دانلود پایان نامه ارشد : تبيين يک سيستم هشدار­دهنده جهت شناسايي بحران­هاي مالي در ايران

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم اقتصادی

عنوان : تبيين يک سيستم هشدار­دهنده جهت شناسايي بحران­هاي مالي در ايران

دانشگاه اصفهان

دانشکده علوم اداري و اقتصاد

گروه اقتصاد

 

پايان‌نامه کارشناسي ارشد رشته‌ي علوم اقتصادی

 

تبيين يک سيستم هشدار­دهنده جهت شناسايي بحران­هاي مالي در ايران

 

استاد راهنما:

دکتر هوشنگ شجري

استاد مشاور:

دکتر سعيد صمدي

مهر ماه 1390

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکيده

وقوع انقلاب صنعتي در اواخر قرن هجدهم و اوايل قرن نوزدهم سرآغاز نظام اقتصاد سرمايه داري است. از آن زمان تاكنون اين نظام بحران‌هاي متعدد مالي و اقتصادي را پشت سر گذاشته است. از ديدگاه نظري دلايل زيادي  وجود دارد كه بتوان اين فرضيه را تأييد كرد،كه بحران‌هاي مالي و اقتصادي از پديده‌هاي ذاتي در نظام اقتصاد سرمايه‌داري است. از سوي ديگر، وقوع دهها بحران جدي در خلال دو قرن اخير مي‌تواند فرضيه فوق‌الذكر را به لحاظ مشاهدات و سنجش‌هاي آماري تأييد كند. با وجود اين، نمي‌توان نتيجه گرفت كه بحران‌هاي مالي و اقتصادي اساساً نگران كننده نيست و لذا نيازي به بررسي و تجزيه و تحليل و تدوين سياست‌هاي مناسب براي پيشگيري و مديريت بحران ندارد. شايد بتوان اين بحران‌ها را با وقوع زمين لرزه‌ها در نظام طبيعت مقايسه كرد زيرا اولاً لرزش زمين ذات اين نظام طبيعي است و ثانياً به طور مرتب و پيوسته وجود دارد هرچند وقوع بسياري از آنها احساس نمي‌شود اما توسط دستگاههاي زلزله‌گار قابل ثبت است. با وجود اين برخي زمين‌لرزه‌ها جدي است و برخي ديگر بسيار نگران كننده و تعدادي مصيبت‌بار است. تاريخ بحران­هاي اقتصادي در دنيا نشان­دهنده مخرب بودن بعضي از آنها مي­باشد، كه لازم به طراحي سيستمي هست تا بتواند جلوي آثار مخرب برخي از اين بحران­ها گرفته شود. لذا سيستم هشداردهنده در جهان اولين بار بعد از بحران ارزي کشورهاي اروپايي در سال93-1992 ، بحران کشورهاي آمريکاي لاتين  95-1994 و بطور جدي­تر بعد از بحران کشورهاي شرق آسيا در سال 98-1997 مطرح شد ، که تاکنون علاوه بر صندوق بين­المللي پول که پيشرو اين روش مي باشد ، يک سري مقالات دانشگاهي و تحقيقات بانک هاي مرکزي کشورها در اين زمينه موجود مي باشد.

در اين تحقيق با استفاده از حدود 60 متغير اقتصادي مطرح و تاثيرگذار، و با استفاده از روش شبکه عصبي با ترکيب داده­ها و متغير­هاي موجود از طريق روش کامينسکاي و همچنين با نگاه به شواهد تجربي تاريخي در اقتصاد ايران سال­هاي بحراني  استخراج خواهند شد. بعد از آن با استفاده از رويکرد سيگنالي شاخص­هاي اثر گذار انتخاب خواهند شد. شاخص­هاي منتخب بايد قبل از بحران هشدار­ها و يا آلارم­هايي از خود بروز داده باشند و سپس شاخص­هايي که داراي نويز کمتري هستند با روش لاجيت نيز تخمين زده شده تا بهترين شاخص ها ي اثرگذار معرفي شوند. همچنين در پايان با استفاده از شبکه عصبي و پيش بيني روند متغير ها و مقايسه آنها با متغيرهاي واقعي بر صحت ساير تخمين ها پي برده مي شود.

 سيستم هشدار دهنده توانسته است در اين سه آزمون سال­هاي 1359،1366،1372،1373 را به عنوان سال­هاي بحران شناسايي کند و سپس بهترين شاخص هايي که توانسته اند يک يا دو سال قبل از بحران آلارم منتشر کنند را شناسايي کند. لذا با استفاده از اين سه روش شاخص­هايي چون رشد توليد ناخالص داخلي ، تورم، نرخ بهره حقيقي، نسبت بدهي خارجي به دارايي خارجي،تحرکات ارزي و نسبت حساب­هاي جاري به توليد ناخالص داخلي به عنوان شاخص­هاي هشدار انتخاب گشته­اند، هر چند شاخص هايي چون نسبت بدهي خارجي به دارايي خارجي و نسبت حساب­هاي جاري به توليد ناخالص داخلي به دليل کمبود داده در الگوي لاجيت و شبکه عصبي مورد آزمون قرار نگرفته­اند.

 

کلمات کليدي: سيستم هشدار دهنده اوليه، بحران هاي مالي، بحران بانکي، بحران ارزي،رويکرد سيگنالي، مدل لاجيت، شبکه عصبي مصنوعي

                                                            فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                             صفحه

فصل اول: کليات پژوهش

1- 1 مقدمه 1

1-2 شرح و بيان مسئله پژوهشي 1

1-3  اهميت و ارزش پژوهش 3

1-4 اهداف پژوهش 4

1-5 فرضيه هاي پژوهش 4

1-6 روش پژوهش 4

1-6-1 نوع مطالعه و روش بررسي فرضيه ها 4

1-6-2 جامعه آماري (در صورت لزوم) 4

1-6-3 ابزار گردآوري داده­ها 5

1-6-4 ابزار تجزيه و تحليل 5

1-7 کليد واژگان 5

فصل دوم: ادبيات موضوع و پيشينه پژوهش

2-1-مقدمه 7

2-2-تعريف بحران  اقتصادی 8

2-3-انواع بحران اقتصادي 9

2-3-1- بحران مالي   9

2-3-2-  بحران بانكي 9

2-3-3- بحران‌هاي ناشي از حباب‌هاي سفته‌بازي و بحران‌هاي ارزي 10

2-3-4- بحران هاي مالي بين المللي 11

2-3-5- بحران هاي گسترده­تر اقتصادي 11

2-4- زمينه هاي بحران در باراهاي مالي 12

 

 

 

 

 

 

عنوان                                                                                                                             صفحه

2-4-1- رفتار معامله‌گران در بازارهاي مالي و ذهنيت گله‌اي 12

2-4-2- ريسك‌هاي اهرمي 14

2-4-3- عدم تطابق ريسك دارايي ها و بدهي ها 15

2-4-4- ناتواني در تنظيم بازارهاي مالي 16

2-4-5- تقلب و فسادهاي مالي 17

2-4-6-  اكوپاتي 17

2-4-7-  بحران‌هاي مسري و ريسك‌هاي سيستمي 18

2-5-نظريه هاي بحران مالي 19

2-5-1-نظريه کلاسيکي بحران 19

2-5-2- نظريه مارکس 19

2-5-2-1-مسئله بحران اقتصادي در نظام سرمايه‌داري . 20

2-5-3- نظريه مکتب اطريشي 22

2-5-4- نظريه مينسكي 26

2-5-5- نظريه بازي هاي هماهنگ 27

2-5-6-مباني نظري بحران مالي 28

2-6-تاريخ بحران‌هاي اقتصادي 32

2-6-1- ورشكستگي بانك‌هاي اوراند و گرني (1866 ) و بحران بانك بارينگز (1890 ) 35

2-6-2- سقوط وال استريت در سال 1929 36

2-6-3- سقوط بازار سهام آمريكا در سال 1987 38

2-6-4-بحران موسسات پس‌انداز و وام آمريكا(S&L ) در سال 1989 39

2-6-5- سقوط سهام شركت‌هاي اينترنتي dot.com در سال 2000 40

2-6-7-بحران 2008-2007 40

2-7- تحولات و بحران ‌‌‌‌هاي مهم اقتصادي در ايران 42

                                                                

 

 

عنوان                                                                                                                             صفحه

2-8-مروري بر مطالعات پيشين 52

2-8-1- مطالعات داخلي 53

2-8-2- مطالعات خارجي 54

2-9-خلاصه فصل 76

فصل سوم: روش تحقيق

3-1-مقدمه 77

3-2- داده ها 77

3-3- معرفي متغيرهاي پژوهش 77

3-4- معرفي الگو 82

3-4-1-شاخص فشار بازار ارز 84

3-4-2-روش سيگنالي 85

3-4-3- روش لاجيت 87

3-5-آزمون مانايي 88

3-6- مروري بر شبكه‌هاي عصبي مصنوعي 88

3-7-خلاصه فصل 103

فصل چهارم: تجزيه و تحليل يافته­ها

 

4-1-مقدمه 104

4-1- واکاوي ، بررسي و رسم نمودار تمامي متغيرهاي تاثير گذار در بحران 105

4-2- ترکيب متغير ها و استخراج شاخص فشار بازار 105

4-2-1-ترکيب تمامي متغيرها 110

4-2-2-ترکيب شاخصهاي منتخب 111

4-3- تعيين مقادير مربوط به خطاي نوع اول و نوع دوم ………………………………………………………………………………112

4-4- تعريف يک آستانه بهينه اي() که در آن نسبت پارازيت به هشدار حداقل شده باشد. 112

4-5- انتخاب متغيرهايي که در آنها نسبت هشدار به پارازيت کمتر از 30 درصد باشد. 113

4-6- تعيين مقدار تفاوت بحران شرطي 113

 

عنوان                                                                                                                             صفحه

4-7- انتخاب شاخص هاي هشدار 113

4-9-نتايج برآورد الگو از طريق مدل لاجيت 116

4-9-1-بررسي مانايي شاخصهاي منتخب 116

4-9-2-بررسي همستگي بين متغيرهاي منتخب 116

4-9-3-تخمين لاجيت 117

4-10-نتايج حاصل از شبکه عصبي((MLP 119

4-10-خلاصه فصل 122

فصل پنجم: نتيجه گيري و پيشنهادها

5-1- مقدمه 123

5-2- نتيجه گيري 124

5-3- رهنمودها و پيشنهادها 125

5-3-1- پيشنهادهاي سياستي 125

5-3-2- پيشنهادها براي تحقيقات آتي 127

پيوست 128

منابع و مآخذ 132

فهرست نمودارها

عنوان                                                                                                                                     صفحه

نمودار 2-1: منحني اختلال پولي 23

نمودار2-2-سقوط بازار سهام آمريکا در1929 37

نمودار2-3-سقوط بازار سهام امريکا در1987 38

نمودار2-4- روند ميانگين قيمت خانه در فاصله زماني 2008-1963 41

نمودار3-1. مدل يك نرون با چند ورودي 93

نمودار 3-2. تابع انتقال آستانه‌اي دو مقداره 94

نمودار 3-3. تابع انتقال خميده 95

نمودار 3-4. تابع انتقال تانژانت هيپربوليكي 95

نمودار 3-5. مدل شبكه تك لايه 96

نمودار 3-6. نمايي از يك شبكه پيش‌خور با سه لايه 96

نمودار4-1- نمودار متغيرهاي منتخب و تعيين آستانه بهينه آنها و سال هاي بحراني هر کدام از متغيرها 106

نمودار4-2-شاخص فشار بازار ارز 110

نمودار4-3-شاخص فشار بازار 111

نمودار4-4-شاخص فشار بازار با ترکيب شاخص هاي منتخب 112

نمودار :4-5- ارزيابي خوبي برازش مدل بحران مالي 118

نمودار4-6-خروجي واقعي و آموزسي از نرم افزار مطلب 119

نمودار4-7-مقايسه داده هاي پيش بيني شده با واقعي 119

نمودار 4-8-نحوه کاهش خطا در حين آموزش شبکه 120

نمودار4-9- نحوه تکرار داده ها در حين آموزش 120

نمودار4-10-تصوير رگرسيون  121

فهرست جدول­ها

عنوان                                                                                                                                     صفحه

جدول (2-1) خلاصهاي از مطالعات انجام گرفته در مورد شاخص­هاي پش بيني بحرانهاي مالي 55

جدول(2-2)  طبقه بندي شاخص هاي پيشرو 61

جدول (2-3) عملكرد شاخص هاي پيشرو بحران مالي 64

جدول(2-4): شاخص­هاي مؤثر بحرانهاي مالي در مطالعه بوساير و فراتزشر(2002) 71

جدول(2-5) شاخص­هاي پيشرو استفاده شده توسط اديسون(2003) 73

جدول 3-1 داده هاي موجود شاخصهاي منتخب براي سيستم هشداردهنده اوليه در ايران 78

جدول 3-2:تعيين خطاي نوع اول و دوم در رويکرد سيگنالي 85

جدول 4-1- انتخاب شاخص­هاي هشدار 114

جدول:4-2- بررسي مانايي متغيرهاي منتخب 116

جدول4-3- همبستگي بين متغيرها 117

جدول4-4-نتايج برآورد تابع بحران مالي در ايران 118

مقدمه

در اين فصل، نخست به شرح و بيان مسأله پژوهشي پرداخته مي­شود و در ادامه به ترتيب اهميت و ارزش پژوهش، اهداف و فرضيه­ها بيان مي­شوند. در پايان به روش پژوهش پرداخته شده و واژگان کليدي تعريف مي­گردند.

 

1-2 شرح و بيان مسئله پژوهشي

بحران هاي مالي باعث به وجود آمدن بحران هاي اقتصادي ، سياسي و اجتماعي وسيعي در سطح جوامع مي شوند و هزينه هاي سنگيني بر اقتصاد کشورها در طي  بحران تحميل مي کنند و باعث کاسته شدن سطح رفاه ، افزايش بيکاري ، کاهش سطح اعتماد عمومي و يأس و ناميدي عوامل اقتصادي و کل جامعه درگير بحران مي شوند. به طور مثال در بحران بزرگي که در سال‌هاي ۱۹۳۳ – ۱۹۲۹ در گرفت، حجم توليد در جهان 56درصد کاهش یافت و بزرگ‌ترين کشورهاي سرمايه داري از نظر حجم توليد به سطح ۲۰ يا ۳۰ سال پيش از بحران برگشتند. نرخ بیکاری در ایلات متحده به 25درصد رسید و هزاران مؤسسه ورشکست گرديدند همچنین زياني که از اين بحران به اقتصاد جهاني وارد شد،  بيش از خسارات ناشي از جنگ اول جهاني بود [1] و يا  بحران مالي اخير (2008) باعث از بين رفتن 10 درصد GDP جهان شده است و براي برگرداندن اقتصاد به حالت عادي خود ، دولت­ها حداقل 10000 ميليارد دلار هزينه کرده اند، که همه اين هزينه ها باعث به وجود آمدن چنين اثراتي در سطح جامعه بعد از وقوع بحران  مي­شود. بنابراين سيستم اقتصادي پذيرفته شده در اکثر کشورهاي دنيا و بخصوص کشورهاي صنعتي و توسعه يافته،سيستم سرمايه­داري مي­باشد و بحران­هاي اقتصادي جزء جدا­­نشدني اين سيستم مي­باشند و به دليل مراودات بالاي تجاري اين کشورها با ساير کشورهاي جهان براحتي اين بحران ها بصورت گسترده تمام اقتصاد­هاي دنيا را تحت تأثير قرار مي­دهند.

در باب بحران­هاي مالي نظريه­هاي  مختلف من جمله نظريه مارکس ، نظريه شکست بازار کينز و نظريه مکتب اتريشي بر وجود چنين بحران هايي در سيستم سرمايه­داري صحه مي­گذارندو آن را جزئي از سيستم سرمايه داري مي­دانند . از ديد مکتب کينز تنها راه نجات سيستم سرمايه داري دخالت دولت ها از طريق وضع سياست هاي پولي و مالي مي باشد. در حاليکه از نظر مکتب اتريشي زماني که بحران شکل گرفت، دولت با دخالت خود وضعيت را وخيم­تر خواهد کرد و بايد اجازه دهد که اقتصاد اصلاح شود . از اين ديدگاه زمان دقيق جلوگيري از بحران در دوره رونق مي­باشد که با کنترل دقيق عرضه پول مي توان از وقوع بحران جلوگيري کرد. با اين حال نظريه­هايي مثل تئوري مکتب تراز تجاري حقيقي بحران­ها را جزئي از خود سيستم مي­دانند و از آن به عنوان يک عدم تعادل ياد نمي­کنند و خود بحران را يک نوع تعادل مي­دانند. از اين رو دانشمندان علم اقتصاد سعي بر آن دارند که بتوانند سيستمي را تبيين و طراحي کنند که اين سيستم بتواند قبل از وقوع بحران، سياستگذاران را در جريان وقوع آن قرار دهد و سياست هاي  پيشگيرانه لازم در جهت مقابله با آن اجرا شود. دقيقاً مشابه کاري که دانشمندان زمين شناسي براي پيش بيني زلزله در فکر طراحي چنيين سيتم هشداردهنده اي مي­باشند.

اما بحران­هاي اقتصادي در بعد کلان شامل دو جزء بحران مالي و بحران بخش حقيقي است . بحران مالي شامل بحران­هاي بانکي ، بحران­هاي ارزي ( پولي) ، بحران بازار سهام ، بحران تراز پرداخت ها و بحران بدهي مي­باشد در حاليکه بحران­هاي بخش حقيقي شامل بحران بازار نيروي کار و بحران بازار کالا و خدمات است .بنابراين بحران­هاي مالي معمولاُ از طريق دو جزء بحران بانکي و بحران ارزي طي ساليان گذشته در اقتصاد کشورها ظاهر شده است . البته در اين بين بحران بازار سهام معمولأ از طريق سرايت بحران از ساير بخش­هاي اقتصاد مثل پول و بانک تأسي پذيرفته است. در اين پژوهش نيز بحران مالي به دليل گستردگي مطالب و بخش هاي وسيع در برگيرنده  اين دو جزء مي باشد. هرچند ديگر بخش ها نيز در اين دو جزء به صورت ضمني حضور دارند. در اين تحقيق سعي شده است تا علاوه بر واکاوي دقيق بحران هاي مالي، چرايي و چگونگي وقوع آنها و سياست هاي مؤثر از ديد مکاتب مختلف در جهت حل اين قبيل بحران ها ،نيز يک سيستم هشدار دهنده در جهت شناسايي بحران هاي مالي( بانکي و پولي ) تبيين شود. بدين گونه که اين سيستم هشدار دهنده در صورت احتمال وقوع بحران در آينده بايد بتواند يک سيگنال در حال حاضر مبني بر احتمال وقوع بحران در آينده ارسال کند.روشي که اين بحران ها را شناسايي و پيش بيني خواهد کرد و در زمان مناسب سيگنال هاي لازم را خواهد فرستاد ،روش شبکه هاي عصبي مصنوعي خواهد بود.بدين صورت که سيستم شبکه هاي عصبي به دليل دقت بالاي آن و با توجه به روند گذشته اقتصاد و پردازش تجربيات گذشته و قابليت يادگيري و آموزش آن ، توان پيش بيني آينده روند اقتصاد را نيز خواهد داشت.

بنابراين با توجه به اينکه روند گذشته اقتصاد ايران مبهم مي باشد و در زمينه تبيين بحران هاي مالي ايران به ندرت مطالعه اي صورت گرفته است  لذا در اين پژوهش ابتدا از طريق مدل کامينسکاي[2] ، بحران هاي گذشته ايران استخراج خواهد شد و سپس از طريق مدل لاجيت و سيستم شبکه هاي عصبي ، شاخص هاي اثرگذار بر بحران هاي مالي استخراج خواهد شد. همچنين بحران هاي گذشته اقتصاد نيز از اين روش آزمون خواهد شد. بنابراين مشخص شدن بحران هاي گذشته ، کمک خواهد کرد تا آينده اقتصاد ، قابل پيش بيني شود.

کشور ما نيز با وجود اينکه به خاطر حمايت گسترده دولت و دخالت شديد آن در تمام ارکان اقتصادي کشور، بحراني مثل بحران هاي شرق آسيا در سال 1997 و يا بحران 2008 موجود در اکثر نقاط دنيا را به خود نديده است ولي قطعا با بازتر شدن اقتصاد و کاهش تصدي گري هاي دولت سيستم هاي مالي ايران نيز دستخوش بحران ها خواهد شد. بنابراين با نگاهي به تجربه کشورهاي درگير بحران و آثار مخرب اين بحران ها بر سيستم اجتماعي، سياسي و اقتصادي آنها، طراحي يک سيستم هشدار دهنده که حداقل بتواند شاخص هاي اثرگذار در شروع بحران هاي مالي را شناسايي کند به ارزش پژوهش مي افزايد. هرچند ذکر اين نکته ضروري مي باشد که اين سيستم هشدار دهنده يقينأ نمي تواند تمامي بحران ها را پيش بيني کند، کما اينکه شايد بحران ها در بعضي مواقع کاملأ جنبه اقتصادي نداشته باشند و يا اينکه شاخص هايي که در گذشته در شروع بحران ها نقش مؤثري داشته اند، در حال حاضر نقش انها کم اهميت شده باشد و جاي خود را به شاخص هاي جديدي داده باشند.

تعداد صفحه : 165

قیمت : 14700 تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --