دانلود پایان نامه ارشد: راهبرد فرهنگي ـ سياسي جمهوري اسلامي ايران با تاكيد بر گفتمان مهدويت

دانلود متن کامل پایان نامه با فرمت ورد

لینک مربوط به همه پایان نامه های مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی

 دانشگاه امام صادق (ع)

معارف اسلامي و علوم سياسي

پايان نامه دوره کارشناسي ارشد رشته معارف اسلامي و علوم سياسي

موضوع:

راهبرد فرهنگي ـ سياسي جمهوري اسلامي ايران با تاكيد بر گفتمان مهدويت

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

چکيده

در ميان فرق و مذاهب مختلف اديان توحيدي و نگرش آن ها به پديده آخر الزمان، آنچه شيعه را از سايرين متمايز مي سازد باور اصيل اين مذهب به «آرمان مهدويت» است. آنچه در اين ميان بايد مورد توجه باشد، نسبتي است که «شيعه» با ولي مطلق الهي حضرت اباصالح المهدي ارواحنا فداه برقرار مي کند. نسبتي که مناسبات آن از يک سو نبايد از دايره ولايت الهي و مطالبات ربوبي عدول کند و از سوي ديگر مر احکام شريعت حقه اسلام بايد حلقه پيوند و اتصال ميان امت با امام شود. در نهايت از اين مجرا است که ميان اين دو رکن جامعه آرماني شيعه ـ يعني امام و امت ـ سنخيتي بنيادين رقم خواهد خورد که فرموده اند: «السنخيه دليل الانضمام». سير همراه با مداقه در تاريخ تشيع اين حقيقت را به اثبات مي رساند که تمام نقصان ها در تحقق اهداف آرماني و الهي امامان شيعه ريشه در نبود اين همگوني بنيادين داشته است. بر اين مبنا نقطه کانوني پيمايش اين مسير را بايد در سير انفسي آحاد، آن هم با رويکرد تهذيب اخلاق و تزکيه نفس و پالايش درون از منهيات شارع مقدس جستجو کرد؛ چرا که آن ذوات مقدسه از هرگونه رجس و عصيان مبرا هستند و به هر خير و احسان مصفا، و همراه شدن با ايشان مستلزم همسان شدن با ايشان است آن هم بر مدار ولايت «الله» عز اسمه. در اين راستا اگر فرهنگ هر جامعه را شکل گرفته از صادرات فعلي پايدار و با ثبات آن جامعه بدانيم؛ فرهنگ جامعه شيعي ايران آن زمان مبدل به فرهنگ آرماني اسلام مي شود که اعمال آحاد از هر نوع تخطي از اصول اعتقادي و اخلاقي منزه شود. بديهي است در اين صورت زمينه براي پذيرش کلام حضرت حق جل جلاله و تحقق ولايت کليه الهيه در گستره جامعه تشيع و همگوني بنيادين امت با امام عليه السلام رقم خواهد خورد. بر اين اساس ما معتقديم که تحقق امر ظهور ولي الهي اقتضائات و قواعدي دارد که دستيابي به اين قواعد و اعمال آن ها توسط حاکميت اسلامي عصر غيبت امري ضروري و حياتي است. پس مي توان مدعي شد که فلسفه وجود حکومت الهي شيعي در عصر غيبت و غايت الغايات آن، دستيابي به اين اقتضائات و اعمال آنها با هدف تمهيد شرايط ظهور است. چون ما معتقديم به محض امحاء موانع، اقتضاي ظهور حکومت موعود مهدوي فراهم و ظهور حجت الهي واجب خواهد شد.

 

کليد واژه ها:

جمهوري اسلامي ايران، فرهنگ اسلامي، مهدويت، تشيع، راهبرد فرهنگي ـ سياسي


فهرست مطالب

بخش نخست: کلیات… 1

فصل نخست: مقدمه و تبیین نمایه کلی پژوهش… 2

مقدمه. 2

فصل دوم: راهبرد فرهنگی ـ سیاسی؛ چیستی و چرایی.. 9

گفتار نخست: چیستی راهبرد فرهنگی ـ سیاسی.. 9

1) تعریف راهبرد. 9

2) تعریف فرهنگ… 14

3) تعریف سیاست… 17

گفتار دوم: مفهوم سیاست در تعالیم اسلامی و چرایی راهبرد فرهنگی ـ  سیاسی  21

فصل سوم: گفتمان مهدویت؛ بایسته ها و ضرورت ها 25

گفتار نخست: مهدویت و انتظار در اندیشه تشیع. 25

               1) مفهوم انتظار. 26

               2) انواع انتظار. 26

گفتار دوم: مسئله زمینه سازی؛ چیستی و چگونگی.. 28

               1) اوصاف اصحاب امام عصر(عج) 30

                2) اقتضائات اقدام مصلحانه. 34

               3) سیاست های مورد نیاز حکومت اسلامی.. 35

               4) تحلیلی از وضعیت موجود. 37

               5) ضرورت فرهنگ سازی درونی.. 39

               6) نقش جمهوری اسلامی ایران در تحقق اهداف اسلامی.. 40

               7) ضرورت حرکت برای ایجاد جامعه آرمانی شیعی.. 41

بخش دوم: بنیادهای معرفتی انسان شناسانه در اسلام. 48

فصل نخست: انسان شناسی و ضرورت پردازش آن در همه شاخه های علوم انسانی  49

گفتار نخست: ضرورت نگرش جامع به انسان در علوم انسانی.. 49

               1) رویکردهای انسان شناسی.. 49

               2) تاثیر شناخت انسان. 51

               3) ویژگی های انسان شناسی دینی.. 57

گفتار دوم:  بررسی قوای انسانی و رابطه بین آن ها 59

               1) قواي چهارگانه نفس… 59

               2) ماهيت فضايل و رذايل در قوای چهارگانه و اقسام آنها 60

               3) عدالت به عنوان ام الفضايل.. 62

               4) تناسب صور اخروي با ملكات نفس… 64

               5) ارتباط قوا با نفس و بالعکس… 66

فصل دوم: نقش آموزه های شریعت قدسیه اسلام در سوق دادن جامعه انسانی به سمت حیات طیبه و جامعه آرمانی  70

گفتار نخست: رابطه انسان با خدا 71

               فطرت… 72

گفتار دوم: رابطه انسان با خود. 87

               1) معرفت شناسی ابعاد وجودی انسان (ارگانیسم انسانیت) 88

               2) معرفت شناسی حیات طیبه ایمانی (ارگانیسم الهیت) 97

بخش سوم: بنياد هاي نظري ولايت در انديشه تشيع و ارتباط آن با مقوله مهدويت   111

فصل نخست: شیعه و گفتمان ولایت… 112

گفتار نخست: طرح بحث و كليات… 112

               1) تعریف لغوی و مفهوم اصطلاحی ولایت… 112

               2) مفهوم ولایت در مکتب تشیع. 114

گفتار دوم: حقیقت ولایت در مکتب تشیع. 120

               1) مسئله ولایت «الله» عز اسمه و جل جلاله. 120

               2) مسئله «ولایت انسان» و مقام خلیفه اللهی او در زمین.. 125

فصل دوم: شيعه و گفتمان مهدويت… 135

گفتار نخست: فلسفه امامت در تشیع. 135

               1) برهان لطف… 135

              2) قاعده وجوب اصلح.. 143

              3) برهان امکان اشرف… 143

              4) برهان عنایت… 147

گفتار دوم: فلسفه غیبت… 156

               1) غیبت و مهدویت… 157

               2) فلسفه غیبت از زبان دانایان غیب… 158

               3) رحلت امام صادق و تاویل مهدی.. 160

               4) ضرورت تبیین عقلی غیبت… 161

               5) الطاف خداوند در وجود امام غائب… 161

               6) شیخ صدوق و فلسفه غیبت… 166

               7) فلسفه غیبت از نظر کلام مفید. 169

               8) فلسفه غیبت در نگاه شریف مرتضی.. 172

               9) غیبت براساس دیدگاه شهید صدر دوم. 173

               10) فلسفه غیبت از نظر شیخ طوسی.. 176

گفتار سوم: رمزگشایی از فلسفه غیبت و آرمان مهدویت… 178

               1) علل غیبت در روایات… 178

               2) تحلیل و بررسی دلایل غیبت… 179

3) ارگانیسم اصلاح و تمهید شرایط.. 181

4) شواهد روایی دلالت کننده بر وجود اقتضائات برای ظهور. 182

بخش چهارم: اقتضائات رهیافت سیاسی در راهبرد مهدویت… 191

فصل نخست: بررسی تحلیلی مفاهیم اصلی در علوم سیاسی.. 192

گفتار نخست: حکومت و حاکمیت… 192

               1) حوزه معنایی حکومت… 192

               2) حوزه معنایی حاکمیت… 193

               3) حكومت دينى در انديشه ملاصدرا 194

               4) معناى مشروعيت… 195

               5) معنای مقبوليت… 196

               6) رابطه مشروعيت با مقبوليت… 196

گفتار دوم: مردم و حاکمیت… 197

               1) نقش مردم در حكومت اسلامى.. 197

               2) مردم به مثابه مبنای اقتدار در نظام اسلامی.. 205

گفتار سوم: قدرت و اقتدار. 209

فصل دوم: فرهنگ ایده آل عامل پایدارنده ثبات در سیاست داخلی و سیاست خارجی  214

گفتار نخست: رمزگشایی از مفهوم «فرهنگ ایده آل» 215

               1) فرهنگ ایده آل عامل پایدارنده ثبات سیاسی در داخل.. 216

              2) اقتدار حاصل آمده از نهادینه شدن فرهنگ ایده آل به مثابه رکن سیاست خارجی  223

گفتار دوم: نهادینه کردن فرهنگ ایده آل در جامعه، اصلی ترین هدف حکومت اسلامی  225

               1) تقویت بنیادهای فرهنگ ایده آل نیاز اساسی برای توسعه سیاسی  225

               2) ابتنای فرهنگ سياسي اسلام بر بصیرت آحاد. 227

               3) شاخص های اصلی برای خطاناپذیر شدن شناخت حق از باطل (تحصیل بصیرت) 230

               4) رمز گشایی از نسبت میان حقیقت تقوا و حقیقت فرهنگ ایده آل  233

               5) در بیان اتمام و اکمال مکارم اخلاق.. 234

فصل سوم: کارویژه های حکومت اسلامی در عصر غیبت… 239

گفتار نخست: هدایت محور بودن معرفت سیاسی در اسلام. 239

               1) وظایف حکومت اسلامی از نظر ملا صدرا 240

               2) سعادتمندی حقیقی مردم هدف اصلی حکومت اسلامی در عصر غیبت   241

3) علل محرومیت جوامع از سعادت دنیوی و اخروی.. 242

گفتار دوم: تعالی به مثابه روح اصلی و مشخصه حکومت اسلامی.. 243

               1) اقتضائات توسعه دینی و سعادتمندی انسان. 245

               2) وظایف و اختیارات حکومت اسلامی.. 248

بخش پنجم: بررسي نهاد هاي موثر در راهبرد نهادينه كردن فرهنگ اسلامي در جامعه  256

فصل نخست: آسیب شناسی اجمالی از وضعیت کنونی فرهنگ در جامعه. 257

گفتار نخست: جامعه، فرهنگ اسلامي و تهاجم فرهنگي.. 259

               1) خطر فراگیر شدن فرهنگ دین زدایی و دین زدایی فرهنگی.. 261

               2) آسیب رسانی فرهنگی در سایه نظریه فرهنگ جهانی.. 263

               3) تغییر در جهان بینی نتیجه قطعی استیلای دین زدایی فرهنگی.. 265

               4) آسیب نظام گسیختگی نتیجه ای برای جریان تغییر فرهنگی.. 265

گفتار دوم: آسیب شناسی فرهنگی انقلاب اسلامی.. 270

فصل دوم: شناسایی نهادهای موثر و کارآمد و بررسی جایگاه آن ها در ساختار فرهنگی جدید  277

گفتار نخست: شناسايي نهادهاي موثر و كار آمد. 277

               1) وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.. 278

               2) سازمان تبلیغات اسلامی.. 280

3) صدا و سیما 285

4) حوزه های علمیه و مساجد. 291

5) آموزش و پرورش… 295

گفتار دوم: بررسی جایگاه نهادهای فرهنگی در نهادينه كردن فرهنگ اسلامي در جامعه  302

گفتار سوم: طراحی ساختار فرهنگی جدید و کیفیت اجرای آن در سطح کشور  305

               1) ترسیم اهداف… 305

2) شناخت امکانات و بسیج هدفمند آن ها 307

               3) صورت بندی نظام نوین تعلیمی ـ تربیتی (ارائه بهترین شیوه اجرا) 311

نتیجه گیری.. 316

منابع. 320


 بخش نخست: کلیات

 

  فصل نخست: مقدمه و تبیین نمایه کلی پژوهش

 

مقدمه

بسم الله الرحمن الرحمن الرحیم. اذا جاء نصر الله و الفتح. و رایت الناس یدخلون فی دین الله افواجا. فسبح بحمد ربک و استغفره انه کان توابا.

اللهم لا حول لنا الا بقوتک ولا قوه لنا الا بعونک فایدنا بتوفیقک و سددنا بتسدیدک و اعم ابصار قلوبنا عما خالف محبتک و لا تجعل لشیء من جوارحنا نفوذا فی معصیتک فصل علی محمد و آله.

رساله پیش رو با عنوان «راهبرد فرهنگی ـ سیاسی جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر گفتمان مهدویت»، به منظور بررسی نسبت میان «شریعت مقدس اسلام»، «فرهنگ جامعه اسلامی» و «اقتضائات جامعه مهدوی» در دستور کار قرار گرفت و در جریان این پژوهش، ضرورت نهادینه کردن فرهنگ آرمانی اسلام در جامعه و تاثیر این مهم در استحکام پایه های حاکمیت سیاسی اسلام در عصر غیبت و نیز نقش آن در تمهید شرایط ظهور منجی عالم بشریت ارواحنا فداه به موضع فحص و بررسی نهاده شد.

جمهوری اسلامی ایران به عنوان یگانه پرچمدار حاکمیت تشیع در عصر حاضر که بی شباهت به عصر آخر الزمان نیست، نقش و اهمیت ویژه ای در تحقق اهداف آرمانی شیعه دارد. بدیهی است این اهداف آرمانی که ریشه در معارف حقه اسلام و آموزه های اصیل اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام دارد، تحت ولایت، زعامت و درایت «فقیه جامع الشرایط» و نیز رهنمودهای علمای ربانی و عرفای الهی کیان اسلامی پیگیری می شود. در این راستا باید متذکر شد که اهداف آرمانی و آموزه های ربانی در اعماق خود با حقیقت و واقعیت پیوندی ژرف و ظریف دارد که نیل به ژرفای این حقایق جز از راه سیر انفسی و آفاقی بسی سخت و دشوار خواهد بود و لازمه آن نیز حرکت زیر لوای پیران طریق و حکیمان رشید است تا از رهگذر آن حقایق الهیه درونی افراد شود و فهمی عمیق نسبت به معارف دین برای آحاد حاصل آید و در پرتو آن، ایمان عمیق و خلق کریم در قلب آحاد مستقر شود و زمینه برای تجلی فرهنگ آرمانی اسلام مهیا گردد.

در این رساله اصل بر آن است که فرهنگ اسلام در شکل آرمانی خود زمانی بر جامعه مستولی می شود که اعمال آحاد مسلمین از حدود الهی تجاوز نکند و مکارم اخلاق در سطح گسترده به صورت نهادی شده در جامعه عینیت یابد و به تبع آن مطالبات حضرت حق ـ عز اسمه ـ به مطالبات مردمی مبدل شود. بدیهی است در شرایطی که زمامداران صالح مسلمان، زمام امور حاکمیتی را به دست دارند و به دنبال عینیت بخشیدن به مطالبات الهی هستند، تبدیل شدن مطالبات ذات اقدس الهی به مطالبات مردمی (این امر نتیجه پروسه نهادینه کردن شکل صحیح فرهنگ اسلامی در جامعه خواهد بود)، پیکره امت و امامت را به پیکره ای واحد و منسجم مبدل کرده و میان دو روی سکه سیاست که «مردم» اند و «حاکمیت» پیوندی ناگسستنی برقرار می کند. پس دور از حقیقت نیست که نهادینه شدن شکل صحیح «فرهنگ اسلام» در جامعه را به مثابه عنصری اساسی تلقی کنیم که تحقق آن در جامعه به اصلاح مناسبات «مردم ـ مردم»، «مردم ـ حاکمیت» و «حاکمیت ـ مردم» منجر شود و انسجام ملی و ثبات سیاسی را نتیجه دهد.

از سوی دیگر باید تاکید کرد که يکي از کارويژه هاي اساسي حکومت اسلامي در نظام ولايي شيعي، تنظيم رابطه معنوي ولايت محور ميان حاکميت و آحاد ملت است. (ضرورت ايجاد سنخيت و همگوني بنيادي ميان امام و ماموم در عقیده و رفتار) بر اين اساس مي توان مدعي شد، اين مهم نیز جز از طريق نهادينه کردن فرهنگ اسلامي (اسلام ناب محمدي) در جامعه و تربيت نفوس متقي، مهذب و متکامل ميسر نمي باشد. بديهي است تحصيل توفيق در اين زمينه نيازمند اراده دستگاه حاکمیت و نظام سیاسی است که با نگاهی فعال و پویا به پدیده فرهنگ، آن را به گونه ای سامان بخشد که از طرفی موجب تعالی و تکامل فرهنگ دین بنیاد شود و از طرف دیگر فرهنگ تکامل یافته موجب استحکام پایه های اقتدار ملی و برقراری پیوند حداکثری میان حاکمیت و مردم گردد. از این حیث تحقق هدف مذکور مستلزم اتخاذ راهبرد فرهنگی ـ سیاسی از سوی دستگاه حاکمیت است تا از رهگذر آن زمينه هاي لازم براي اصلاح و بهسازي حداکثري در دو حوزه: 1) مناسبات ميان حاکميت و مردم (جامعه با حاکميت) و 2) مناسبات فردي – اجتماعي در جامعه (مناسبات جامعه با خود) فراهم آيد. ضمنا متذکر مي شود در رساله پیش رو جامعه مهدوی (آرمان شهر اسلامی) به مثابه هدف غایی مورد توجه بوده و حاکمیت اسلامی در عصر غیبت به مثابه نهاد هماهنگ کننده وضع موجود (جامعه فعلی) با وضع مطلوب (جامعه مهدوی) معرفی خواهد شد و افق مهدویت در این حوزه مورد تاکید است.

مطالبات آرمانی مذکور در شرایطی بیان می شود که ما به این مسئله اذعان داریم که با وجود اينکه انقلاب اسلامي ايران پديده اي ذاتا فرهنگي ـ سياسي بوده، به نظر مي رسد پس از تشکيل جمهوري اسلامي ايران تداوم بعد فرهنگي آن برای تحقق جامعه آرمانی شیعی تا حد زيادي مغفول واقع شده و يا در مسير صحيح و کارشناسي شده هدايت نشده است. اين در حالي است که طي اين سال ها بر بعد سياسي انقلاب بيشتر پاي فشرده شده است. در همين راستا بايد متذکر شد بازتاب عملکرد دستگاه هاي فرهنگي در طول 30 سال گذشته بيانگر آن است که وضعيت مناسبات فردي ـ اجتماعي جامعه کنوني ما فاصله اي چشمگير با جامعه مطلوب و ايده آل شيعي دارد و از سوی دیگر هجمه های نرم فرهنگی و رویارویی نامتناسب و نامتقارن نهادهای فرهنگی داخلی با این هجمه ها همواره بر این فاصله چشمگیر می افزاید و این رویارویی خطیر این اصل را بر ما مسلم می کند که بهينه سازي اوضاع کنوني نيازمند تبيين ساختارهاي فرهنگي کار آمد است که این ساختار باید با افق مهدویت و آرمان شهر اسلامی قابل انطباق باشد.

با این وصف نگارنده معتقد است تحصيل توفيق در بعد سياسي ارتباطي تنگاتنگ با کسب موفقيت هاي روز افزون در حوزه فرهنگ و نهادينه سازي بنيادهاي فرهنگ ديني در بستر جامعه دارد. چه، يکي از کارويژه هاي اساسي و مهم حکومت اسلامي بسط فرهنگ و انديشه اسلامي در جامعه است. به همین منظور وجود نگاه راهبردی به این دو حوزه از سوی حاکمیت اسلامی عصر غیبت ضرورتی انکارناپذیر است و در حاکمیت سیاسی شیعی تمام جهت گیری ها باید با توجه به آرمان مهدویت صورت پذیرد. بنابر این پیشینه تحقیق حاضر، ناظر بر تمام پژوهش های حوزه مهدویت است که در این میان غیر از شیعیان بسیاری از بزرگان و علمای اهل سنت نیز در این باب آثاری بر جای گذاشته اند و طی سال های اخیر این پژوهش ها وجه پویاتری به خود گرفته است. برگزاری همایش های بین المللی مهدویت طی سالیان اخیر شاهد بر این مدعا است که طی آن پژوهش هایی در باب «زمینه سازی ظهور»، «وظایف دولت زمینه ساز»، «مهدویت و رسانه» و … مورد بررسی قرار گرفته اند و در سال های آتی نیز این محورها پیگیری خواهند شد. بر این اساس، فضای گفتمانی برای طرح موضوع این رساله تا حدود زیادی فراهم بوده و بلکه پرداختن به آن را می توان امری ضروری تلقی کرد چراکه به نظر می رسد نوع نگاه حاکمیت شیعی به حوزه فرهنگ و سیاست باید ملهم از آرمان مهدویت باشد و این مسئله را می توان یکی از نیازهای تئوریک کشور دانست.

بر این مبنا رساله حاضر کوشش مي کند اين کارويژه را در چارچوب سياست هاي جمهوري اسلامي ايران مورد بررسي قرار دهد؛ امید که بتواند براي متوليان سياستگذاري در اين عرصه مفيد واقع شود.

در این مجال با توجه به توضیحات ارائه شده در بالا و همچنین برای روشن تر شدن فضای گفتمانی پژوهش حاضر، در زیر به طرح سوال اصلی و سوالات پیرامونی و بیان فرضیه اصلی و فرضیات پیرامونی می پردازیم.

این پژوهش در صدد پاسخگویی به این سوال اصلی است که رويکرد سياسي مطلوب به حاکميت، جامعه و فرهنگ در جهت گذار از وضع موجود (جامعه و حکومت فعلي) به وضع مطلوب (جامعه و حکومت مهدوي) چه اقتضائاتي در طراحي راهبرد فرهنگي سياسي مطلوب دارد؟

و به تبع آن سوالاتی از قبیل:

1) فرهنگ اسلامي در تدوین راهبرد فرهنگی ـ سیاسی جمهوری اسلامی ایران چه جایگاهی دارد؟

2) حاکمیت اسلامی در عصر غیبت از چه جایگاهی برخوردار است؟

3) اهداف و کارويژه هاي حکومت اسلامي در عصرغيبت چيست؟

4) حاکمیت سیاسی جهت نهادينه کردن فرهنگ اسلامي در جامعه از چه ابزارهایي می تواند استفاده کند؟

در طرح اولیه تحقیق برای سوالات مذکور پاسخ های ابتدایی در قالب فرضیه های تحقیق بیان شد به این ترتیب که در پاسخ به سوال اصلی، این فرضیه اصلی ایراد شد که ایجاد جامعه مهدوی (آرمان شهر اسلامی) مستلزم تحقق نظام سیاسی ـ اجتماعی متکامل شیعی است که در  شکل ایده آل این نظام، میان امام معصوم علیه السلام به عنوان ولی علی الاطلاق و مامومین به مثابه امت اسلامی، سنخیت و همگونی بنیادی وجود دارد. بر این اساس بدیهی است که در عصر غیبت این مهم (ایجاد سنخیت و همگونی بنیادی میان امام و ماموم) می تواند از مجرای اراده حاکمیت اسلامی محقق شود تا از این راه بستر های لازم برای پذیرش ولایت کلیه الهیه ـ که در وجود مقدس حضرت ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف متجلی است ـ از جانب مردم فراهم شود. از اين رو توجه به گفتمان مهدویت در تدوین راهبرد فرهنگی ـ سیاسی جمهوری اسلامی ایران با رویکردهای ذکر شده اهمیتی مضاعف می یابد.

همچنین در طرح تحقیق پاسخ هایی برای سوالات فرعی در نظر گرفته شد که در اینجا با رعایت ترتیب و توالی آن ها تحت عنوان فرضیه های فرعی تحقیق مورد اشاره قرار می گیرد:

1) فرهنگ اسلامی از یک سو به مثابه منشا و خاستگاه راهبرد فرهنگی ـ سیاسی جمهوری اسلامی ایران است و از سوی دیگر اجرای راهبرد فرهنگی ـ سیاسی، نهادینه شدن فرهنگ اسلامی در جامعه را در پی خواهد داشت.

2) حاکمیت اسلامی در عصر غیبت به مثابه نهاد هماهنگ کننده وضع موجود (جامعه فعلی) با وضع مطلوب (جامعه مهدوی) محسوب می شود که در این راستا باید تمام ظرفیت های مادی و معنوی خود را برای تحقق جامعه آرمانی شیعه بسیج کند.

3) توجه به مقوله تربيت ديني آحاد ملت و نهادينه کردن فرهنگ اسلامي در جامعه، از کاروي‍‍‍‍‍ژه هاي اصلي حکومت اسلامي در عصر غیبت است.

4) از میان نهادهای فرهنگی موجود در کشور، نهاد تعلیمی ـ تربیتی (نظام آموزش و پرورش) ابزاری مناسب، سريع و زود بازده جهت برقراري ارتباط پايدار و فراگير ميان حکومت و بدنه جامعه است که از طریق ایجاد اصلاحات ساختاری در آن و طراحی نظام تعلیمی ـ تربیتی نوین می توان تا حدود زیادی فرهنگ اسلامی را در جامعه نهادینه کرد.

همچنانکه ملاحظه می شود ایده اولیه این رساله با هدف حرکت در جهت ايجاد يک نظام سياسي ـ اجتماعي متعالي شيعي در مقام طرح و تبیین قرار گرفته و از این حیث رساله وجه کاربردی دارد اما از سوی دیگر باید توجه داشت که ترسیم وجه متعالی نظام سیاسی ـ اجتماعی شیعی نیازمند باریک بینی و مداقه در باب مسایل نظری و اعتقادی است. در این میان با عنایت به رویکرد اصلی رساله، توجه به مبانی انسان شناسی اسلامی و نیز مبانی اندیشه های ولایی تشیع و طرح مسایل نظری پیرامون گفتمان مهدویت از اهمیت ویژه ای برخوردار است که از این منظر رساله وجه نظری دارد.

بنابراین پژوهش حاضر در 5 بخش اصلی تدوین شده است که عبارتند از:

الف) کلیات

در این بخش مطابق عرف کارهای تحقیقی ـ پژوهشی به تعریف و تبیین مفاهیم به کار رفته در عنوان رساله پرداخته شده است که در سایه آن نمایه و صورت بندی گفتمانی رساله تا حدودی روشن شده است.

ب) بنيادهاي معرفتي انسان شناسانه در اسلام

در اين بخش مباني انسان شناختي در اسلام و قرآن تشريح و عوامل تاثير گذار در سير تکاملي انسان که منجر به ايجاد سنخيت و همگوني ميان امام و ماموم ـ در نظام ولايي شيعه ـ مي شود تبيين خواهد شد.

ج) بنيادهاي معرفتي ولايت در انديشه تشيع و ارتباط آن با مقوله مهدويت

در اين بخش راه هاي نهادي شدن مقوله ولايت پذيري در جامعه تشيع بررسي، و تحليلي از علل رقم خوردن غيبت و عدم بهره مندي جامعه انساني از ولايت بالغه الهيه ارائه مي شود.

د) اقتضائات رهیافت سیاسی در راهبرد مهدویت

در اين بخش تحليلي از ماهيت حکومت اسلامي در عصر غيبت ارائه مي شود و ذيل آن اساسي ترين اهداف و خط سير حکومت اسلامي در اين برهه از زمان تبيين گرديده و همچنين نوع ارتباط ميان حاکميت و ملت براي نهادينه شدن فرهنگ اسلامي در جامعه با توجه به افق مهدويت تشريح خواهد شد.

ه) بررسی نهادهای موثر در راهبرد نهادينه کردن فرهنگ اسلامي در جامعه

اين بخش بیشتر جنبه آسیب شناسی فرهنگ و نهادهای فرهنگی را داشته و در نهایت راهبرد مورد نظر و امکانات و ظرفیت های مورد نياز براي نهادينه کردن فرهنگ اسلامي در جامعه با توجه به افق مهدويت پیشنهاد مي شود.

با توجه به اقتضائات موجود، این رساله در روش توصیفی ـ تحلیلی تهیه شده است که بخش اعظم یافته های آن، با از راه جستار کتابخانهای گردآوری شده است و در مواردی نیز از سلسله مباحث اخلاق و معارف اسلامی آیت الله حاج شیخ مجتبی تهرانی (حفظه الله) که در قالب الواح فشرده با عنوان حدیث پارسایی طبع شده است استفاده شده. همچنین در بخش هایی از این رساله به برخی برنامه های شبکه علمی (چهار) سیمای جمهوری اسلامی ایران که با رویکرد حکمی ـ فلسفی (سلسله مباحث دکتر غلام حسین ابراهیمی دینانی و دکتر اسماعیل منصوری لاریجانی در برنامه معرفت؛ ذیل عنوان کلی حکمت الهی) و آکادمیک (برنامه گفتگوهای فرهنگی) تهیه و پخش شده است استناد گردیده.

در باب قلمرو تحقیق نیز باید متذکر شد قلمرو مکانی آن مرتبط با نظام فرهنگي ـ سياسي جمهوري اسلامي ايران بوده و در این مقیاس کاربرد داخلي دارد. همچنین در اين تحقيق مقوله ولايت پذيري جامعه مسلمانان در گذشته آسيب شناسي شده و بر مبناي آن راهکارهاي اصلاح در زمان حال و تحصيل نتيجه در آينده مورد توجه قرار خواهد گرفت. لکن نقطه عطف قلمرو زمانی تحقيق زمان حال است. رساله پیش رو به لحاظ قلمرو موضوعی نیز ناظر بر جامعه شيعي به طور خاص و جامعه اسلامي به طور عام بوده و در آن رابطه متقابل ميان حاکميت و مردم تحليل می شود.

چنانچه از توضیحات فوق بر می آید اين رساله رويکردي آينده پژوهانه در حوزه فرهنگ و سياست دارد و در آن چالش ها و تهديدهاي پيش رو پيش بيني شده و بر مبناي آن می بایست تصميمات کارساز و راهگشا در زمان حال اتخاذ شود. در اين رويکرد آينده پژوهانه ثقل مباحث در حوزه عملیاتی و اجرا متوجه نظام تعلیمی ـ تربیتی به عنوان رکن فرهنگي قابل توجه است. به این منظور ضمن تبيين ساختار نوين و موثر برای نظام تعلیمی تربیتی، وجه مفید و کارآمد فرآیند نهادینه کردن فرهنگ اسلامی در جامعه با محوریت نظام های فرهنگی ـ آموزشی متمرکز به عنوان پیشنهاد مطرح می شود.

بديهي است با توضيحات فوق اين تحقيق مي تواند براي تمامي نهادهاي تاثيرگذار در حوزه سياست گذاري فرهنگي کاربرد داشته باشد.

 

 

***ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود است***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

چون فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به طور نمونه)

ولی در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود است

تعداد صفحه : 350

قیمت : 17300 تومان

 

 

پشتیبانی سایت :               [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --