دانلود پایان نامه ارشد : حـضـور فـردوسـی در شـاهـنامـه

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی 

عنوان : حـضـور فـردوسـی در شـاهـنامـه

دانشگاه علامه طباطبایی (ره)

پایـان نامه بـرای دریافـت درجـه کـارشـناسی ارشـد

رشته :

زبان و ادبیات فارسی

دانشکده :

پردیس آموزش های نیمه حضوری و تخصصی و علامه طباطبایی (ره)

عنوان :

حـضـور فـردوسـی در شـاهـنامـه

استاد راهنما :

جناب آقای دکتر میر جلال الدّین کزازّی 

استاد مشاور :

جناب آقای دکتر محمّد حسن حائری

استاد داور :

جناب آقای دکتر غلامرضا مستعلی پارسا

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

عنوان                                                                                                                    صفحه

پیشگفتار 1
مقدمه 7
نظرات دیگران درباره ی فردوسی و شاهنامه 11
نگاهی کوتاه به افسانه های زندگی شاعر 14
نام کنیه و تخلص شاعر 18
زاد روز ، زاد سال 18
زادگاه 20
خانواده ، پایگاه اجتماعی ، باورهای دینی 22
زبان فردوسی 25
آثار فردوسی 26
اهداف فردوسی از سرودن شاهنامه 27
منابع فردوسی در سرودن شاهنامه 31
سال شمار زندگی فردوسی و پنج دوره ی شاهنامه سرایی وی 32
فصل اول : ارائه ی ابیات مورد نظر در شاهنامه   35
1. ستایش های فردوسی در شاهنامه 36
1. 1 ستایش یزدان 36
2.1 ستایش پیامبر در شاهنامه 49
3.1 ستایش سلطان محمود در شاهنامه 52
4.1 ستایش افراد دیگر 56
5.1 ستایش شخصیت های درون شاهنامه   60
2 خرد و خردورزي 62
عنوان صفحه
3. دادگري 71
4. جلوه هاي نيكي و بدي 78
5. دانش 86
6. سخن و سخنوري 88
7. در نكوهش آز 91
8. بي اعتباري دنيا ، سرانجام انسانها و مرگ 98
9. توجه به شادخواري 127
10. براعت استهلال 130
11. توجه دادن به نام نيك و فرار از ننگ 138
12. توجه دادن به مكافات عمل 141
13. بررسي ديگر موضوعات در كلام فردوسي 144
14. دقيقي شاعر در كلام فردوسي 155
15. بيان مسايل و موضوعات شخصي توسط فردوسي 159
16. بيت هاي سرنام داستان ها 165
17. سرآغاز كتاب 167
فصل دوم : بررسي آماري و ارايه ي جدول و نمودار 173
فصل سوم : نتيجه گيري و پيشنهاد 196
پيوست اول : تحليل و بررسي بيت هاي مورد نظر شاهنامه 203
پيوست دوم : توضيح برخي واژگان به كار رفته درون متن 335
كتابنامه 339

چكيده :

فردوسی بزرگ در خلال رزم و بزم ، در فراز و فرود سلسله ها ، در مرگ پادشاهان و پهلوانان و قهرمانان داستان هایش و در هر جا که فرصت را مناسب می یابد ، یکسری قوانین حاکم بر افکار خویش را در قالب پند و اندرز ، نکوهش و ستایش و جملات دیگر بیان می دارد . موضوعاتی که فردوسی در این ابیات به آن ها می پردازد شامل : بی اعتباری دنیا ، مرگ، توصیه به شادخواری ، ستایش پروردگار ، ستایش سلطان محمود ، نکوهش آز ، توجّه به نام نیک و فرار از ننگ و بسیاری موضوعات دیگر می باشد . از آن جا که شناخت بخشی از شخصیت فردوسی در گرو بررسی این ابیات است و این ابیات تا امروز در تحقیق مستقلی بررسی نگردیده اند ، به عنوان موضوع این تحقیق قرار گرفته اند . 

کلید واژه :

فردوسی – شاهنامه –  بی اعتباری دنیا – مرگ – نیکی و بدی – افکار فردوسی – ستایش های شاهنامه   

پـيـشـگفتار

   امروز كه كاخهاي با شكوه ايران باستان به ويرانه اي مبدّل شده و غبار قرون و اعصار متمادي بر آن ها فرونشسته است ، بدون شكّ كاخِ بلندِ نظمِ فردوسي از همه ي كاخ هاي شاهان اين سرزمين استوار تر است كه از باد و باران و گردش آفتاب گزندي به آن نرسيده است .

بناهاي آبـاد گـردد خراب                                  ز باران و از تابـش آفتاب

بنا كردم از نظم كاخي بلند                                  كه از باد و باران نيابد گزند

ج 5 ب 3859 – 3860

   با قاطعّيت و يقين مي توان گفت شاهنامه ي ارزشمند فردوسي تنها كاخ در خور ايران باستان است، چرا كه بر تخت جمشيد ، ايوان مدائن ، تيسفون و … گرد و غبار غربت و فراموشي نشسته است ، امّا  شاهنامه ي فردوسي به حقيقت احياگر و حيات دهنده ي آن شكوه و عظمت و افتخار است .

   آن هنگام كه فردوسي بزرگ قلم در دست گرفت و طي حدود سي و چند سال به نظم اين كتاب با شكوه همّت گمارد ، فرهنگ و تمدّن بزرگ ايراني در زير پاي ستوران و سپاهيان عرب و ترك در حال اضمحلال و نابودي بود ، پس اغراق نيست اگر ادّعا كنيم كه در طي سال ها رنج مداوم ، قلم تواناي او احياگر آن همه شكوه و بزرگي بوده است .

   فردوسي بزرگ از آغاز حكومت كيومرث تا مرگ يزدگرد ساساني ، يك دوره ي كامل  از تاريخ ايران را به نظم مي كشد ، امّا او علاوه بر نظم داستان ها و روايات ملّي مربوط به تاريخ ايران ، يك دوره درس زندگي توأم با جوانمردي ، عدالت ، درستكاري و راستگويي به آدمي مي آموزد در خلال رزم و بزم ، در فراز و فرود سلسله ها ، در به خاك افتادن پهلوانان و قهرمانان و در هر جا كه فرصت را مناسب يابد ، خامه ي توانايش به پند و اندرز و حكمت ، صفحات كتاب ارزشمند خويش را مزّين مي نمايد .

   سخن درباره ی حکیم بزرگ توس « فردوسی » است . البته درباره ی او سخن گفتن و شنیدن هرگز ملال آور و تکراری نیست . چرا که شاهنامه ی فردوسـی گـرد و غـبار کهنگی بر نمی گیرد و هر بار که خوانده می شود ، برانگیزاننده ی احساسی نو در خوانندگان می شود. احساسات ملّت بزرگ ایران در روح شاهنامه نهفته است . چرا که فردوسی با خلق اثر بی نظیر خود درصدد برآمد که یک تنه با تمام مشکلات موجود به جنگ برخیزد . وی با مطالعه و تحقیق فراوان در فکر اصلاح وضعیت کشور خویش برآمد تا به زبان شعر حماسی نشان دهد که چه باید کرد تا بیگانگان بر این مردم سلطه نداشته باشند .

   فردوسی به تمام زمینه ها می اندیشید : نحوه ی درست کشور داری و برخورد درست پادشاهان با مردم ، پرداختن به اموری که انسان را مانع می شود تا به رستگاری دست یابد ، برحذر داشتن پادشاهان و مردم از حرص و آز و توصیه به خردورزی ، عبرت پذیری و تأمل در روزگار ، که در لابه لای داستان های شاهنامه وجود دارد ، مرگ و تقدیر آدمی و بسیاری مفاهیم اساسی دیگر که هیچکدام از نظر فردوسی پوشیده نمانده است . فردوسی هرگز پا از جاده ی انصاف فراتر ننهاده و اجازه نداده که احساسش حاکم بر سخنانش شود . به گفته ی یکی از پـﮋوهشگران : « طرحی که فردوسی در شاهنامه ریخته است مبتنی بر اصیل ترین نیازهای بشری است هم در بعد فردی هم در بعد اجتماعی . نه چندان خشک و زاهدانه و صوفیانه است که روح عمل و زندگی را بخشکاند و انسان را به زاویه های نمور و خلوت براند و سعادت را در تنهایی و انزوا بداند و نه چندان لجام گسیخته و بی پروا و چرب است که دل را بمیراند و احساس و لطافت و عشق را بپـﮋمراند . تعادلی بین احساس و خرد » (محبتّی ، 1379 : 251 )

   « فردوسی تمام هستی و موجویت خویش را بر سر احیای فرهنگ ایران نهاد و هرگز برای کمبود نان و آب به ناله و شکوه نپرداخت . » ( همان، 16 ) و همواره نگران جامعه و کشور خویش بود .

   همـان طور که هـومر 2500 سال است که مانده و از بین نمی رود ، فردوسی هم از بین نمی رود ، فردوسی برای تاریخ ، زبان و فرهنگ ایران و ایرانیان یک معجزه است . او حقایق را بیان کرده ، از دوره ای از تاریخ بشریت که در سرزمین ایران باستان اتفاق افتاده ؛ ایران باستانی که اکنون از بین رفته است .

   آن چه فردوسی میان ایرانیان رواج داد ، حس میهن دوستی و ایران گرایی است . پیام فردوسی برای ایرانیان ، پیام نور ، یزدان و خرد و مینوست . فردوسی قوانین اخلاقی خود را دارد ، قوانینی مانند خردوروزی ، نام نیک ، بزرگی نـﮊاد ، مردانگی و دلیری . درس هر عالِمی را با یکی دو بار خواندن می توان به اتمام رسانید ، امّا با هر بار خواندن شاهنامه، شاید فقط بتوان یکی از درس های فردوسی را با تمام وجود احساس کرد . راهبر ما در شاهنامه عشق و شور و مستی همراه با انسانیّت در معنی واقعی خود است .

   درباره ی فردوسی و شـاهـنامه ی سـترگش ، ایـرانیان فرهیخته و استادان طی قرن ها و سال های متمادی بسیار گفته اند و به حـقّ هم گفته اند که اگـر فردوسی شاهنامه را خـلق نمی کرد ، زبان فارسی شاید امروز وجود نداشت .

   « فردوسي ، نام و ياد و افسانه هاي قهرمانان ايراني را جاوداني كرده است اما در اين ميان بزرگترين قهرمان خود او ، و با شكوه ترين حماسه كار و زندگي و رنج و روزگار خود  اوست.»  ( رياحي ، 1372 : 6 ) شناخت ابعاد مختلف شخصیت فردوسی از مواردی است که باید به بهترین وجه مورد بررسی قرار گیرد و با توجّه به عدم وجود مأخذ معتبر در این زمینه ، شاید بهترین راه کشف و بازسازی شخصیت واقعی شاعر ، جدای از افسانه های گاه ضدّ و نقیض ، فقط از خلال شاهنامه امکان پذیر است زیرا فردوسی خارج از شاهنامه وجود واقعی ندارد .

   روشن است كه فردوسي در شاهنامه راوي بخشي از تاريخِ باستاني ایران است ، وي براي سرودن اثر خويش از منابع مختلفي بهره برده است . فردوسي همه جا با دقّت و امانت قابل توجّهي به همه ي منابعي كه از آن ها استفاده كرده اشاره مي كند و در بيان مطالب آن كتابها كمال دقّت و امانت را رعايت مي كند .

     امّا در بين ابيات شاهنامه به بيت هايي برمي خوريم كه از زبان خود شاعر است ، يعني فردوسي بزرگ در آن بيت ها راوي داستان نيست ، بلكه گوينده مي باشد . اين بيت ها گاهي در ابتداي داستان ها ، گاهي در ميان داستان ها و گاهي نيز در پايان يك داستان مي باشند.

   مطالعه ي تحقيقات و پژوهش هايي كه تاكنون روي شاهنامه صورت گرفته ، نشان مي دهد كه اين ابيات تاكنون موضوع تحقيق مستقلي نبوده است و به نحو شایسته یی به آن ها توجّه نشده است . اين بيت ها داراي دو خصوصّيت ويژه هستند ، اوّل اينكه اگر اين بيت ها را از متن داستان ها جدا كنيم لطمه اي به موضوعات و روند منطقي داستان ها وارد نمي شود، دوم اين كه اين ابيات از زبان هيچ يك از شخصيت هاي داستان ها نيست و ما با خواندن شاهنامه متوجّه مي شويم كه اين بيت ها دقيقاً جايي هسـتند كه خـواننده صـداي شاعـر را مي شنود،  فردوسي در اين ابيات انسان ها را به دادگري ، خردورزي ، دوري از حرص و آز و … دعوت مي كند ، گاهي نيز در اين بيت ها از مسائل و مشكلات شخصي خود صحبت مي كند،‌گاهي نيز به مدح و ستايش و ديگر موضوعات مي پردازد. اين بیت ها ناب ترین منبع برای شناخت فردوسي بزرگ است و موضوع اصلي اين تحقيق ، بررسي اين بيت ها مي باشد.

    مشکلات و مسائلی که در اين رهگذار موجود بود ، یکی نو و تازه بودن موضوع تحقيق و نبودن منبع خاصی که بتواند چراغی فرا راه پژوهشگر باشد و همچنین حجم زیاد شاهنامه و از دیگر مسائل و مشكلات ، مسائل شخصی پژوهشگر از قبيل كم بودن زمان ، نداشتن فراغت كافي از شغل و مسائل جاري زندگي ، براي پرداختن بهتر به موضوع و همچنين بضاعت اندكِ  دانشِ پـﮊوهشگر می باشد ، و اگر نبود همراهی و یاوری استادان نام آور و دلسوزی مانند جناب آقای دکتر کزازّی ، و جناب آقای دکتر حائری هرگز جرأت دست بردن به این موضوع وجود نداشت .

   روش کار در این تحقيق به این ترتیب است که ابتدا کلّ کتاب شاهنامه به عنوان اصلیترین منبع تحقیق مطالعه شده و تمام بیت های مورد نظر از متن جدا شده ، سپس بیت ها به صورت موضوعی طبقه بندی شده اند . 

   این تحقيق در يك مقدمه و سه فصل و دو پيوست تنظیم شده است . در مقدمه سخناني کوتاه درباره ی فردوسی و شاهنامه ، موضوع و پیشینه ی تحقیق و دیگر موضوعات مختلف گفته می شود.

   فصل اوّل شامل طبقه بندي موضوعي ابیات مورد نظر که از شاهنامه استخراج گردیده است. ذکر این نکته ضروری به نظر می رسد که اگر بخواهیم در شاهنامه تحقیق کنیم باید این نکته را در نظر داشته باشیم که شاهنامه عبارت است از تاریخ اقوام ایران باستان از عهد کیومرث تا مرگ یزدگرد . این گستره ی وسیع زمانی و مکانی ایجاب می کند که افکار و فرهنگ این دوره عظیم تاریخی در آن نمایان شود . بنابراین طبیعی است که عقاید مذهبی آن زمان اعّم از اندیشه های زردشتی، مانوی ، مسیحیت و حتی آیین مهر پرستی در آن نمود داشته باشد . از طرفی دیگر شاهنامه چهار قرن بعد از اسلام تحریر شده است و طبعاً تحت تأثیر اسلام هم هست و چون خود فردوسی شیعه است این مسأله نمایان تر می شود ، بنابراين فردوسی شاهنامه را تحت تأثیر فرهنگ و آثار ایران پیش از اسلام و تطبیق و عجین ساختن آن با ایران بعد از اسلام و عقاید دین اسلام سروده است ، لذا در این پایان نامه قبل از ذکر ابیات مورد نظرِ مربوط به هر موضوع  ، درباره ی آن موضوع از عقاید ایرانیان پیش از اسلام که در آثاری از قبیل اوستا ، گاتها و یشتها می باشد ، آورده شده است ، همچنین آیات قرآن و احادیث ائمه و بزرگان مطالبي ذکر می شود ، سپس بیت های هر موضوع ارائه می شود .

فصل دوم تحقیق ، ارائه جداول و نموارهاي آماري در تحقيق مي باشد .

فصل سوم این تحقیق شامل نتیجه گیری و پيشنهادها می باشد .

    در پایان نيز دو پیوست و فهرست منابع و مأخذ مورد استفاده در این تحقیق ذکر گردیده است . پیوست اوّل بررسی سیر سخنان فردوسی در شاهنامه بدون در نظر گرفتن موضوع ابیـات می باشد . در این پیوست از ابتدای پادشاهی کیومرث تا پایان شاهنامه ، یک دوره به بررسی و تحلیل سخنان فردوسی پرداخته شده است .

   پیوست دوم شامل توضیح برخی از واژگان درون متن می باشد .   

در اينجا ذکر چند نكته ضروری به نظر می رسد :

  1. شاهنامه ی منبع در این تحقیق ، نامه ی باستان کزازّی می باشد . لذا در پایان هر بیت فقط جلد و شماره ی بیت ذکر می شود .
  2. در تحقيق به بعضي ابيات برمي خوريم كه براي چند مورد يا موضوع به عنوان استشهاد ذكر شده اند ، اين امر به اين علّت است كه بعضي ابيات شاهنامه به علّت تبحّر و استادي فردوسي چندين بار معنايي دارند و در هر مورد مي توان نكته ي اخلاقي خاصي را از آن استنباط نمود .
  3. در پیوست اوّل ، تمام سخنان فردوسی از آغاز پادشاهی کیومرث تا پایان شاهنامه ، بدون در نظر گرفتن موضوع بیت ها بررسی شده اند . 

در پایان این پیشگفتار کوتاه بار دیگر، از زحمات بی شائبه و راهنمایی های استادانه ی جناب آقای دکتر میرجلال الدّین کزازّی و جناب آقای دكتر محمّد حسن حائری نهایت تشکّر و قدردانی را دارم واز آستان مقدّس پروردگار برای این دو سرمایه ی گرانقدر علم و ادب کشور سلامتی و عمر دراز طلب می نمایم .

تعداد صفحه :353

قیمت : 14700 تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --