دانلود پایان نامه ارشد علوم اجتماعی : بررسي جايگاه عقلانيت ارتباطي در گسترش حوزه عمومي از ديد گاه نظريه پردازان مدرن ارتباطات

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : علوم اجتماعی

گرایش : پژوهش در ارتباطات

عنوان : بررسي جايگاه عقلانيت ارتباطي در گسترش حوزه عمومي از ديد گاه  نظريه پردازان مدرن ارتباطات

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد تهران مرکزی

دانشکده علوم اجتماعی ،گروه ارتباطات

 

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد(MA)

گرایش : پژوهش در ارتباطات

عنوان :

بررسي جايگاه عقلانيت ارتباطي در گسترش حوزه عمومي از ديد گاه

نظريه پردازان مدرن ارتباطات

استاد راهنما:

دکتر نسیم مجیدی قهرودی

 

استاد مشاور:

دکتر عبدالرضا شاه محمدی

زمستان 1393

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                    صفحه

فصل اول: کلیات پژوهش… 1

1-1بیان مساله تحقیق : 2

1-2اهمیت موضوع پژوهش: 4

3-1 اهداف پژوهش: 5

4-1 سوالات پژوهش: 6

5-1روش تحقیق : 6

6-1 جامعه آماری: 7

فصل دوم : پیشینه تحقیق  …………………………………………………………………………………………………….8

نزاع ميان عقلانيت‌هاي گوناگون در يونان باستان. 9

تطور عقلانيت در دوران مسيحي.. 11

رنسانس… 12

ویژگی های عصر رنسانس… 14

رنسانس و بازگشت به عقل خودبنياد متافيزيک يوناني.. 14

تبیین آرا و عقاید ارتباطی در رنسانس : 16

هگل: عقلانی ، واقعی و واقعی ، عقلانی است… 19

رنسانس در علوم. 26

نقش نهضت ترجمه بر رنسانس در علوم. 27

جامعه قرون وسطی در تحول. 27

انسانگرایان و فرهنگ… 28

تقسیم‌بندی رنسانس… 29

انقلاب‌های فکری عصر رنسانس… 29

نیکلاس کوپرنیک ستاره شناس لهستانی.. 30

انقلاب فکری گالیله. 31

انقلاب فکری دکارت… 32

فصل سوم: مدرنیته و عقلانیت… 35

مدرنيته. 36

گونه‌شناسي منتقدان عقلانيت مدرن. 38

بررسي‌ مفهوم‌ مدرنيته‌ از ديدگاه‌ هابرماس… 40

مدرن بودن چیست و رهاورد مدرنیته کدام است؟. 49

عقلانیت ومدرنیته. 50

روما نیست های آلمانی..……………………………………………………………………………………………..57

اگزیستان سیالیست ها………………………………………………………………………………………………..57

مارکس و فروید……………………………………………………………………………………………………….58

ديلتاي.. 60

نيچه. 60

هوسرل. 61

هايدگر. 62

نئومارکسيست‌ها يا مکتب فرانکفورت… 63

مدرنیزاسیون به عنوان عقلانیت… 63

نگاهی به مفهوم عقلانیت در اندیشه ماکس وبر. 70

وبر و علم. 73

ماکس وبر. 74

وبر و تفکر پست مدرن. 79

کنت… 81

پارتو. 83

دیدگاه میشل فوکو. 88

آثار و اندیشه ها 88

ریشه های نگرش فلسفی فوکو. 93

جمع بندی شناخت شناسی فوکو. 94

فصل چهارم: عقلانیت ارتباطی.. 97

عقلانیت… 98

مفهوم عقلانیت و هنجاری بودن. 99

عقلانیت ابزاری.. 100

عقلانیت اخلاقی.. 100

عقلانیت انتقادی.. 101

عقلانیت ارتباطی.. 102

ريشه هاي عقلانيت ارتباطي هابرماس… 102

عقلانیت ارتباطی.. 104

موازین عقلانیَت ارتباطی.. 105

تلخیص آرای هابرماس… 113

از عقلانيت هدفمند ” وبر” تا عقلانيت ارتباطي “هابرماس”. 118

کنش ارتباطي و کنش راهبردي.. 118

جمع بندي.. 120

هابرماس و فوکو. 126

حوزه عمومی در اندیشه هابرماس… 130

افول حوزه عمومی.. 135

کنش ارتباطي.. 135

افول حوزه عمومي.. 136

پست‌مدرن‌ها 137

فصل پنجم: نتيجه گيري.. 142

ایرادهایی بر رویكرد هابرماس… 143

انتقادات بر هابرماس… 147

رویكرد اپل و نقد او بر هابرماس… 153

جداول تحلیل ساختار……………………………………………………………………………………………….154

منابع. 163

1بیان مساله تحقیق :

سير مطالعه عقلانيت ارتباطات ريشه در فلاسفه پيشين  دارد كه شاخصه هاي اين فلاسفه : ماركس و منتقدين انديشه او در كتب فرانكفورت همچون ماركوزه، هوركهايمر و وبر بودند كه در نهايت به زايش عقلانيت ارتباطي توسط هابرماس انجاميد

طبق نظر هابرماس ارتباط از طریق زبان ضرورتاً مستلزم مطرح كردن ادعای اعتبار مشخصاً حقیقت حقانیت صداقت است كه وضع آن را به هنگام اختلاف نظر، نهایتاً فقط از طریق گفتگو می‌توان حل كرد. هابرماس علاوه بر این معتقد است كه اهل یك زبان، شرایطی را كه چنین گفتگویی در آن نتیجه‌ای واقعاً صحیح به بار می‌آورد كاملاً می‌شناسند و این شرایط را او بر حسب ویژگی‌های «وضعیت» مساوات‌طلبانه [و] «آرمانی گفتار» توضیح داده است. عقلانیت ارتباطی بر این نكته دلالت دارد كه انسان این توانایی را دارد كه در شرایطی نزدیك به این وضعیت آرمانی («گفتمان» در اصطلاح هابرماس) با هدف دستیابی به وفاق، به احتجاج بپردازد.

هابرماس بر مفهوم عقلانیت ارتباطی تكیه می‌كند تا این نكته را بیان دارد كه آنچه اَشكال دموكراتیك سازمان اجتماعی نشان از آن دارند، از اولویت‌هایی صرف در سنت فرهنگی و سیاسی فراتر است. در دیدگاه او، کنش-گفتاری را بدون اتخاذ موضع در قبال ادعای اعتباری كه پیش می‌كشد، حتی نمی‌توان فهم كرد، و این موضع به نوبه خود گفتگویی رها از قیود را تدارك می‌بیند كه وضعاین ادعا را مشخص می‌سازد. بنابراین، ترتیبات اجتماعی و سیاسی مانع چنین گفتگویی را از موضعی فارغ از هرگونه تعهد ارزش خاص می‌توان به نقد كشید، چون طبق نظر هابرماس نیل به توافق[1]  یا هدفی است كه برای زبان انسانی، امری ذاتی است. برنامۀ فلسفی مشابهی را كارل‌‑اُتو اَپل نیز مطرح كرده است؛ او بر ویژگی‌های «استعلایی» احتجاج، بیشتر تأكید می‌كند.

یورگن هابرماس متفكر برجستۀ نسل دوم مكتب فرانكفورت، مفهوم عقلانیت ارتباطی را بدین منظور مطرح ساخت تا آنچه را كه «نقصان هنجاری» كار متفكران اولیه این سنت می‌انگاشت برطرف كند. این نقصان از جمله، فقدان هرگونه مبنای روشن فلسفی برای نقد جامعۀ مدرن بود.

هابرماس تصریح می‌كند كه شركت‌كنندگان در كنش ارتباطی باید بتوانند اظهارات مطرح شده در جریان گفتگو را از منظر اعتبارشان بنگرند، و باید هم در باب شیوه‌های مناسب حل و فصل موارد اختلاف بر سر ادعای اعتبار و هم در باب شرایطی (كه همواره ضدواقعیت است) كه در آن پیگیری چنین شیوه‌هایی نتیجۀ واقعاً صحیحی به بار می‌آورد شناخت كامل داشته باشند. برای مثال، وقتی كه پی بردن به اعمال فشار پنهانی، وفاقی را كه قبلاً حاصل شده بود بی‌اعتبار می‌سازد، این شناخت بسیج می‌شود.

در سنت فلسفه غرب، مفهوم عقلانیت برای مدتی مدید با قوۀ تأمل و ارایۀ دلیل برای باورها و كنش‌های ناشی از آنها مرتبط بوده است. وانگهی در فلسفه مدرن، غالباً فقط باورهای قادر به هدایت كنش هدف محورند كه نامزد مفهوم عقلانیت قلمداد می‌شوند. در مقابل، هابرماس اظهار می‌دارد كه [آن] نوع كنشی كه محور آن، نیل به توافق در زبان است، قابل تقلیل به كنشی نیست كه محور آن را مداخلۀ موفقیت‌آمیز در دنیای عینی تشكیل می‌دهد. رسیدن به اهداف کنش-گفتاری به جز آنها كه به سبك بیان مربوطند از طریق همكاری ممكن است؛ این امر بستگی به این دارد كه دیگران، ادعاهای متكلم راجع به اعتبار را آزادانه بپذیرند؛ این، چیزی بیش از معلولی است كه بتوان به طور مكانیكی آن را ایجاد كرد. از این رو قوۀ نیل به وفاق از طریق پیش نهادن ادله، شكل متمایزی از عقلانیت را نشان می‌دهد كه «در شیوۀ ارتباط روزمره وجود دارد» و هابرماس بدین لحاظ آن را «عقلانییت ارتباطی» می‌نامد.

هابرماس تعبير حوزه عمومي را در اطلاق به عرصه اي اجتماعي به کار مي برد که در آن افراد از طريق مفاهمه و استدلال مبتني بر تعقل و در شرايطي عاري از هرگونه فشار، زور و در شرايط برابر براي تمام طرف هاي مشارکت کننده مجموعه اي از رفتارها، مواضع و جهت گيري هاي ارزشي و هنجاري را توليد مي کند.

آنچه موجب جلب نظر هابرماس به مقوله حوزه عمومی شده است، اهمیت این مفهوم به عنوان اساس نقد جامعه مبتنی بر اصول دموکراتیک بوده است. حوزه عمومی عرصه ای است که در آن افراد به منظور مشارکت در مباحث باز و علنی گرد هم می آیند. از نظر هابرماس حوزه عمومی به معنی دقیق کلمه عرصه ای است که هیچ حد و حدودی بر فعالیت آن وضع نشده باشد، حوزه عمومی حوزه عقلانی و حقیقت یاب و حقیقت ساز جامعه است.

این حوزه، عرصه فکر، گفت وگو، استدلال و زبان است. شرایط مکالمه باز و آزاد در حوزه عمومی متضمن این اصل است که هیچ فرد یا گروهی نمی تواند در خارج از این حوزه (یعنی در عرصه قدرت) مدعی شناخت بهتر خیر و صلاح جامعه باشد. پاسخ به پرسش هایی از این قبیل که آزادی، عدالت، برابری، عقلانیت و جزء آن چیست تنها در حوزه عمومی هر جامعه ای ممکن است داده شود و مورد پذیرش و باور قرار گیرد.

  • در اين مطالعه بیشتر سعی شده است به این سوال مهم پاسخ داده  شود گه روند تغييرات جايگاه عقلانيت ارتباطي به چه شکل صورت پذیرفته  و  همچنین پیدایی تفاوت هاي اصلي ميان فلاسفه مدرنیه در حوزه هاي مختلف ارتباطي پيرامون عقلانيت ارتباط چگونه است؟

در اين پژوهش همچنين خواستار تعيين ديدگاههاي فلاسفه مدرنيته درحوزه عمومي هستيم . و يكي از مهمترين و كاربردي ترين برنامه اين پژوهش را ميخواهيم به تفاوتهاي اصلي و باورهاي هر يك از فلاسفه اين رشته درخصوص عقلانيت ارتباطي درحوزه عمومي بگذاريم.

 1-2اهمیت موضوع پژوهش:

در دنياي عقلانيت ، حوزه عمومي بر ميگردد به مباحث مدني و اصلي ترين پارادايم حاكم بر جامعه گفتگوي دو سويه است و براي رسيدن به مولفه هاي تاثير گذار قابل بررسي است كه بايد از جامعه ارتباطي بهره گرفت جامعه اي كه پارادايم  حاكم بر گفتمان آنرا دانش، اطلاعات شكل ميدهد و با فربه شدن اطلاعات روابط از سطحي متعالي تر برخوردار ميشود . پس براي رسيدن به جامعه مطلوب بايد جامعه آگاه و عقلاني شكل بگيرد. عقلانيت ارتباطي و يا بهتر فلسفه ارتباطي  در حوزه ارتباطات  هنوز جايگاه خود را بازنكرده است .

وقتي سير تاريخي  ارتباطات را دوره ميكنيم مقوله فلسفه ارتباطات  در ايران وجود ندارد و يا كمتر وجود دارد. همانطور كه ماركس معتقد است لازم ميدانم بتوانم با سير تاريخي و قياس نظرات فلاسفه و همچنين چگونگي استفاده اين فلسفه براي تغيير كنش هاي ارتباطي بتوانيم براي تاثير گذاشتن بر كنش هاي ارتباطي سود بجويم نه براي تفسير  بلكه با تكيه بر عقلانيت ارتباطي كه حظور آن  در جامعه آكادميك بسيار كم رنگ مي باشد.

با توجه به گسترش ارتباطات ديجيتالي و تغيير كنش هاي ارتباطي يكسويه به چند سويه كنش هاي رفتاري دستخوش تغيير مي گردد ، چرايي اين تغيير به ماهيت ارتباطات باز ميگردد قبل از بسط و توسعه ارتباطات ديجيتالي نوعي عقلانيت ابزاري كه كنشي يكسويه و منفعت طلبانه بود درفضاهاي ارتباطي حاكم بوده. با اين ذهنيت بررسي فلسفه ارتباطي عقلاني در چنين ساختاري حائز اهميت است.

3-1 اهداف پژوهش:

  • بررسی روند تغييرات سير جايگاه عقلانيت بویژه عقلانیت ارتباطی از نظر هر يك از نطریه پردازان مدرنيته
  • سیر تعيين جايگاه عقلانيت در حوزه عمومي نزد نطریه پردازان ارتباطات مدرنيته
  • سیر تعيين ديدگاه نظریه پردازان مدرنيته در رابطه با عقلانيت ارتباطي
  • بررسی تفاوتهاي نگرشي ميان نطریه پردازان مدرنيته درحوزه هاي مختلف ارتباطات پيرامون عقلانيت ارتباط.

 

 

4-1 سوالات پژوهش:

  • آيا روند تغييرات جايگاه عقلانيت ارتباطي در گسترش حوزه عمومي از نظر هر يك از فلاسفه متفاوت مي باشد.؟
  • آيا فلاسفه ارتباطي براي عقلانيت در حوزه عمومي جايگاهي قائل شده اند؟
  • در ديدگاه فلاسفه مدرنيته مسئله عقلانيت به چه شكل مطرح شده است.؟
  • تفاوت هاي اصلي ميان فلاسفه مدرنیه در حوزه هاي مختلف ارتباطي پيرامون عقلانيت ارتباط كدام ها هستند؟

5-1روش تحقیق :

در پژوهش حاضر، روش تحقیق ، در واقع در شباهتهای ساختاری در نظامهای مختلف فلسفی و بتبع آن مقوله ارتباطات در جوامع بشری است .

این روش هنگامی کاربرد دارد که استفاده از روشهای کمی با مشکلات منطقی جدی مواجه میگردد بکار می رود . این روش نسبت به منطقی بین دو پدیده اجتماعی یا دو مقوله ارتباطی اجتماعی را به اثبات می رساند.

در این پژوهش انواع نظریات آرمانی پیش از رنسانس ، رنسانس و مدرنیته در خصوص عقلانیت بویژه عقلانیت ارتباطی سنجیده می شود. البته در پژوهش حاضر به دلیل جاری بودن تحولات در بستری تاریخی و نیز پیونده این تحولات با جنبشهای اجتماعی و نقش متفکران در این جنبشها ، نظری به تحولات تاریخی در سده های گذشته و اخیر غرب نیز افکنده شده است .

علاوه بر وضعیت که استفاده از روشهای کمی با مشکلات منطقی قابل ملاحظه ای مواجه می شود ، حالت حدی نیز ، وجود دارد که بنابه تعریف استفاده از روشهای کمی در آن منتفی است این حالت هنگامی ایجاد می شود که پژوهشگر می خواهد پدیده منحصر به فردی را تحلیل کند.(بودون، 96:1373(

امروزه روش تحقیق شباهتهای ساختاری بعنوان یک روش اساسی در علوم اجتماعی قلمداد می گردد . اما این روش را در آثار قدیمی تر از آثار (وبر)نیز می توان ملاحظه کرد آثار کلاسیکی چون “انقلاب فرانسه و رژیمهای پیش از آن” که در اینگونه پژوهش هنگام تحلیل پدیده های اجتماعی پیچیده به دفعات از این روش کمک می گیرند که از دو مرحله تشکیل یافته است (همان : 104)

روش شناسی ماکس وبر آنچنان جذابیتی دارد که پاستر نیز کوشیده است از آن استفاده نماید اینها همه دلیل بر این واقعیت است که روش شناسی وبر همچنان بر اعتبار خود پابرجاست این اعتبار از آنجا سرچشمه می گیرد که تنها این روش در بررسی پدیده های اجتماعی پیچیده و منحصر به فرد موثر واقع می شود(بدون ،97:1373)

6-1 جامعه آماری:

منابع و کتابها ، مقالات و منابع اینترنتی جامعه آماری پژوهش حاضر محسوب می شوند که بطور مبسوط در انتهای پایان نامه فهرست شده است .

به دلیل ماهیت تحقیق که تنها مبانی نظری داشته است و هیچ گونه شاخص کمی را نسنجیده است ابزار اندازه گیری بکار نبرده است .

 

تعداد صفحه : 179

قیمت : 14700 تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --