دانلود پایان نامه ارشد: بررسي زمينه‎های همگرايي و واگرايي در روابط جمهوری اسلامي ايران و سلطان‎نشین عمان

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته مطالعات منطقه‎ای

گرایش : خلیج‎فارس

عنوان : بررسي زمينه‎های همگرايي و واگرايي در روابط جمهوری اسلامي ايران و سلطان‎نشین عمان

دانشگاه علامه طباطبایی

پایان‎نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‎ای

گرایش خلیج‎فارس

عنوان:

بررسي زمينه‎های همگرايي و واگرايي در روابط جمهوری اسلامي ايران و سلطان‎نشین عمان

استاد راهنما:

آقای دکتر مرتضی نورمحمدی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

فصل اوّل : کلیات

  • بیان مساله…………………………………………………………………………………………………. 1

1-2-پیشینه پژوهش……………………………………………………………………………………………….. 5

1-3-هدف تحقیق………………………………………………………………………………………………….. 7

1-4-اهمیت و انگیزه تحقیق…………………………………………………………………………………….. 7

1-5-سئوال اصلی………………………………………………………………………………………………….. 8

1-6-فرضیه اصلی…………………………………………………………………………………………………. 8

1-7-متغیرهای پژوهش…………………………………………………………………………………………… 8

1-8-تعاریف نظری و عملیاتی مفاهیم و متغیرها……………………………………………………………. 8

1-9-نوع تحقیق………………………………………………………………………………………………….. 10

1-10-روش پژوهش……………………………………………………………………………………………. 10

1-11- محدودیت‎ها و مشکلات تحقیق…………………………………………………………………….. 11

1-12-سازماندهی تحقیق……………………………………………………………………………………….. 11

فصل دوم: چارچوب نظری

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………… 12

2-1- مفهوم موازنه‎تهدید……………………………………………………………………………………….. 13

2-2- نظریه نسبت‎دادن موقعیت………………………………………………………………………………. 25

جمع‎بندی…………………………………………………………………………………………………………… 28

فصل سوم: زمینههای همگرایی بین ایران و عمان

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………… 31

3-1-پیشینه همگرایی تاریخی ایران و عمان……………………………………………………………….. 32

3-2- همگرایی اقتصادی ایران و عمان……………………………………………………………………… 44

3-3-همگرایی ایران و عمان در حوزه انرژی………………………………………………………………. 54

3-4- زمینه‎های ژئوپولیتیکی همگرایی……………………………………………………………………….. 56

3-5- همگرایی سیاسی………………………………………………………………………………………….. 63

جمع‎بندی…………………………………………………………………………………………………………… 66

فصل چهارم: زمینههای واگرایی میان ایران و عمان

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………… 67

4-1- نگاه متفاوت ایران و عمان به امنیت منطقه‎ای………………………………………………………. 67

4-2- واگرایی میان سیاست‎های امنیتی ایران و عمان…………………………………………………….. 80

4-3- اختلاف ایران و عمان بر سر روابط عمان با اسرائیل……………………………………………… 81

4-4- روابط عمان و ایالات متحده آمریکا………………………………………………………………….. 82

4-5- دیدگاه عمان در زمینه پرونده هسته‎ای و تحریم ایران…………………………………………….. 86

4-6-تضاد منافع عمان به عنوان عضوی از کشورهای شورای همکاری خلیج‎فارس با ایران……………91

4-7-مواضع سلطان‎نشین عمان در قبال جنگ تحمیلی عراق علیه جمهوری اسلامی ایران……………..92

4-8- سایر زمینه‎های واگرایی در روابط ایران و عمان…………………………………………………… 96

جمع‎بندی…………………………………………………………………………………………………………… 99

نتیجهگیری………………………………………………………………………………………………………. 101

کتابنامه………………………………………………………………………………………………………… 104

پیوست…………………………………………………………………………………………………………… 112

فهرست جداول و تصاویر

جدول شماره3-1: روند تراز تجاری ایران با عمان طی سال‎های 1386 لغایت 1393 خورشیدی (میلیون دلار)…………………………………………………………………………………………………………………………………. 48

جدول شماره3-2: مبادلات تجاری ایران و عمان طی سال‎های 2007 لغایت 2014 میلادی (میلیون دلار)

…………………………………………………………………………….. ………..48

جدول شماره 3-3: مهم‎ترین افلام صادراتی ایران به عمان………………………………………………………. 49

جدول شماره 3-4: مهم‎ترین اقلام وارداتی ایران از عمان …………………………………………………………57

نقشه شماره3-1: موقعیت جغرافیایی و شکل تنگه هرمز……………………………………………………………57

نقشه شماره 3-2: اهمیت ژئوپلتیک تنگه هرمز………………………………………………………………………….59

 

چکیده

جمهوری اسلامی ایران و سلطان‎نشین عمان به عنوان دو کنش‎گر منطقه‎ای، (البته دو کنش‎گری که به لحاظ پتانسیل و وزن منطقه‎ای با یکدیگر تفاوت‎های آشکاری دارند) در طول چند دهه اخیر روابط باثبات و سازنده‎ای با یکدیگر داشته‎اند، روابطی که هر کدام از این دو کنش‎گر دلایل خاص خود را برای حفظ و گسترش آن داشته و دارند. از زاویه نگاه ایران، رابطه با عمان ابزاری برای ایجاد شکاف در جبهه عربی به رهبری عربستان سعودی و موزانه‎تهدید این جبهه است. افزون بر این، گسترش روابط با عمان گام موثر دیگری جهت کسب شناسایی قدرت منطقه‎ای ایران است. در سوی دیگر، رابطه با ایران فرصتی مناسب برای عمان جهت بدست آوردن منافع اقتصادی (به‎ویژه در حوزه انرژی) و کسب پرستیژ منطقه‎ای به عنوان یک بازیگر مستقل و البته یک میانجی موثر است. در مجموع، رابطه ایران و عمان رابطه‎ای سازنده و روبه رشد است، رابطه‎ای که با توجه به تاکید موکد سیاست خارجی  ایران در دوره ریاست جمهوری حسن روحانی بر گسترش رابطه با همسایگان بیش از پیش در اولویت سیاست خارجی ایران قرار دارد. با توجه به این توضیح، این مطالعه جهت پاسخگویی به این پرسش پژوهشی اصلی طراحی شد: زمینه‎های همگرایی و واگرایی در روابط جمهوری اسلامی ایران وسلطان‎نشین عمان کدامند؟

در پاسخ به این پرسش فرضیه اصلی این پژوهش بیان می‎کند که:

موقعیت استراتژیک ژئوپولیتیکی دو کشور، اهمیت همکاری‎های اقتصادی و ضرورت‎های امنیتی از عوامل مهم همگرایی میان دو کنش‎گر و تعهدات منطقه‎ای سلطان‎نشین عمان در چارچوب شورای همكاری خلیج‎فارس و روابط دو جانبه این کشور با آمریکا و اسرائیل عامل اصلی واگرایی در روابط این کشور با جمهوری اسلامی ایران است.

1-1- بیان مسئله

بی شک دو کشور ایران و عمان با توجه به فراز و فرودهای تاریخی فی مابین می‍توانند نقشی تعیین‍کننده در آینده منطقه خلیج فارس داشته باشند؛ بنابراین با توجه به این امر که ایران برخلاف سایر همسایگان خود درحوزه خلیج فارس هم‍نژاد و هم‍زبان نبوده و نکته موثر اینکه ایران تنها کشوری در منطقه است که با قدرتهای فرا منطقه‍ای هیچ گونه اتحاد نظامی ندارد بنابراین باید با ظرافت هرچه تمامتر به دنبال همگرایی با سرزمینی باشد که قابلیتهای خود را بیش از پیش در آن به منصه ظهور برساند.

عمان نزدیک‎ترین همسایه جنوبی ایران در آب‎های خلیج‎فارس بشمار می‍رود که دارای ریشه‍های فرهنگی و دینی با سرزمین ایران است. بنابراین تحت هیچ شرایط زمانی نباید دستگاه دیپلماسی ایران از آن غفلت نمايد.

از سوی دیگر دولت ایران به جهت تکمیل طرحی که منجر به احاطه تنگه هرمز می‍گردید، در دهه 70 میلادی، ایجاد روابط حسنه و نزدیکی با سلطان نشین عمان را از اولویت های سیاست خارجی خود قرار داد و با توجه به این نکته خطیر که تنگه نزدیک به سواحل عمان است، ایران شبه جزیره مسندم و جزیره‍های اقماری آن را از دید راهبردی و البته به نیت بدست آوردن خطوط کشتیرانی مهم ارزيابي مي‍نمود. در همین دوران تهران آمادگی و اراده سياسي خود را براي کمک به ممالک همسایه درحوزه خلیج‎فارس جهت حل و فصل مسایل و مشكلات امنیتی ایشان اعلام داشت و صد البته كه درخواست دولت سلطان‎نشین عمان از ايران براي دخالت مستقيم در ماجراي شورشيان چپ‎گراي ظفار در همين راستا ارزيابي مي‍گردد.

در حقیقت قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، ایران کمک‍های زیادی به استقرار و ثبات پادشاهی عمان کرده بود و نقش مهمی در ثبات این کشور در پنجاه سال گذشته داشته است. لذا بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، سلطان‎نشین عمان تلاش کرده است تا روابط خود با جمهوری اسلامی ایران را همچنان حفظ نمايد.

در سالهای گذشته هم کشور مذكور در ایجاد رابطه و ميانجي‎گري في ما بین جمهوری اسلامی ایران و کشورهای غربی به ويژه ايالات متحده آمريكا نقش اساسي داشته است. این امر بیان‎گر این مساله است که سلطان‎نشین عمان در سیاست خارجی خود بسیار هوشمندانه و عاقلانه، استراتژی خاص خود را تعریف کرده و هم اکنون از محبوبیت ویژه‎ای در بین ملت‍های منطقه برخوردار است. در همین راستا پادشاهی عمان نقشی کاملا مثبت در مسئله هسته‎ای ایران ایفا کرده و تلاش نموده است به عنوان نوعی رابط بین ایران و کشورهای 1+5 باشد.

یعنی سیاست سلطان‎نشین عمان برای برقراری و بهبود وضعيت روابط بین ایران و جامعه جهانی قابل تعریف و تقدير بوده و این کشور نقشی کاملا پر رنگ در این مسیر داشته است. گذشته از این، سلطان‎نشین عمان برخلاف پادشاهي عربستان سعودي و برخی کشورهای شورای همکاری خلیج‎فارس که مایل هستند جایگاه ايران در منطقه تنزل يابد مایل نیست که جمهوری اسلامی ایران مورد حمله نظامی قرار گیرد و تلاش می‎کند از راه هم‎افزایی، به نوعی ظرفیت ایران را در منطقه افزایش دهد.

چنانچه این کشور در سه دهه گذشته نقش مثبتی در جلوگیری از تهدیدات خارجی و ایجاد تحریم‍های جدید عليه جمهوري اسلامي ایران داشته و تلاش کرده است از دامنه فشارها نيز بکاهد.

علاوه بر این سلطان‎نشین عمان تلاش می‍کند با توجه به رابطه اقتصادی و فرهنگی، به نوعی رابطه خود را با جمهوری اسلامی ایران بسط و گسترش بخشد.

در حوزه اقتصادی با توجه به مشکلاتی که جمهوري اسلامي ایران برای ارسال گاز طبیعی از راه پاکستان به هند دارد، سلطان‎نشین عمان تلاش کرده است از طریق باز تعریف پروژه لوله گذاری از راه دریای عمان، پروژه گاز ایران به هند را اجرائي_عملیاتی نماید.

ايران و عمان سال‎هاست كه دوستانه كنار هم زندگي مي‍كنند. اعتقاد جمهوري اسلامي ايران به ضرورت توسعه همكاري‍هاي منطقه‍اي و لزوم حضور فعال كشورهاي منطقه در تامين امنيت و ثبات آن بدون حضور بيگانگان مسير صحيحي را براي همكاري‍هاي منطقه‍اي ترسيم مي‍كند.

عواملي همچون اشتراكات عميق فرهنگي، تاريخي، ديني و مذهبي و همزيستي دو كشور دركنار آبراه راهبردي خليج‎فارس و تنگه هرمز كه بيش از ۶۰ درصد انرژي دنيا از اين آبراه جهاني عبور مي‌كند همگي دست به دست يكديگر داده‎اند تا روابطي بي‌نظيری را در اين منطقه ميان يكديگر بوجود آورند.

جمهوري اسلامي ايـران بر اين باور است که سلطان‎نشین عمان با پيروي از سياست تشنج زدايي و ايجاد تعادل در مناسبات با کشورهاي منطقه يکي از باثبات‎ترين کشورها شناخته مي‌شود. حاكميت سياست توازن در روابط خارجي و اهتمام عماني‌ها به توسعه روابط با جمهوري اسلامي ايران باعث شده كه مشكلات و چالش‌ها بر سر راه توسعه‍ي روابط مهار شود و در مسير سالم حركت كند. تبادل هيات‎ها و رايزني‌هاي مستمر مقامات كشوري و لشگري دو طرف ضامن ايجاد درك و فهم متقارب و مشترك در مناسبات و مواضع دو كشور و پيشرفت روابط دوجانبه در مسير صحيح شده است. اين مسأله مي‌تواند در تحكيم و ثبات منطقه نقش آفرين باشد و عملاً زمينه را براي خروج نيروهاي بيگانه از منطقه فراهم نمايد.

ژئوپليتيک تنگه هرمز يکي از عوامل مؤثر و پايدار در روابط ايران و عمان است. ايران و عمان به ترتيب در بخش شمالي و جنوبي تنگه هرمز واقع شده‌اند. اين امر با وجود تحولات منطقه‌اي و جهاني دو کشور را ملزم به داشتن روابط حسنه با يکديگر کرده است طوري‎كه رابطه‎ي تنگاتنگي ميان حفظ امنيت تنگه هرمز و امنيت خود قائل هستند. اين مسأله انگيزه‎ي دو کشور را به داشتن روابط نزديک و دوستانه تشديد مي‌کند. تهران و مسقط به اين حقيقت واقف هستند که هرچه تغيير کند، عوامل جغرافيايي تغيير نمي‌کند. نزديکي جغرافيايي ايران و عمان در تنگه ي هرمز، دور افتادگي جغرافيايي عمان از جهان عرب و اهميت ژئوپليتيکي و ژئواستراتژيكي تنگه هرمز ايران و عمان را ملزم به داشتن روابط حسنه با يکديگر کرده است. بر همين اساس و با وجود اينکه عمان همواره روابط نزديکي با آمريکا و ساير كشورهاي غربي داشته اما اين امر در روابط دوستانه ايران با اين کشور تأثيري نداشته است.

نقش ميانجي عمان در روابط ايران و آمريکا و مخالف بودن دولت اين کشور با تندروي‍هاي منطقه‍اي بخصوص مخالفت با سياست‍هاي عربستان در منطقه از خصوصيات بارز عماني‍ها بوده است. براي مثال پادشاه عربستان پيشتر از رهبران کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج‏فارس خواسته بود تا از مرحله‍ي همکاري به مرحله‍ي تشکيل اتحاديه منتقل شوند که يکي از معترضين به اين طرح سلطان‎نشین عمان بود. يوسف بن علوي_وزير خارجه اين كشور در مخالفت با طرح عربستان اعلام کرد که كشورش مخالف تشکيل اتحاديه‍ي کشورهاي حاشيه‍ي خليج‎فارس است و در صورت تشکيل عمان هرگز به آن نخواهد پيوست؛ چرا که منطقه نيازي به توسعه‍ي نيروهاي سپر جزيره ندارد.

همچنين در ارتباط با تحولات اخير کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج‎فارس، سلطان‎نشین عمان و پادشاهي کويت قاطعانه با مسأله فراخواندن سفرا خود از اميرنشين قطر يا قطع روابط ديپلماتيک با آن مخالف هستند؛ به ويژه اينکه اين دو کشور به هيچ عنوان با نظر امارات متحده عربي و پادشاهي عربستان در مورد نگراني از مواضع قطر در قبال حمايت از اخوان المسلمين مصر، موافق نيستند.

اين كشور در سال‍هاي گذشته در چارچوب سياست منطقه‎اي متوازن، گسترش مناسبات با كشورهاي حوزه خليج‎فارس و جمهوري اسلامي ايران را در دستور كار خويش دارد و بر تكوين همكاري دسته جمعي و پايدار منطقه‍اي تاكيد مي‍ورزد. از زاویه نگاه جمهوری اسلامی ایران نیز رابطه با سلطان‎نشین عمان ابزاری موثر جهت ایجاد شکاف در جبهه اعراب به سردمداری عربستان سعودی است و می‍تواند موقعیت منطقه‍ای ایران را تقویت کند.

تعداد صفحه : 157

قیمت : 14700 تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --