                    33

2-9-1- قيام ومبارزه                                                                                36

2-9-2- جنگ                                                                                       39

2-9-3-جهاد                                                                                         40

فصل سوم : رهبري جامعه اسلامي و ولايت عهدي در سيره سياسي امام رضا(ع)

3-1- بخش اول:رهبري جامعه اسلامي از منظر امام  رضا (ع)                                          46

3-1-1- تشكيل حكومت اسلامي                                                                            46

3-1-2- زندگي امام رضا(ع)                                                                        47

3-1-2-1-تولد                                                                                                47

3-1-2-2-پدر و مادر امام رضا(ع)                                                                          47

3-1-2-3-القاب امام رضا (ع)                                                                     48

3-1-2-4- دورران امامت                                                                                    48

3-1-2-5- شهادت امام                                                                                       51

3-1-3- ضرورت حكومت و اطاعت از رهبري از نظر امام رضا(ع)                                     52

3-1-4- خصوصيات رهبر از ديدگاه امام رضا(ع)                                                          52

3-1-5 اهميت مقام امام از نظر امام رضا(ع)                                                       55

3-1-6-امامت ابراهيم (ع) پس از آزمايشهاي سخت                                                       58

3-1-6-1-رسيدن به مقام امامت                                                                             59

3-1-7-اكتسابي نبودن امامت                                                                      61

3-1-8-علت اطاعت مردم از امام رضا (ع)                                                                 62

3-1-9-خلافت از ديدگاه امام رضا(ع)                                                            64

3-1-10-مقبوليت مردمي امام رضا(ع)                                                            67

3-1-11-عدالت در سيره امام رضا(ع)                                                             70

3-1-12- مصلحت تقيه در اصل امامت  از منظر امام رضا (ع)                                 72

3-1-13-تصريح به امامت و رهبري امام رضا(ع)                                                         74

3-1-13-1-حديث سلسله الذهب                                                                           75

3-1-14-جريان واقفيه و قطعيه                                                                    78

3-1-15-رهبري اسلام در عصر غيبت                                                            79

3-1-15-1-ضرورت حكومت و رهبري در عصر غيبت                                        80

3-1-15-2- ولايت فقيه در كلام امام رضا (ع)                                                 80

3-2-بخش دوم: ولايت عهدي امام رضا(ع)

3-2-1- سفر اجباري امام رضا(ع) به خراسان                                                     84

3-2-2-پيشنهاد خلافت به امام رضا(ع)                                                           84

3-2-3-پيشنهاد ولايت عهدي                                                                      87

3-2-3-1-انديشه ولايتعهدي                                                                       88

3-2-3-2-عهدنامه ولايتعهدي امام رضا(ع)                                                                 91

3-2-3-2-1-متن حكم مامون                                                                      91

3-2-3-2-2-نوشته منسوب به امام رضا(ع)                                                                95

3-2-3-2-3-نكات مهم مامون در عهدنامه                                                                 97

3-2-3-2-4-نكات مهم امام رضا(ع)در عهدنامه                                                 99

3-2-3-3-بيعت ولايتعهدي با امام رضا(ع)                                                                 100

3-2-3-4-اهداف مامون از طرح ولايتعهدي                                                                 101

3-2-4كاربرد مصلحت در مسايل سياسي                                                          107

3-2-4-1-مصلحت در وليعهدي امام رضا(ع)                                                     108

3-2-4-2-پاسخ امام به معترضين  ولايتعهدي او                                                 109

3-2-5-امام رضا(ع) و فرصت ولايتعهدي                                                                  110

فصل چهارم:آزادي و حقوق بشر در سيره سياسي امام رضا(ع)

4-1- بخش اول: آزادي                                                                                                            116

4-1-1-        آزادي از ديدگاه امام رضا (ع)                                                             116

4-1-1-1-آزادي شخصي                                                                                     116

4-1-1-2-آزادي سياسي                                                                                     118

4-1-1-3- آزادي انديشه                                                                                     120

4-1-2-گفت و گوي اديان در سيره رضوي                                                      124

4-1-3-مناظره امام رضا (ع)با علماي اديان مختلف                                                        127

4-1-3-1-هدف مامون از برگزاري مناظره                                                                 127

4-1-3-2-واكنش امام (ع) به طرح مناظره                                                                129

4-1-3-3-مناظره حضرت با جاثليق                                                               130

4-1-3-4-مناظره امام با راس الجالوت                                                            136

4-1-3-5-مناظره امام رضا(ع) با عمران صابي                                                   140

4-1-3-6-مناظره امام با عالم سني                                                                           153

4-1-4-اهميت مناظره هاي امام رضا(ع)                                                          154

4-2-بخش دوم: حقوق بشر                                                                                          156

4-2-1-تعريف حقوق بشر                                                                          156

4-2-2-امام رضا(ع) و رفتا بشر دوستانه با غير مسلمانان                                        156

4-2-2-1- رفتار با مشركين                                                                       156

4-2-2-2- رفتار با اهل كتاب                                                                     157

4-2-3-رفتار بشر دوستانه امام رضا(ع) با مسلمانان                                                        160

4-2-4-مخالفت امام رضا (ع) با ترور و خشونت                                                162

4-2-5- امام رضا (ع)و جلوگيري از فتنه داخلي                                                 163

4-2-6-دفاع از حقوق ستمديدگان در سيره امام رضا (ع)                                       164

4-2-7-حمايت اما رضا (ع)از حقوق كارگر                                                      168

4-2-8-حقوق زن و مرد از منظر امام رضا(ع)                                                    170

فصل پنجم: ديدگاه امام رضا(ع)درباره قيام علويان          

5-1-خاستگاه جنبش علويان                                                                        174

5-1-1- جنبش زيديه نماد جنبش مكتبي                                                                   176

5-1-2-ستايش امام رضا (ع)از زيد                                                                177

5-2-اهداف قيام علويان                                                                              178

5-3-نگرش ائمه(ع) به قيام علويان                                                                 180

5-4-نظر امام رضا (ع)درباره قيام علويان                                                          182

5-5-تولي و تبري در سيره امام رضا(ع) وتاثير آن بر قيام علويان                              183

5-6-تاثير شهادت امام رضا(ع)بر قيام علويان                                                     191

5-7-نتايج قيام علويان                                                                               193

5-8-علل شكست قيام علويان در زمان امام رضا(ع)                                                        194

5-9-علت عدم قيام و تشكيل حكومت از جانب امامان(ع)                                                196

نتيجه گيري                                                                                             199

منابع                                                                                                     203

چكيده انگليسي                                                                                                            208                            

چکیده :

يكي از مسائلي كه امروز در جهان اهميت دارد مباحث سياسي است چه بحث هاي مربوط به مباني و انديشه هاي علم سياست،چه مسائل رفتاري و اجرايي آن علم است؛ تمام اين مسائل بر اساس جهان بيني هاي مختلف مورد تجزيه و تحليل قرار مي گيرد. در جوامع اسلامي بررسي انديشه ها،رفتارها و تاييدات سياسي رهبران ديني يكي از مسائل مهم است. كه مي تواند چراغ راه مسلمانان باشد. در اين ميان سيره سياسي  امامان شيعه كه از هر گونه خطاء مصون هستند، مي تواند بهترين الگوي سياسي براي بشريت باشد.   هر چند برخي معتقدند كه فقه سياسي شيعه يك بحث جديد التاسيس است اما معتقدين به اين نظر ظاهرا نسبت به حوزه فقه شيعه كم اطلاع بوده اگر  سير كوتاهي در فقه شيعه داشته باشيم متوجه مي شويم كه فقه سياسي سابقه ديرينه دارد و از جهت زماني بازگشت آن به صدر اسلام است. هر چند اين مباحث بيشتر در ضمن مباحث فقه عمومي بيان گرديده است چنانچه وقتي به كتب فقهي مثل جواهر الكلام،شرح لمعه، و كتب حديثي مثل وسائل الشيعه، تهذيب الاحكام، كافي و…مراجعه مي كنيم به وضوح مسائلي از قبيل جهاد،امر به معروف و نهي از منكر،نماز جمعه و…به چشم مي خورد كه از مصاديق فقه سياسي است . در اين پايان نامه به مباحثي از قبيل فقه سياسي، ضرورت حكومت، امامت و رهبري، مقبوليت و مشروعيت، ولايت فقيه، ولايت عهدي، تقيه، مصلحت، آزادي، حقوق بشر، قيام علويان، از ديدكاه امام رضا(ع) مورد بررسي قرار گرفته است.

پيشگفتار

بر كسي پوشيده نيست  كه اديان آسماني و پيامبران الهي،به ويژه پيامبران بزرگ ودر راس آنها حضرت محمد(ص) همگي يك هدف را دنبال مي كردند و آن نجات انسان از هوا پرستي و پليديهاي اخلاقي و نيز رهايي وي از اسارت و بندگي طاغوت و رساندنش به كمال مطلوب انساني و كرامت هاي نفساني در سايه توحيد و خداپرستي بوده است. آن بزرگواران در راستاي نيل به اين آرمان هاي مقدس تا سرحد جان ،تلاش و از خود گذشتگي كرده اند و در اين راه موفقيت هايي هم داشته اند؛حتي برخي از پيامبران از جمله حضرت داوود، سليمان و يوسف توانسته اند در سايه عنايات خاصه الهي به تشكيل حكومت ديني  برپايه قوانين آسماني هر چند در برهه كوتاهي از زمان توفيق يابند و احكام و قوانين الهي را عليرغم موانع زياد پياده كنند،والگوي خوبي از مدينه فاضله را در سايه حكومت ديني فرا روي بشر قرار دهند.پيامبر اسلام(ص)نيز پس از هجرت به مدينه،اولين دولت اسلامي را تشكيل داد و همه مقدمات آنرا فراهم آورد.بيعت با قبايل مختلف،ايجاد برادري بين مهاجران و انصار،همزيستي مسالمت آميز و دفاع مشترك مسلمانان و يهود مدينه و تاسيس مسجد بعنوان پايگاه امور سياسي و اجتماعي تنها بخشي از اقدامات پيامبر (ص)در راستاي تاسيس حكومت اسلامي بود.آن حضرت با قدرت اجرايي خود،قوانين اسلام را به مرحله اجراء در آورد و بعد از خود سرنوشت مردم را بلا تكليف نگذاشت و در غدير خم جانشين خود را به مسلمين معرفي كرد هرچند برخي از مسلمين پس از رحلت پيامبر(ص)از مسير حق منحرف شدند؛ و فقط مدت محدودي ائمه اطهار (ع) بر مسند قدرت نشستند كه در آن مدت كوتاه بهترين روش حكومت داري را براي بشريت به ارمغان آوردند. حكومت پنج ساله علي (ع)بهترين حكومت عدالت محور پس از رسول خدا بود.و ولايت عهدي امام رضا(ع)هرچند مشروط به عدم دخالت در امور حكومت پذيرفته بود ولي رفتار و گفتار آن حضرت در دوران محدود ولايت عهدي براي مردم بهترين الگو بود.رفتار آن حضرت با دانشمندان غير مسلمان در مناظرات وجلب نظر آنها به اسلام،دفاع آن حضرت از حقوق انسانها،امر به معروف و نهي از منكر آن حضرت به صاحبان قدرت حتي مامون خليفه عباسي  و…تنها گوشه كوچكي از سيره سياسي آن حضرت بود كه بعنوان مباحث فقه سياسي شيعه قابل بررسي و تجزيه و تحليل است.اين پايان نامه در واقع بخشي از سيره سياسي امام رضا(ع) است؛كه  براي جامعه بشري به ارث گذاشت.ميراثي كه اگر انسانها از آن تبعيت كنند رستگاري را بر اي خود به ارمغان خواهند آورد.

اين پايان نامه داراي پنج فصل است كه در اين فصول تلاش شده سيره سياسي امام رضا (ع) بر مبناي فقه سياسي شيعه مورد بررسي قرار گيرد.

در فصل اول به بیان کلیات تحقیق اعم از بیان و توضیح مساله،سوال اصلي،سوالات فرعي،فرضيه،مفاهيم، اهميت تحقيق و اهداف پژوهش پرداخته  شده است .

در فصل دوم ادبیات و چارچوب نظری تحقیق ورويكرد مربوط به آن بيان شده است

در فصل سوم مباحث رهبري و ويژگيهاي آن و ولايت عهدي امام رضا از نظر آن حضرت را تجزيه و تحليل نموده است و در فصل چهارم آزادي و حقوق بشر در سيره آن حضرت مورد بحث قرار گرفته و در فصل پنجم موضوع امام رضا درباره جنبش علويان را مورد بررسي قرار داده است و در پایان نتیجه گیری و جمع بندی مطالب کل پایان نامه آورده شده است.

  • بیان مساله

ا زآن جايي كه انديشه هاي سياسي برگرفته از ديدگاه هاي دانشمندان علم فلسفه ،سياست و… بوده كه زاييده فكر بشري است و بخش ديگري از ديدگاه ها برگرفته از كلام وحي معصومين است بر همين اساس فقه سياسي كه تبيين كننده نظريه دين در حوزه سياست است. توليد بخشي از انديشه سياسي اسلام بر مبناي فقه سياسي مي باشد. بر اين اساس بررسي سيره امام رضا(ع) از منظر فقه سياسي شيعه بدين معنا كه هرگونه رفتار, گفتار و تاييد آن حضرت در رابطه با مسائل سياسي از بعد فقه سياسي شيعه مورد بررسي و تحليل قرار گرفته. بدين معنا كه آزادي بيان كه از ويژگي هاي مدرنيته است وقتي مامون جلسات مناظره برپا مي كند امام رضا(ع) به مخالفين     مذ هب شيعه واسلام در يك فضاي باز و آزاد اجازه بيان افكار وعقايد شان را مي داد. و اين نمونه بارز آزادي بيان دراسلام بود, يا نظر آن حضرت، در خصوص حكومت اسلامي و رهبري آن، بر مبناي فقه سياسي شيعه  بر اساس امر امامت و قبول  ولايت عهدي امام رضا بر مبناي تقيه بود. امروزكه جايگاه مردم به عنوان ركني از دمو كراسي است ،مردم نقش مهمي در حكومت ديني وتعيين رهبري آن را دارند  اين همان مقبوليت سياسي آنهاست. و در پايان موضع امام رضا (ع) درباره حركات و جنبش علويان و نظر فقهي اسلام در اين مورد مورد بررسي قرار مي گيرد.

1-2 . اهمیت موضوع تحقیق

1-2-1. اهمیت تئوریک

این تحقیق سيره سياسي امام رضا را از منظر فقه سیاسی شیعه مورد بررسی قرار می دهد. که در زمان حاضر می‌تواند، راهگشای بسیاری از مسائل جدید و مستحدثه از قبيل بحث رهبري حكومت اسلامي ،آزادي انسان ها بر اساس شريعت اسلام و حقوق انسا ن ها -كه امروزه بازيچه دست كشور هاي استعمار گر و حاكمان مستبد گرديده-  به عنوان الگويي در جامعه اسلام  باشد.

1-2-2. اهمیت عملیاتی

نتایج این تحقیق می تواند در مراکز علمی ، دانشگاهی، پژوهشی ، حوزه های علمیه و افراد علاقه مند به مطالعه درباره سيره سياسي امام رضا (ع) با محور هاي رهبري حكومت اسلامي ،آزادي انسان ها بر اساس شريعت اسلام ،حقوق انسا ن ها و قيام و مبارزه با طاغوت به عنوان الگويي در جامعه اسلام  مورد استفاده قرار گيرد.

1-3.  سوال اصلی

سيره امام رضا(ع) از منظر فقه سياسي شيعه چگونه قابل تحليل و بررسي است؟

1-4.  سئوالات فرعي

1- نظر امام رضا در باره رهبري جامعه چيست آن را بر مبناي فقه سياسي تحليل كنيد؟

2- آزادي وحقوق بشراز نظر امام رضا چگونه بود؟

3- موضع امام در باره جنبش هاي علوي عليه قدرت حاكمه را تشريح فرماييد؟

1-5. فرضیه تحقیق

بررسي سيره امام رضا(ع) از منظر فقه سياسي شيعه مبتني برآزادي و حريت انسان ،آزادي بيان و انديشه و رعايت حقوق انسان ها،تاكيد بر محوريت ولايت امامان معصوم در زمان حضور آنها و ولايت فقها در زمان غيبت امام معصوم(ع)، حفظ جان شيعيان با نگاه امنيتي و موافقت ضمني  از جنبش هاي سياسي مكتبي مدافع امامت ائمه و مخالف جنبش هايي كه در مسير انحراف از اصل امامت قرار داشتند، در سطح جامعه اسلامي بود.

1-6. تعریف مفاهیم

1-6-1. سيره سياسي

سيره در لغت به معناي روش، حالت و هيئت را گويند. و در اصطلاح عبارت است از روش و خط مشي فردي خاص كه به صورت مستمر انجام گردد. همچنين سيره را مي توان سنت، مذهب، راه و رسم سلوك و طريقه ي خاص زندگي معنا كرد. منظور ما در اينجا از سيره همان سنت ، طريقه و روش مشي و رفتار ، گفتار و امضاي(تاييد) معصوم است و قلمرو بحث هم، سيره و سنت امامان معصوم (ع) در حوزه سياست است.

1-6-2.  فقه

فقه عبارت است از: فهميدن و دانستن قوانين و احكام شريعت اسلام از طريق دلائل تفصيلي آنها

ودر تقسيم بندي آن نظرات مختلفي وجود دارد. كه شهيد مطهري آن را بر چهار قسم تقسيم

كرده است.

-عبادات: منظور كارهايي هستند؛ كه براي انسان تكليف هستند. و شرط قبولي اين كارها قصد قربت و جلب رضاي الهي است. مثل طهارت، نماز، زكات، خمس، حج، جهاد، روزه، امر به معروف و نهي از منكر.

2-معاملات(عقود وايقاعات): منظورآن بخش از فقه است كه در انجام آنهاصيغه عقد لازم است. ولي در آنها قصد قربت و جلب رضايت الهي شرط نيست. كه اگر پس از خواندن صيغه عقد از طرف واگذار كننده، طرف گيرنده لازم باشد لفظ قبول به كار ببرد. يعني ايجاب و قبول داشته باشد.مي شود عقد مثل عقد نكاح،معامله و…واگر از طرف مشتري قبول لازم نباشد مي شود ايقاع مثل طلاق.

3-سياسات:كه مربوط به احكام حكومت و مسائل سياسي اجتماعي مي شود. مثل حدود، قصاص، ديات، شهادات، رابطه مردم با حاكم اسلامي واحكام آن.

4-احكام: آن اموري است كه قصد قربت و جلب رضايت الهي در آن شرط نيست. و در عين حال

نياز به عقد يك طرفه يا دو طرفه ندارد.حكمي كه خدا تشريع كرده و لازم الاجراء است. مثل تعزيرات،حدود،قصاص.( شکوری ،1377، ص 62و56)

 1-6-3.  فقه سياسي

مجموعه قواعد و اصول فقهي و حقوقي است كه عهده دار تنظيم روابط مسلمانان با خودشان و ملل ديگر عالم براساس مباني قسط و عدل است كه تحقق فلاح و آزادي و عدالت را فقط در سايه

توحيد عملي مي داند.(همان،ص76)در اين تعريف فقه سياسي به دو بخش عمده تقسيم مي شود:

1-اصول و قواعد مربوط به سياست داخلي و تنظيم روابط درون جامعه اسلامي

2-اصول و قواعد مربوط به سياست خارجي و تنظيم روابط بين الملل و جهاني اسلام.

 1-7.  روش تحقیق و روش جمع آوری اطلاعات

روش تحقيق به صورت توصيفي و تحليلي است. كه در این روش ضمن توصیف مفاهیم و پدیده ها

به تجزیه و تحلیل آن ها می پردازیم . تحلیل و تشريح سيره(رفتار ،گفتار،تاييدات)سياسي امام رضا (ع) براساس مباني ديني و فقهي شيعه كه ازاسناد تاريخي و حديثي و آيات قرآن نيز استفاده شده مي باشد. و روش تجزيه و تحليل اطلاعات با روش توصيفي و تحليل محتوايي  متون ديني و آيات  و روايات انجام  مي گيرد. ومباني آن بر اساس مكتب اصوليون كه فقه را بر اساس قرآن ، روايات وارده از معصومين (ع) ،عقل  واجماع فقها بررسي مي كنند مورد تجزيه و تحليل قرار    مي گيرد .

روش گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و فضاي مجازي  بوده و به صورت فیش برداری، انجام گرفته

است.

1-8. هدف تحقیق

1- هدف اين تحقيق بررسي و شناخت انديشه هاي سياسي امام رضا(ع) و بررسي آن با مباني فقه سياسي شيعه جهت شناخت بيشتر جامعه بشري نسبت به آن امام معصوم (ع) است.

2-تبيين انديشه هاي سياسي امام رضا (ع)

3-از آنجايي كه سيره سياسي ائمه كمتر مورد توجه قرار گرفته است. لذا لازم بود. در اين زمينه

تحقيقاتي صورت گرفته تا مورد استفاده جامعه علمي و پژوهشي  قرار گيرد.

تعداد صفحه : 226

قیمت : 14700 تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --