دانلود پایان نامه ارشد: روابط متقابل بخش انرژي و اقتصاد كلان

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته اقتصاد

عنوان : روابط متقابل بخش انرژي و اقتصاد كلان

دانشگاه امام صادق

دانشكده معارف اسلامي و اقتصاد

پايان‌نامه دوره كارشناسي ارشد رشته معارف اسلامي واقتصاد

عنوان:

روابط متقابل بخش انرژي و اقتصاد كلان (رويكرد سيستم ديناميك)

استاد راهنما:

دكتر داود منظور

استاد مشاور:

دکتر مهدي صادقي

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

در اين تحقيق در پي آن هستيم تا با استفاده از روش مدل‌سازي پويا، مدلي كلان انرژي در اقتصاد ايران طراحي نماييم. بخش‌هاي عمده اين مدل عبارتند از بخش توليد شامل توليد ناخالص ملي، بخش مصرف شامل مصرف بخش خصوصي و دولتي، بخش مصرف انرژي شامل مصارف انرژي در بخش‌هاي صنعتي، كشاورزي و مسكوني و بخش سرمايه‌گذاري شامل سرمايه‌گذاري در بخش انرژي و سرمايه‌گذاري در ساير بخش‌هاي اقتصاد.

در مدل طراحي شده، روابط علي ـ معلولي بين بخش انرژي و بخش‌هاي واقعي اقتصاد با استفاده از روش مدل‌سازي پويا شبيه‌سازي شده و سپس پارامترهاي مدل با روش سابقه تاريخي نتايج مطلوب، كاليبره گرديده‌اند. پس از آن از طريق سه سناريو اثرات تغيير قيمت حامل‌هاي انرژي بر مصارف برق، گاز و نفت و همچنين ميزان سرمايه‌گذاري در بخش‌هاي برق، گاز و نفت و رشد اقتصاد مورد بررسي قرار گرفته است. سه سناريوي فوق عبارتند از: الف) تثبيت قيمت حامل‌هاي انرژي، ب) افزايش قيمت حامل‌هاي انرژي با توجه به نرخ تورم، ج) تعيين قيمت حامل‌هاي انرژي با توجه به قيمت تمام شده و افزايش آنها با توجه به تورم. هر يك از اين سناريوها چه اثراتي در پي خواهند داشت؟

مقايسه نتايج اين سه سناريو نشان مي‌دهد كه هر سه سناريو مصرف و سرمايه‌گذاري در بخش انرژي را با شدتهاي متفاوتي كاهش مي‌دهند كه شدت آنها از سنايوري الف تا ج بيشتر مي‌گردد.

همچنين به اين نتيجه رسيديم كه سه سناريو بر رشد اقتصاد اثرات متفاوتي دارند، بدين ترتيب كه سناريوي ب رشد اقتصاد را از دو سناريوي ديگر در بلندمدت بيشتر افزايش مي‌دهد. سناريوي ج در كوتاه مدت رشد اقتصاد را بيشتر از دو سناريوي ديگر افزايش مي‌دهد ولي در بلندمدت اثر كمتري نسبت به دو سناريوي ديگر دارد.

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- کلیات تحقیق

1-1-1- تعریف مسأله

مدل سازي در تصميمات اقتصادي داراي جايگاه ويژه‌اي است و مي‌تواند روابط دنياي اطرافمان را بصورت نمادين به ما نشان دهد و قدرت تصميم گيري صحيح را ارتقا بخشد. هدف از مدل سازي رسيدن به اهدافي خاص است که اگر برنامه فوق بدرستي نتواند شرايط محيطي را بررسي نمايد برنامه‌ريز را دچار خطا خواهد كرد و پيشنهاداتي كه از اين طريق داده شود به هدف مورد نظر منتهي نخواهد گرديد. در كشورهاي كمتر توسعه يافته و از جمله ايران به مدل سازي به عنوان ابزاري مطمئن و دقيق نگريسته نمي‌شود و تصميم گيران اقتصادي به پيشنهادات برنامه‌ريزان توجه اساسي نمي‌كنند. علت اين امر را مي‌توان در اشتباهات فراوان و عدم جامعيت و پويايي مدل‌هاي ارائه شده دانست، كه خصوصا در مدل‌هاي اقتصادي اين مشكل مشهود است.

اتخاذ تصميم‌هاي سياستي در سطح كلان اقتصاد انرژي بدون در نظر گرفتن جنبه‌هاي عرضه و تقاضاي انرژي، بصورت پويا و اثرات آنها در بخش‌هاي مختلف اقتصاد داراي نااطميناني فراواني است كه مدل‌هاي ايستا نمي‌توانند به طور كامل آن را برطرف كنند.مدل‌هاي پويا كه بصورت سيستمي و همه جانبه به جنبه‌هاي مختلف موضوع مي‌پردازند مي‌توانند اطمينان تصميم گيران اقتصادي در بخش انرژي را به خود جلب نموده و با ارائه نمايي روشن و واضح از عواقب و اثرات تصميمات سياستي در سطح كلان اقتصاد، آنها را به سوي اهداف كلان اقتصادي هدايت كنند. اين مدل‌ها مي‌توانند پيامدهاي تصميماتي از قبيل وضع مالياتها، تعرفه ‌ها و يارانه‌هاي مختلف بر بخش انرژي را بيان نموده و اثرات تغييرات متغيرهاي كلان اقتصاد را بر اين بخش مورد بررسي قرار دهند.

در اين تحقيق از نرم‌افزار ithink ياSTELLA  استفاده خواهد شد كه محيطي كارآمد و قابل فهم و انعطاف پذير براي طراحي مدل‌هاي اقتصادي در سطح خرد و كلان فراهم مي‌سازد و واقعيات جامعه را با استفاده از نمودارها و جدول‌هاي مناسب و متنوع به مخاطب ارائه مي‌كند. اين نرم‌افزار اين امكان را به سياست گزار مي‌دهد كه علاوه بر روابط خطي كه در مدل‌هاي سنجي اراده مي‌گردد روابط غير خطي را نيز بصورت پويا بيان نمايد و با تحليل حساسيت در مدل طراحي شده، اثرات اين تغيييرات را در سطح كلان اقتصاد مشاهده كرده و بهترين تصميم را اخذ نمايد. در نتيجه پويا سازي مدل بخش برق به انضمام كلان اقتصاد اين امكان را به تصميم گيران انرژي كشور مي‌دهد كه عواقب كوتاه مدت و بلند مدت تصميمات خود در بخش برق از قبيل ماليات‌ها و يارانه‌ها و تغييرات قيمت مشاهده نمايند و بهترين تصميم را براي كوتاه مدت و بلند مدت اتخاذ كنند.

2-1-1- سوالات اصلی تحقیق

با توجه به توصيف مسأله تحقيق، سؤالات اصلي اين تحقيق به قرار زير است:

– چگونه مي‌توان از روش مدل سازي پويا در حل مسايل واقعي همچون برنامه‌ريزي انرژي استفاده نمود؟

– با توجه به متدولوژي مدل سازي پويا، آثار متغيرهاي كلان اقتصادي بر بخش انرژي را چگونه مي‌توان تحليل كرد؟

– آثار بخش انرژي بر متغيرهاي كلان اقتصادي در بلند مدت چيست؟

– تعديل قيمت انرژي چه تأثيري بر سرمايه‌گذاريهاي بخش انرژي و اقتصاد كلان خواهد گذاشت؟

3-1-1- سابقه و ضرورت انجام تحقیق

استفاده از نرم افزارهاي مدل سازي پويا كاري جديد است كه تاكنون انجام نشده است. اما در مورد مدل سازي بخش انرژي و اقتصاد كلان در ايران چند تحقيق انجام شده است كه عبارتند از:

– علي حسيني، مدل سازي بخش انرژي در اقتصاد كلان، پايان نامه كارشناسي ارشد دانشگاه آزاد اسلامي.

– حامد شكوري، مدل سازي پوياي اقتصاد كلان، پايان نامه دكتري دانشكده برق دانشگاه امير كبير.

– عسگر صديق، مدل سازي بخش انرژي در اقتصاد كلان، پايان نامه كارشناسي ارشد دانشكده فني دانشگاه تهران.

– محمودي عالمي، شجاع، برآورد معادلات تقاضاي نهاده‏‎‎‏هاي برق در اقتصاد ايران با استفاده از توابع هزينه ترانزلوگ، به راهنمايي: محمدعلي كفايي.پايان نامه(كارشناسي ارشد)-دانشگاه شهيد بهشتي، دانشكده علوم اقتصادي و سياسي، گروه اقتصاد، 1381.

– نگهبان، محمدحسين، بررسي نقش صنعت برق در اقتصاد ايران با استفاده از جدول داده- ستاند، به راهنمايي: نورالدين شريفي؛ استاد مشاور: احمد جعفري صميمي. پايان نامه(كارشناسي ارشد)-دانشگاه مازندران، دانشكده علوم انساني و اجتماعي، 1382. 

– اميني فرد، عباس، برآورد تابع تقاضاي برق خانگي در ايران : يك رهيافت هم تجمعي (1378-1347)، به راهنمايي: غلامعلي شرزه اي. پايان نامه(كارشناسي ارشد)-دانشگاه شيراز، دانشكده تحصيلات تكميلي.

– سيف الهي بارزجاني، الهه، بررسي تطبيقي قيمت تمام شده توليد يك كيلووات ساعت برق در شركت برق منطقه اي تهران، به راهنمايي: صدرا ميرمحمدي. پايان نامه(كارشناسي ارشد)-موسسه تحقيقات و آموزش مديريت(وزارت نيرو)، 1382. 

4-1-1- فرضیه ها

با توجه به سؤالات اصلي اين تحقيق فرضيه‌هاي زير براي اين تحقيق متصور است:

– سياست‌هاي پولي و مالي دولت بر اندازه بخش انرژي و سرمايه‌گذاريهاي آن تأثير دارد.

– اندازه بخش انرژي و سرمايه‌گذاريهاي آن بر سياست‌هاي پولي و مالي دولت تأثير دارد.

– تعديل يارانه‌هاي انرژي بر بخش انرژي مؤثر است.

– تعديل قيمت انرژي بر سرمايه‌گذاريهاي بخش انرژي و اقتصاد كلان مؤثر خواهد بود.

5-1-1- هدف ها

هدف از انجام اين تحقيق بررسي آثار متغيرهاي كلان اقتصادي و تصميمات كلان دولت بر بخش انرژي و بالعكس بصورت پويا است. تا بتوان با تحليل حساسيت در برخي از متغيرها در مدل كلان اقتصادي كه منضم به مدل برق شده است بهترين تصميم و راه حل را پيش روي تصميم گيران و دولت قرار داد.

6-1-1- روش انجام تحقیق

1-6-1-1- روش و ابزار گردآوری اطلاعات

روش: روش كتابخانه‌اي براي جمع آوري سابقه كارهاي انجام شده در اين موضوع و بررسي مدلهاي كلان و بخش انرژيدر كتابخانه‌هاي دانشگاهي و سازمان‌هاي دولتي مربوط به انرژي. در قسمت بعد طراحي برنامه پوياي كلان انرژي و تعريف سناريوهاي مختلف و ممكن در اقتصاد كلان و بخش انرژي و تحليل حساسيت متغيرهاي تعيين شده در مدل.

ابزار گردآوري اطلاعات: استفاده از اينترنت، براي بررسي كارهاي انجام شده در نقاط مختلف دنيا ـ بخش‌هاي مختلف پژوهشي در وزارتخانه‌هاي مرتبط و پايان نامه‌هاي دانشگاههاي مختلف كشور جهت بررسي مدل‌هاي مختلف كلان اقتصاد و كلان انرژي در اقتصاد ايران. سازمان آمار و وزارت نيرو و نفت جهت گرداوري آمار و ارقام مورد نياز جهت تهيه و تخمين پارامترهاي مدل.

7-1-1- قلمرو تحقيق (زماني، مكاني)

اين تحقيق از لحاظ مكاني در حيطه كشور ايران و از لحاظ زماني دوره 84-1338 را پوشش مي‌دهد. و متغيرهاي مدل را تا سال ١٤٠٠ مورد پيش بيني قرار مي‌دهد.

فصل دوم: آشنايي با تحليل پويايي‌شناسي سيستمي

1-2- آشنايي با تحليل پويايي‌شناسي سيستمي

تحليل پويايي‌شناسي سيستمي در اواسط دهه 1950 توسط فارستر[1]، ارائه شد. فارستر تحصيلات دانشگاهي خود را در زمينه مهندسي برق، در سال 1939 در دانشگاه فوق آغاز کرد. اولين کار تحقيقي وي زير نظر دکتر گوردن براون[2]، در آزمايشگاه مکانيسم فرمان[3] بود. اعضاي اين آزمايشگاه مشغول انجام مطالعاتي در زمينه مکانيسم‌هاي کنترل بازخورد براي تجهيزات ارتش بودند. فارستر در راستاي فعاليت‌هايش در آزمايشگاه مکانيسم فرمان در جنگ جهاني دوم، به مطالعه و تحقيق روي راه‌اندازي سيستم کنترل رادار در خارج از موشک پرداخت.

در انتهاي جنگ جهاني دوم، فارستر به فکر ايجاد شبيه‌سازهاي پرواز موشک براي نيروي دريايي آمريکا افتاد. واضح است که تست و آزمايش تکنولوژي نوظهور در يک محيط کامپيوتري، امکان استفاده بهتر و مفيدتر آن را فراهم مي‌کند. بنابراين در سال 1947، آزمايشگاه کامپيوتري ديجيتال، تحت نظارت فارستر تأسيس و شروع به کار کرد. اولين کار تحقيقاتي اين آزمايشگاه ايجاد يک محيط کامپيوتري به نام “WHIRL WIND” براي آزمون و بررسي سيستم اطلاعاتي جنگ بود (اساس اين پروژه‌ها بر مکانيسم‌هاي کنترل بازخورد استوار بود). بعد از اين پروژه، فارستر مسؤوليت طراحي برنامه‌هاي کامپيوتري براي سيستم دفاع هوايي آمريکا به نام محيط نيمه اتوماتيک زمين SAGE[4] را بر عهده گرفت.

تجربيات فارستر به عنوان مدير پروژه‌هاي آزمايشگاه کامپيوتري ديجيتال، منجر شد تا فارستر به اين جمع‌بندي از مشكلات يک سازمان برسد که مشكلاتي که سر راه پيشرفت سازمان‌ها به وجود مي‌آيد، عمدتاً ناشي از بخش مديريتي سازمان است نه بخش مهندسي سازمان. به نظر فارستر، شناخت و کنترل سيستم‌هاي اجتماعي بسيار مشکل‌تر از درک و کنترل سيستم‌هاي فيزيکي است. بنابراين مشکلات يک سازمان، بيشتر ناشي از بخش مديريتي يک سازمان است.

در سال 1956، فارستر، تدريس در دانشکده تازه تأسيس مديريت دانشگاه MIT را بر عهده گرفت. هدف اوليه وي اين بود تا از تجربيات مهندسي و تحقيقاتي خود براي کشف دلايل موفقيت و يا شکست يک سازمان استفاده کند. تجربيات مهندسي و مديريتي فارستر منجر به ارايه تکنيک تحليل پويايي‌شناسي سيستمي در اواسط دهه 1950 شد. فارستر با استفاده از ساختار بازخورد و مدل کردن دستي ساختار تصميم‌گيري يک کارخانه برق نشان داد که مشکلات اصلي اين سازمان به دليل عدم ثبات تدابير مديريتي سازمان در اشتغال است و مسايل تجاري خارج از سازمان منجر به عدم پيشرفت سازمان نشده‌اند. اين مدل‌سازي دستي، از اولين کارهاي انجام شده در زمينه پويايي‌شناسي سيستمي بود.

در اواخر دهه 1950و اوايل دهه 1960، ‌فارستر به همراه يک گروه تحقيقاتي دانشجويي، مدل‌سازي دستي پويايي‌شناسي سيستمي را به مرحله مدل‌سازي کامپيوتري ارتقا داد. ريچارد بنت[5] اولين زبان کامپيوتري مدل‌سازي تحليل پويايي‌شناسي سيستمي را تحت عنوان SIMPLE[6]، در بهار 1958 ارايه کرد. در سال 1959، فيليپس فوکس و الکساندر پوق[7]، نسخه اصلاح شدهSIMPLE را تحت عنوان DYNAMO[8] ارايه کردند. اين نرم‌افزار نزديک به سي سال به عنوان زبان استاندارد تحليل پويايي شناسي سيستمي مورد استفاده قرار گرفت.فارستر اولين کتاب کلاسيک خود را در زمينه تحليل پويايي‌شناسي سيستمي با عنوان پويايي صنعتي[9] در سال 1951 منتشر کرد.

از پويايي‌شناسي سيستمي براي شناخت، درک و تجزيه و تحليل رفتار و حرکات اجزاي سيستم استفاده مي‌شود. توانايي اين علم به حدي است که مي‌توان با بهره گيري از آن، مسائل مختلف ساده و پيچده را مدل‌سازي کرد و تغيير ناشي از تعامل متغيرها، رفتارهاي آتي آنها را در دوره‌هاي زماني مختلف مورد بررسي قرار داد. با شناخت مراحل نظري تدوين مدل در پويايي‌شناسي سيستمي و آشنايي با انواع مدل‌ها، بايد مدل‌سازي را در سه مرحله به شرح زير انجام داد:

الف) نمودار علّي ـ معلولي يا حالت ـ جريان.

ب) نمودار‌هاي جريان.

ج) معادلات داينامو (رياضي).

پويايي‌شناسي سيستمي بر ساختار و رفتار سيستم‌هايي متکي است که از حلقه‌هاي بازخوردي مرتبط تشکيل شده‌اند. نمودار علّي ـ معلولي يا حالت ـ جريان مدل‌سازي پويا شيوه ساده‌اي براي نمايش ساختارهاي حلقوي پيش از تدوين معادلات سيستم است. نمودار‌هاي جريان مشتمل بر متغيرهاي نرخ، سطح، کمکي، و عناصر ثابت و يک سري آزمون‌ها، عمليات و دستورالعملها است که براي شبکه‌اي منسجم از مباحث مديريت، اقتصاد، مالي و صنايع سازماندهي شده است. البته پويايي‌شناسي سيستمي در ديگر رشته‌ها نيز کاربرد دارد. نمودار‌هاي علّي ـ معلولي به شناسايي حلقه‌هاي اصلي بازخوردي مي‌پردازد و به تمييز بين ماهيت متغيرهاي مرتبط کاري ندارد. نمودار‌هاي علّي ـ معلولي در پويايي‌شناسي سيستمي دو نقش مهم ايفا مي‌کنند:

1- در طول تدوين مدل، فرضيه‌هاي علّي به صورت ساختار مقدماتي به مدل‌سازي کمک مي‌کند.

2- تصوير ساده‌اي از مدل ارائه مي‌دهند.

تحليل‌گر با بهره‌گيري از اين دو نقش، مي‌تواند در ميان فرضيه‌هاي ساختاري مدل سريعاً ارتباط برقرار کند.

معادلات داينامو، در واقع، نوعي معادله رياضي به حساب مي‌آيند که در طول زمان براي تبيين و پيش بيني متغيرهاي مدل و شناسايي رفتار آنها با يکديگر مورد استفاده قرار مي‌گيرند.

1-1-2- مراحل مختلف نظري تدوين مدل و فرايند مدل‌سازي پويايي‌شناسي سيستمي

براي تحليل هر پديده‌اي بايد مدلي از واقعيت ساخته شود و مدل فوق مورد تجزيه و تحليل قرار گيرد. جهت درک بهتر مفهوم نگرش سيستمي لازم است مفهوم سيستم تشريح گردد.

“سيستم عبارت است از مجموعه‌اي از اجزاء که براي رسيدن به هدفي مشترک با يکديگر در تعامل هستند.”

در طبيعت دو نوع سيستم وجود دارد: سيستم باز و سيستم بسته. به سيستمي که حالت گذشته آن تأثيري روي آينده‌اش ندارد، سيستم باز گفته مي‌شود و به سيستمي که آينده آن وابسته به حالت گذشته‌اش است، سيستم بسته گفته مي‌شود. براي مثال در يک سيستم بسته، ‌ميزان فروش شرکت به کيفيت کالاهاي توليد شده در ماه‌هاي قبل وابسته است. هيچ تصميمي نيست که مبتني بر شرايط خاصي نباشد و هيچ اقدامي نيست که شرايط را تغيير ندهد.

در مطالعه پويايي‌شناسي سيستمي بايد مراحل تعريف مسأله، مفهوم سازي مدل، فرمول‌بندي مدل، شبيه‌سازي، ارزيابي براي تدوين مدل‌ها، تحليل سياست‌ها و استفاده از مدل را مورد توجه قرار داد. در فرايند تدوين مدل پويايي‌شناسي سيستمي از آغاز تا پايان داشتن درک صحيحي از سيستم و مسائل آن ضرورت دارد و در واقع از ادراک سيستم آغاز و با ادراک سيستم پايان مي‌يابد.

مرحله شناسايي مسأله و مفهوم سازي مدل مراحل نسبتاً کم تخصصي‌تر محسوب مي‌شوند. مدل‌ساز در اين مراحل براي مسأله مورد نظر خود گزاره‌هاي مفهومي‌ و نماديني ارائه مي‌دهد و ضمن تنظيم نمادهاي رفتاري و تدوين هدف‌هاي مطالعه مدل‌سازي، مرز سيستم را مشخص و ساختار آن را بر حسب حلقه‌هاي بازخورد عملياتي و اطلاعات تدوين مي‌کند. در جدول‌ (٢-1)، مراحل فوق بر شمرده و نحوه ارتباط متقابل آنها مشخص شده است. شناسايي مسأله منوط به داشتن آگاهي از مسأله و اجزاي آن و ارائه تعريف روشني از آن است. اين مرحله، در واقع تشريح کلامي ‌محتوا و نمادهاي مسأله است. تعريف مسأله بايد به گونه‌اي پويا و برحسب رفتار متغيرها ارائه شود. براي هر مدل سه نوع رفتار نموداري مي‌توان در نظر گرفت:

(1) نمودارهايي که بيان‌گر رفتارهاي مسأله‌اند

(2) نمودارهايي که رفتار سيستم مورد انتظار را نشان مي‌دهند و

(3) در صورت اعمال سياست‌ها در گذشته، نمودارهايي را براي رفتار سياست‌هاي واقعي و مشهود ارائه مي‌دهند.

[1] – Jay W. Forrester, MIT professor

[2] – Gordon Brown

[3] – Servomechanism

[4] – Semi-automatic Ground Environment

[5] – Richard Bennett

[6] – Simulation of Industrial Management Oriblems with lots of Equations:

شبيه‌سازي مسايل مديريت صنعتي توسط معادلات بسيار

[7] – Phillis fox & Alexander Pugh

[8] – DYNAmic Models: DYNAMO

[9] – Industrial Dynamics

تعداد صفحه : 248

قیمت : 14700 تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --