دانلود پایان نامه ارشد : بررسي اثر تيمارهاي مختلف در شكستن خواب و جوانه‌زني

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته کشاورزی 

گرایش : زراعت

عنوان : بررسي اثر تيمارهاي مختلف در شكستن خواب و جوانه‌زني

دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج 

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته کشاورزی 

عنوان :

 بررسي اثر تيمارهاي مختلف در شكستن خواب و جوانه‌زني

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چكيده

 

بذر اغلب گیاهان دارويي به دلیل سازگاري اكولوژيكي با شرايط محيطی، داراي انواع خواب مي‌باشند. شناخت عوامل اكوفيزيولوژيكي مؤثر بر رفع خواب و ايجاد شرايط بهينه براي جوانه‌زني بذر گياهان دارويي جهت توليد و پرورش آنها، يك امر ضروري است. به همين منظور جهت ارزيابي اثر تيمارهاي مختلف بر شكستن خواب و تحريك جوانه‌زني بذور شش گونه مهم گیاهان دارويي شامل زيره سبز (Cuminum cyminum L.زيره سياه ايراني (Bunium percicum B.كرفس كوهي (Kelussia  odoratissima M.)، بادرنجبويه (Melussia officinalis L.)، سرخارگل (Echinacea purpurea L.) و چويل (Ferulago angulata B.) از کلکسیون بخش تحقیقات گیاهان دارویی مرکز تحقیقات جهاد کشاورزی اصفهان جمع‌آوري شد. آزمايش جوانه‌زني در قالب طرح كاملاً تصادفي با 10 تيمار، در 4 تكرار انجام شد. تيمارها شامل:  1- شاهد (آب مقطر) 2-محلول نيترات پتاسيم يك درصد 3-محلول نيترات پتاسيم سه درصد 4-محلول 500 قسمت در میلیون(ppm) جيبرليك اسيد(Gibberellic acid). 5-محلول  1000 ppm جيبرليك اسيد 6- آب گرم (50 درجه سانتي‌گراد) 7-سرمادهی مرطوب 8-سائيدن مكانيكي بذر 9-تنش اسمزي بذر با PEG (Polyethylene glycol) 6000،( 5/1- بار ) 10-تنش اسمزي بذر با پلي اتيلن گليكول (PEG) 6000،) 3- بار). نتايج اين بررسي نشان داد كه بهترين تيمار براي رفع خواب بذر زيره سبز كه منجر به بيشترين سرعت و درصد جوانه‌زني شد، سرمادهي مرطوب و جيبرليك اسيد 500 و 1000 ppm بود. براي گياه سرخارگل، تيمارهاي جيبرليك اسيد 500 و 1000 ppm بيشترين سرعت و درصد جوانه‌زني را باعث شدند. براي رفع خواب بذر بادرنجبويه، بهترين پيش‌تيمار پلي‌اتيلن گليكول 5/1-  و 3- بار و جيبرليك اسيد 1000 ppm بود. بيشترين درصد و سرعت جوانه‌زني بذر زيره سياه با اعمال ‌تيمارهاي سرمادهي مرطوب 8 هفته‌اي و جيبرليك اسيد 1000  ppmمشاهده شد. در گياه كرفس كوهي و چويل، تنها تيماري كه باعث جوانه‌زني و شكستن خواب بذر اين گياه شد، تيمار سرمادهي مرطوب 10 هفته‌اي بود.

كلمات كليدي:

خواب بذر، جوانه‌زني، زيره سبز، زيره سياه ايراني، بادرنجبويه، كرفس كوهي، سرخارگل، چويل.

1-مقدمه

توانايي بذرها در به تأخير انداختن جوانه‌زني خود تا زماني كه مكان و زمان براي استقرار آن‌ها مساعد باشد، يكي از مكانيزم‌هاي مهم بقا در گياهان است. خواب بذر[1] (كمون بذر) ممكن است براي تحليل‌گران و محققان بذر چالش پيچيده و معمّا‌گونه‌اي باشد، امّا روشي است كه براي بقا و سازگار شدن گياهان با محيط رشدشان ضروري است (McDonald,2005).

خواب بذر، يك صفت قابل توارث به شمار مي‌رود و شدت توارث‌پذيري آن به شرايط محيطي حاكم در طي نمو بذر بستگي دارد. به طور معمول گياهاني كه تاريخچه اهلي شدن آن‌ها طولاني است نسبت به گياهان وحشي و گياهاني كه از تاريخچه اهلي شدن آن‌ها چندان نمي‌گذرد، خواب كمتري دارند (کیانی،1386). زماني كه بذر گونه‌هاي اهلي شده داراي خواب باشد، توليد كنندگان بذر، خريداران و تحليل‌گران بذر با مشكل روبرو مي‌شوند. در برخي محصولات زراعي از قبيل غلات زمستانه، داشتن حدّي از خواب جهت جلوگيري از جوانه‌زني بذرها روي بوته مادري[2] قبل از برداشت و كمك به حفظ كيفيت بذر، ضروری است. خواب ممكن است سبب حفظ بذرهاي گونه‌هاي مختلف در خاك براي چندين سال و بدون اينكه جوانه بزنند، شود. اين مسأله دليل حضور علف‌هاي هرز و گياهان ناخواسته در مزارعي است كه به طور متوالي كشت مي‌شوند(Baskin,2003).

تصور غلطي كه در مورد خواب بذر وجود دارد اين است كه خواب به عنوان استراحت بذر در غياب شرايط مناسب براي جوانه‌زني در نظر گرفته مي‌شود. اين حالت را اغلب سكون[3] مي‌نامند. امّا خواب واقعي به حالتي اطلاق مي‌شود كه بذرها حتّي در شرايط محيطي مناسب براي جوانه‌زني هم جوانه نمي‌زنند(McDonald,2005).

كيفيت بذر، شامل خصوصيات ژنتيكي همچون، خواب بذر، قوه ناميه[4]، قدرت جوانه‌زني، بنيه يا قدرت بذر[5]، ميزان رطوبت، قابليت انبارداري بذر، زوال يا عمر بذر مي‌باشد. امروزه كشاورزان به خصوص در كشورهاي در حال توسعه با مشكلاتي از قبيل ناهمگني خاك و عدم وجود شرايط مناسب ساختمان خاك مواجه هستند،كه همين مسأله سبب بروز مواردي از جمله كاهش درصد جوانه‌زني و عدم سبز شدن يكنواخت بذرها، رشد نابرابر گياهان جوانه زده و رقابت نابرابر آن‌ها با همديگر در استفاده از منابعي نظير نور، مواد غذايي و آب شده و اين عوامل سبب تفاوت در وزن توده زنده گياهان و نهايتاً عملكرد آن‌ها مي‌شود. بنابراين با توجه به شاخص‌هاي كيفيت بذر، مي‌توان از پيش‌تيمارهاي مختلف قبل از فرآيند جوانه‌زدن جهت حصول حداكثر جوانه‌زني استفاده كرد.

پيش تيمار يا پرايمينگ[6] عبارتست از جذب آب به مقدار لازم براي آغاز وقايع جوانه‌زني كه با خشك كردن بعدي همراه است. هدف از اجراي پرايمينگ افزايش درصد جوانه‌زني، كوتاه كردن متوسط زمان جوانه‌زني، بهبود رشد و افزايش قدرت گياهچه در طيف وسيعي از شرايط محيطي مناسب و نامناسب است(McDonald,2005).اين روش در گياهان داراي بذر ريز نظير كلزا و يونجه و محصولاتي با ارزش اقتصادي، همچون گياهان دارويي، كه به خروج سريع و يكنواخت نيازمندند، موفقيت‌آميز بوده است (امید بیگی،1384).

به منظوراهلي كردن و كشت گياهان وحشي و خودرو كه داراي خواص دارويي هستند، مطالعات زيادي صورت پذيرفته است. عمده مشكل كشت اين قبيل گياهان، داشتن دوره خواب در بذر اين گياهان است كه سبب كاهش درصد جوانه‌زني و مشكلات بعدي مي‌شود(امید بیگی،1384). به دليل عوارض مربوط به داروهاي شيميايي، امروزه اكثر جوامع به سمت داروهاي گياهي متمايل شده‌اند. جمع‌آوري اين گياهان خودرو از كوه و جنگل‌ها به تنوع زيستي خسارت زيادي وارد كرده است. بنابراين اهلي كردن و توليد اين قبيل گياهان بيش از گذشته نمود پيدا مي‌كند و اوّلين گام جهت حصول توليد و عملكرد بالا، غلبه بر خواب بذر اين قبيل گياهان با استفاده از انواع پيش‌ تيمارها مي‌باشد.

با توجه به موارد اشاره شده، مهم‌ترين اهداف اين پژوهش عبارت بودند از:

تعيين بهترين و مناسب‌ترين پيش‌ تيمارهاي مؤثر بر افزايش سرعت و درصد جوانه‌زني بذور گياهان دارويي زيره سبز، زيره سياه ايراني، كرفس كوهي، بادرنجبويه، سرخارگل و چويل.

-مروري بر تحقيقات انجام شده

2-1- خواص دارويي و اهميت زيره سبز

زيره سبز با نام علمي  Cuminum  cyminum L. گياهي است بوته‌اي و علفي يكساله به ارتفاع حداكثر 50 سانتي‌متر. ساقه‌ي اين گياه راست و داراي انشعابات دوتايي است. ريشه‌ي آن باريك و بلند و به رنگ سفيد است. برگ‌ها به خاطر تقسيمات و بريدگي‌هاي زياد باريك و نخي‌شكل هستند و به صورت متناوب بر روي ساقه قرار گرفته‌اند. گل‌ها كوچك به رنگ سفيد و گاهي صورتي مي‌باشند كه مجموع آن‌ها به صورت چتر مركب در انتهاي ساقه قرار گرفته‌اند(کیانی،1386). ميوه‌ها دوكي شكل و به طول حداكثر 6 ميلي‌متر و عرض 5/1 ميلي‌متر مي‌باشند كه سبز كم رنگ مايل به خاكستري هستند و بوي معطري دارند. بجز ميوه، قسمت‌هاي ديگر گياه نيز معطر است. قسمت مورد استفاده اين گياه ميوه‌هاي آن است كه سرشار از اسانس مي‌باشد.جنس، گونه، نوع اسانس و تركيبات گياه زيره‌ي سبز با زيره‌ي سياه كاملاً متفاوت است و اثرات دارويي آن‌ها نيز در بعضي موارد تفاوت دارد.بيشترين مصرف زيره‌ي سبز در جهان در صنايع غذايي، ادويه‌جات، طعم دهنده‌ها، خوشبو كننده‌ها و صنايع عطرسازي مي‌باشد.علاوه بر اين‌ها از اسانس زيره‌ي سبز در صنايع آرايشي و بهداشتي و صنايع غذايي استفاده مي‌شود (اميدبيگي، 1381).

2-2-خواص دارويي و اهميت زيره سياه ايراني

زيره سياه ايراني با نام علمي Bonium percicum B.  گياهي است دو ساله مانند هويج (بعضي از ارقام آن يكساله است)، ساقه آن توخالي و برگ هاي آن سبز با بريدگي و تقسيمات دو مرتبه‌اي كه به صورت نوار نخي مانند است. گل‌هاي آن سفيد رنگ به صورت چتر مركب که در انتهاي ساقه‌هاي گل دهنده كه بلندي آن‌ها به 90-50 سانتي متر مي‌رسد ظاهر مي‌شود. ريشه آن دوكي شكل و ميوه آن کشیده و باريك به طول 5 ميلي‌متر كه در دو طرف باريك مي‌شود. ارقام دو ساله زيره سياه احتياج به يك دوره رويش دوم براي رسيدن ميوه دارد (صابر آملی،1382). گل هاي زيره سياه معمولاً در ارديبهشت سال دوم ظاهر مي‌شود و 5/2-2 ماه بعد ميوه آن كه زيره است مي‌رسد و همين كه تقريباً ميوه‌ها به رنگ قهوه‌اي درآمد، برداشت محصول بايد با احتياط آغاز شود.گياه زيره سياه از گياهان قديم است كه از روزگاران كهن، بشر آن را شناخته و از اوايل قرون وسطي كشت آن در اروپا، ابتدا در سيسيل و جنوب جزاير اسكانديناوي آغاز شده. در كتابهاي طب سنتي گياهي آلمان كه قرن 12 ميلادي منتشر شده‌اند در همه آن ها از اين گياه به نام Kummich نام برده شده است.

از زيره سياه به عنوان محرك اشتها، ضد تشنج، معرق و اسانس آن ضد قارچ است و يكي از مصارف مهم زيره سياه به عنوان چاشني و ادويه در صنايع غذايي است (اميدبيگي، 1381).

2-3-خواص دارويي و اهميت كرفس كوهي

كرفس كوهي با نام علمي  Kelussia odoratissima M. يكي از گونه‌هاي منحصر به فرد گياهان دارويي ايران و از خانوادهUmbelliferaceae  مي‌باشد كه به عنوان سبزي معطر در غذا مصرف مي‌شود و نيز به لحاظ دارا بودن خواص دارويي بسيار، از جمله تقويت كنندگي قلب، ضدعفوني كنندگي، كم كردن قندخون، كاهش فشارخون و غيره در گياه درماني مورد استفاده فراوان قرار مي‌گيرد(امید بیگی،1384).

خصوصيات كرفس كوهي

كرفس كوهي را مظفريان در سال 2003 به عنوان گونه‌اي از جنس Kelussiae معرفي كرد، اين گياه كه جنبه دارويي و غذايي دارد مختص برخي مراتع ايران است. تاكنون وجود اين گونه در ساير مناطق در سطح جهان گزارش نشده است (کیانی،1386).كرفس كوهي برخلاف برخي صاحب‌ نظران گياه شناسي در ايران كه آن را گياهي دو ساله معرفي كرده‌اند، گياهي است چندساله كه ارتفاع آن تا 120 سانتي‌متر مي‌رسد. داراي ريشه‌اي راست و دوكي شكل به همراه غده بزرگي در قسمت فوقاني است كه اين قسمت مملو از مواد غذايي مورد نياز گياه و تجديد نسل گياه مي‌باشد.

برگ ها داراي بريدگي‌هاي پنجه‌اي و دو قاعده داراي دمبرگ‌هاي بلند و بدون غلاف مي‌باشد.گل آذين كرفس كوهي با گل‌هاي زرد رنگ به صورت چتر انتهايي كاملاً بارور و چترهاي جانبي که اغلب گل‌های نر و غير بارور و به صورت دو تا هشت‌ تايي هستند. بذر اين گياه درشت و صفحه‌اي شكل به رنگ قهوه‌اي مايل به زرد است و در سطح بذر سه رگ كاملاً برجسته به رنگ زرد مشاهده مي‌شود (کیانی،1386).

2-4-خواص دارويي و اهميت بادرنجبويه

بادرنجبويه با نام علميMelissa Officinalis L. از جمله گياهان دارويي است كه در تمام تقسيم‌بندي‌هاي گياهان، جزء گياهان دارويي درجه اول و سبز معرفي مي‌شود (کیانی،1386). این گیاه نيرو دهنده و ضد تشنج است و به علاوه مقّوي معده، بادشكن، تسهيل كننده عمل هضم و به خاطر تحريك جريان خون باعث ادرار و عرق مي‌شود و همچنين بيماري هاي كوليت روده، چنگ‌زدگي معده، تپش قلب، سردرد و سرگيجه و هم چنين در درمان اختلالات گوارشي و قلبي داراي منشأ عصبي و اضطراب، كاربرد فراواني دارد (مجنون حسيني و دوازده امامي، 1386).

2-5-خواص دارويي و اهميت سرخارگل

سرخارگل گياهي است با نام علمي Echinacea purpurea L. علفي و چند ساله از تيره‌ي كاسني مي‌باشد كه ارتفاع آن حداكثر به 1 تا 5/1 متر مي رسد. برگ‌هاي پايين ساقه تخم مرغي تا نيزه‌اي شكل هستند كه حداكثر 30 سانتي متر طول و 20 سانتي‌متر عرض دارند. ساقه از انشعابات فراواني برخوردار بوده و داراي پرزهاي زبر و خشني است. گل ها معمولاً به رنگ ارغواني، صورتي، قرمز ارغواني، زرد و نارنجي ديده مي‌شود و ديسك مركز آنها (گل‌هاي لوله‌اي) سبز تيره، قهوه‌اي تيره و سياهرنگ مي‌باشد(امید بیگی،1381).

اين گياه، دائمي با چهارگونه و شش واريته است كه همگي بومي آمريكاي شمالي هستند و در ايالت متحده و كانادا در سطح وسيع كشت مي‌شود. در اروپا، استراليا و روسيه نيز كشت و كار آن رواج داردWills & Stuart, 2002)). سه گونه به صورت تجاري شناخته شده‌اند كه عبارتند از:

  1. Echinacea purpurea
  2. E. pallida var pallida
  3. E. pallida var anyustifolia

اين گياه براي اولين بار در سال 1372 توسط دكتر رضا اميدبيگي به ايران آورده شد و توسط دكتر سيد محمد فخر طباطبايي به نام سرخارگل نامگذاري گرديد.

بوميان آمريكا از اوايل قرن 17 ميلادي از اين گياه براي درمان مارگزيدگي، بيماري‌هاي لثه و دهان، سرماخوردگي و … استفاده مي‌كرده‌اند. سرخارگل امروزه به عنوان يكي از مهمترين گياهان دارويي در جهان مطرح است و كشت آن به صورت فزاينده‌اي در حال افزايش است. از آنجا كه اين گياه خاصيت تقويت سيستم ايمني بدن و ضد ويروس دارد، در درمان بسياري بيماري‌هاي ويروسي مي توان از آن استفاده كرد و امروزه به عنوان كانديداي درمان بيماري ايدز مطرح مي‌باشد (فارماکوپه گیاهی ایران،1383).

2-6-خواص دارويي و اهميت چويل

چيل با نام علمي Ferulago angulata B. گياهي است چندساله كه داراي ساقه ضخيم با خطوط طولي و شياردار است. برگ‌ها داراي بريدگی، سبزكمرنگ و متمايل به تيره است. گل‌ها كوچك، زرد رنگ و مجتمع در گل آذين چتر مانند مي‌باشند (رضازاده و همكاران، 1382). جنس Ferulago داراي 35 گونه است كه به صورت وحشي در ايران رشد مي‌كنند (Javidnia,2006). این گياه در صنعت داروسازي، عطر و ادكلن سازي و كرم سازي با ارزش است(کیانی،1386). اسانس آن داراي خاصيت ضدعفوني كنندگي است كه در پزشكي استفاده مي‌شود. با اين حال بررسي‌هاي فيتوشيميايي كمي بر روي اين گياه صورت پذيرفته است، امّا اثر تقويت كنندگي و تسكين دهنده دارد و در درمان بيماري‌هاي گوارشي و نيز درمان كرم‌هاي روده‌اي مورد استفاده واقع مي‌شود) فارماکوپه گیاهی ایران،1383).

-7-تعريف پيش‌تيمار بذر (پرايمينگ بذر)

واژه‌هاي پرايمينگ (Heydecker & Coolbear,1997) و اسموكانديشن كردن (Osmoconditioning) براي توصيف خيساندن بذر در محلول‌هاي اسمزي با پتانسيل آب پايين و داراي تهویه استفاده مي‌شود (McDonald,2005). پلي اتيلن گليكول (Polyethylene glycol)، نيترات پتاسيم، پتاسیم فسفات K3PO4))، مونو پتاسیم فسفات(KH2PO4)، سولفات منيزيوم، كلريد سديم، گليسرول و مانيتول(D-Mannitol) مثال‌هايي از چنين تركيبات مي‌باشند. مزيت ديگر چنين نمك‌هايي تأمين نيتروژن و عناصر غذايي ضروري ديگر براي سنتز پروتئين در طول جوانه‌زني بذر است. امروزه بيشتر از پلي اتيلن گليكول براي اسموپرايمينگ (Osmo priming) استفاده مي‌شود. اين ماده تركيبي بي اثر با وزن ملكولي بالا است (از 60000تا 8000 دالتون). اين ماده داراي مولكول‌هاي درشت است كه بزرگي اين مولكول‌ها مانع ورود آن‌ها به بذر در حين آبگيري مي‌شود         و از اثـرات جانبي سمي آن در جريـان استفـاده در نمك‌ها جلـوگيري مي‌شـود                  (Michel & Kaufman ,1973). يكي از عيب‌هاي اصلي پلي اتيلن گليكول اين است كه بين حلاليت اكسيژن و غلظت اين ماده يك رابطه عكس وجود دارد. در نتيجه، زماني كه از پلي اتيلن گليكول به عنوان تركيب اسموتيك استفاده مي‌شود، بايد اكسيژن كافي از طريق تهويه به محلول وارد شود تا از تأمين اكسيژن بذر مطمئن شد. همچنين تيمار مقادير زيادي بذر با استفاده از اين ماده از لحاظ اقتصادي كار مقرون به صرفه ای نيست. به طور معمول براي كاركرد بهينه اين تكنيك، بذرها در 15 درجه سانتي‌گراد و در محلول اسموتيكي كه داراي پتانسيل آب 8/0 – تا 6/1 مگا پاسكال به مدت چندين ساعت تا چندين هفته خيسانده مي‌شوند.بنابراين، تيمار پرايمينگ بايد تحت شرايط كاملاً كنترل شده صورت گيرد. بذرهاي پرايمينگ شده را مي‌توان به طور قابل قبولي براي مدت كوتاهي، بدون از بين رفتن كاركرد حاصل از تيمار، ذخيره كرد. اما ذخيره طولاني مدت اين بذرهاي تيمار شده در مقايسه با بذرهاي شاهد سبب تلفات سريع‌تر قدرت و قابليت جوانه‌زني بذر مي‌گردد.

تعداد صفحه :49

قیمت : 14700تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --