دانلود پایان نامه ارشد : بررسي اثر تاريخ كاشت و كشت مخلوط ذرت و ماش بر عملكرد و اجزاي عملكرد ماش

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته کشاورزی 

گرایش : زراعت

عنوان : بررسي اثر تاريخ كاشت و كشت مخلوط ذرت و ماش بر عملكرد و اجزاي عملكرد ماش

دانشگاه آزاد اسلامي

واحد ياسوج

دانشكده كشاورزي، گروه زراعت

پايان نامه براي دريافت درجه كارشناسي ارشد مهندسي کشاورزي (M.Sc.)

گرايش:  زراعت

عنوان:

بررسي اثر تاريخ كاشت و كشت مخلوط ذرت و ماش بر عملكرد و اجزاي عملكرد ماش

استاد راهنما:

دکتر محمدمهدي رحيمي

استاد مشاور:

دكتر عبدالصمد كليدري

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

 عنوان               صفحه

چکيده: 1

فصل اول: مقدمه  2

 

1-1-کليات   2

2-1- فرضيات آزمايش    5

3-1- اهداف آزمايش    5

فصل دوم: مروری بر تحقيقات انجام شده  6

 

2-1- اهميت ذرت   6

2-2- سطح زير کشت و توليد ذرت   6

2-3-  اجزاي عملکرد دانه  7

2-4- اهميت حبوبات و ماش   7

2-5-گیاه‌شناسی ماش   9

2-6-تاريخ کاشت   9

2-6-1-تاثير تاريخ کاشت بر تعداد غلاف در بوته  10

2-6-2- تاثير تاريخ کاشت بر تعداد دانه در غلاف   11

2-6-3- تاثير تاريخ کاشت بر وزن صد دانه  12

2-6-4- تاثير تاريخ کاشت بر عملکرد بيولوژيک   13

2-6-5- تاثير تاريخ کاشت بر عملكرد دانه  14

2-6-6- تاثير تاريخ کاشت بر شاخص برداشت   15

2-7-كشت مخلوط  16

٢-7–1- مزاياي کشت مخلوط  17

٢-7–1-١- استفاده بهينه از منابع  17

٢-7–1-2- افزايش عملكرد 18

٢-7–1-٣- حفاظت خاك و كنترل فرسايش    18

٢-7-1-٤- حفظ حاصلخيزي خاك   18

٢-7-1-٥- استفاده كارآمد از آب   19

٢-7-1-٦- كنترل آفات و پاتوژن‌ها 19

٢-7-1-٧- كنترل علف‌هاي هرز در کشت مخلوط  20

٢-7-1-٨- پايداري توليد و كاهش ريسك توليد  20

٢-7-1-٩- حفاظت فيزيكي  21

٢-7-1-١٠- توزيع بهتر كارگر در طول فصل كار 21

٢-7-1-١١- افزايش كيفيت محصول  21

٢-7-1-١٢- حفاظت از سرما و باد 21

٢-7-1-١٣- باقي‌گذاردن بقاياي گياهي بيشتر در خاك   22

٢-7-1-١٤- حفاظت از محيط زيست   22

٢-7-1-١٥- كنترل علف‌هاي هرز 22

٢-7-2- معايب كشت‌هاي مخلوط  23

٢-7-2-١- رقابت بين‌گونه‌اي  23

٢-7-2-٢- محدوديت كاربرد ماشين‌آلات كشاورزي  23

٢-7-2-٣- متفاوت بودن نياز غذايي و مبارزه با آفات و عوامل بيماري‌زا در کشت مخلوط  24

٢-7-2-٤- مديريت مزرعه  24

٢-7-2-٥- اثرات سوء و زيان‌آور ترشحات ريشه‌اي  24

٢-7-3- عوامل مؤثر در عملكرد کشت مخلوط  24

٢-7-3-1- تراکم  24

2-7-3-2- آرايش مکاني گياهان  25

٢-7-٣-3- ويژگيهاي گياهي  25

٢-7-3-4- تنش­هاي ناشي از شرايط دشوار محيطي  26

2-7-4- عوامل مؤثر در كشت مخلوط  26

2-7-4-1- انتخاب گياهان همراه 26

2-7-5- نحوه تشكيل كشت مخلوط  28

2-7-6- روشهاي ارزيابي كشت مخلوط  28

2-7-6-1- نسبت برابري زمين (LER) 29

2-7-6-2- محصول نسبي كل (RYT) 29

2-7-6-3- افزايش يا كاهش عملكرد واقعي (AYT) 30

2-7-6-4- سودمندي كشت مخلوط (IA) 30

2-7-8-كشت مخلوط ذرّت   31

2-7-9- بررسي كشت مخلوط ذرت و ساير گياهان  34

فصل سوم: مواد و روشها 36

 

3-1- موقعيت جغرافيايي محل آزمايش    36

2-3- مشخصات خاک محل اجراي آزمايش    36

3-3- مشخصات طرح آزمايشي  37

4-3- عمليات آماده‌سازي زمين و كوددهي  38

5-3- كاشت بذور ماش و ذرت   38

6-3-عمليات داشت   38

7-3-برداشت نهايي  38

8-3- شاخصهاي اندازه­گيري شده 39

1-8-3- عملکرد 39

2-8-3-  تعداد غلاف در بوته  39

3-8-3-  تعداد دانه در متر مربع (عملکرد دانه) 39

4-8-3-   تعداد دانه در غلاف   39

5-8-3-  عملکرد بيولوژيک   39

6-8-3-   وزن صد دانه  39

7-8-3-  شاخص برداشت   39

9-3- آناليز داده ها 40

فصل چهارم: نتايج و بحث و پيشنهادات    40

 

4-1- عملکرد دانه ماش   40

4-2- عملکرد بيولوژيک ماش   46

4-3- شاخص برداشت   48

4-4- وزن هزار دانه  51

4-5- تعداد دانه در غلاف   53

4-6- تعداد غلاف در بوته  55

4-7- ارتفاع نهايي گياه 57

4-8- پروتئين دانه  59

4-9- نتيجه‌گيري  71

4-10- پيشنهادات   71

4-11- فهرست منابع: 72

چکيده:

 

به منظور بررسي اثر تاريخ كاشت و كشت مخلوط ذرت و ماش بر عملكرد و اجزاي عملكرد ماش آزمايشی به صورت كرت­هاي خرد شده در قالب بلوكهاي كامل تصادفي در سال زراعي 1390- 1389 در پاتاوه در سه تکرار اجرا گرديد. در این پژوهش ماش و ذرت به صورت مخلوط افزایشی کاشته شدند. در این آزمایش عامل اصلی شامل سه تاریخ کاشت مختلف ماش (کاشت ماش 15 روز پیش از کاشت ذرت، همزمان با ذرت و کاشت ماش 15 روز بعد از کاشت ذرت) و عامل فرعی شامل نسبت­های مختلف کاشت (کشت خالص دو گیاه و سه نسبت مختلف کاشت 100% ذرت + 5/12% ماش، 100% ذرت + 25% ماش و 100% ذرت + 50% ماش) بود. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که اثر تاریخ کاشت ماش بر تمامی صفات به جزء وزن هزار دانه، ارتفاع نهایی گیاه و همچنین اثر الگوی کاشت بر تمامی صفات به جزء وزن هزار دانه، تعداد دانه در غلاف و پروتئین دانه تأثیر معنی­داری بود. برهمکنش تاریخ کاشت، الگوی کاشت فقط بر عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، تعداد غلاف در بوته و ارتفاع نهایی تأثیر معنی­دار بود. بیشترین عملکرد دانه ماش مربوط به تاریخ کاشت اول و الگوی کاشت سوم (100% ماش) با 3700 کیلوگرم  و کمترین عملکرد دانه  در  تاریخ کاشت سوم و الگوی کاشت 100% ذرت + 5/12% ماش با 650 کیلو گرم در هکتار بدست آمد.

واژه هاي كليدي: ماش، ذرت، كشت مخلوط، تاريخ كاشت، عملكرد و اجزاء عملكرد.

1-1-کليات

با توجه به افزايش روز افزون جمعيت و کمبود مواد غذايي، افزايش توليدات کشاورزي بيش از پيش اهميت مي‌يابد. افزايش سطح زير کشت، افزايش عملکرد در واحد سطح و افزايش محصول در واحد زمان سه روش افزايش توليدات کشاورزي محسوب مي­شوند (مظاهري 1377). کارشناسان و متخصصان کشاورزي اعتقاد دارند که افزايش توليد غذا در جهان از طريق افزايش سطح زير کشت بيش از سطح موجود ديگر ميسر نيست. زيرا هر جا که آب و زمين مناسبي وجود داشته است، کاشت هم صورت گرفته است. حتي بعضي از کشورها مثل هلند و چين با خشک­ كردن حاشيه درياها، زمين قابل کشت ايجاد کرده­اند (ميرهادي، 1372). در کشورهاي در حال توسعه همانند ايران هم زمين­هاي حاصلخيز و قابل کشت فراواني وجود دارد که در حال حاضر بدون کشت رها شده­اند، ولي محدوديت آب مانع از به زير کشت در‌آوردن اراضي مي­شود (ميرهادي، 1372). لذا اين امر، به ويژه در کشورهاي در حال رشد از طريق افزايش در واحد سطح مقدور است.  افزايش عملكرد گياهان زراعي منجر به ايجاد فشار بر منابع طبيعي گرديده و پايداري سيستم­هاي كشاورزي را تهديد مي­كند. زيرا كه اين افزايش عملكرد چه با استفاده از رقم ‌هاي اصلاح شده و چه با كاربرد كود شيميايي و سموم دفع آفات منجر به استفاده مفرط و بي‌رويه از منابع طبيعي تجديد نشدني شده است و پايداري سيستم را به خطر مي‌اندازد و آن چه مسلم است كشاورزي پايدار را نبايد تنها به عنوان مجموعه­اي از روش­ها به حساب آورد بلكه بايد آن را نوعي بينش قلمداد نمود كه در آن جنبه­ هاي مختلف اقتصادي، اجتماعي و حتي فلسفي نهفته است و ابعاد فرهنگي آن كمتر از جنبه­ هاي فني و تكنيكي مربوطه نيست. كشاورزي پايدار، مستمر و در عين حال سودمندترين نحوه استفاده از انرژي خورشيد و تبديل آن به محصولات كشاورزي است كه بدون تخريب خاك، آب و محيط زيست انجام مي گيرد (شايگان و همکاران، 1387). افزايش محصول در واحد زمان كه سومين راه حل افزايش توليدات گياهي است از طريق کاشت دو يا بيشتر از دو گياه زراعي در يک مزرعه در هر سال يا زراعت چند کشتي  نيز امکان‌پذير است (مظاهري 1377). كه اين خود يكي از شيوه‌هاي كشاورزي پايدار محسوب مي‌شود و با بهره‌گيري از اصل تنوع گياهي در مزرعه موجب افزايش توليد، حفظ حاصلخيزي خاك و كنترل فرسايش و در مجموع بهره‌برداري بهينه از منابع مي‌شود (مظاهري ١٣٧5). با بررسي منابع موجود روشن مي‌گردد كه چند كشتي يكي از كهن‌ترين روش‌هاي زراعت در بين ملل متمدن عهد باستان به ويژه در مناطقي همانند آفريقا، جنوب‌شرقي‌آسيا، آمريكاي مركزي و برخي نواحي مديترانه بوده است و در اين مناطق به‌كارگيري اين روش سوددهي مكفي همراه داشته است. برآوردهاي كمي نشان مي‌دهد كه در آفريقا از جمله در كلمبيا ٩٠ در صد از كشت انواع لوبيا به‌صورت چند كشتي بوده و در مناطق گرمسير درصد زمين‌هاي زير كشت مخلوط از ١٧ در صد در هندوستان تا بيش از ٩٤ در صد در مالاوي متغير است. همچنين در سال ١٩٢٣، ٥٧ در صد سطح زير كشت سويا در تركيب با ذرت بوده است (Vandenmeer, 1989).

سيستم زراعت چند كشتي به انواع همزمان و غير همزمان تقسيم بندي مي­گردد. يكي از انواع چند كشتي همزمان، کشت مخلوط رديفي  است. کشت مخلوط در مناطق گرمسيري دنيا به‌طور گسترده متداول مي‌باشد. در حال حاضر اين سيستم در مناطق معتدل نيز به‌سرعت در حال گسترش است (واندرمير ١٣٧٩). كشت مخلوط از نظر پايداري در بعد زمان و مكان مزيت دارد. در مناطقي كه شرايط آب و هوايي در سال‌هاي مختلف متغير است، كشت مداوم يك گياه در سال‌هاي متوالي نمي‌تواند محصول خوبي به همراه داشته باشد در حالي كه تركيبي از گياهان با نياز‌هاي اكولوژيك متفاوت نوعي اطمينان براي زارع محسوب مي‌شود (مظاهري ١٣٧7). پايداري زراعت مخلوط در دراز مدت اهميت زيادي دارد چون نيازهاي گونه‌هاي گياهي به مواد غذايي و ساير عوامل متفاوت است. كشت مداوم يك گياه در يك قطعه زمين باعث ايجاد كمبود مواد غذايي شده و شيوع آفات و بيماري‌ها را به همراه دارد. انتخاب مخلوط مناسب از گياهان زراعي اين مشكل را برطرف مي‌كند. كشت يك گياه لگوم با يك گياه غير لگوم با اين هدف انجام مي‌شود كه علاوه بر كنترل آفات و بيماري‌ها، ضمن جلوگيري از فرسايش خاك،‌ كاهش مصرف نيتروژن را نيز به‌همراه دارد (مظاهري ١٣٧5). اگر چه كشت مخلوط از نظر بيولوژيكي بر تك‌كشتي ارجحيت دارد، ولي در جامعه امروزي سودمندي بيولوژيك ملاك نيست و در تصميم گيري زارع براي انتخاب سيستم كشت مسائل اقتصادي نقش فراتري دارد. بديهي است كه عمليات كاشت، داشت و برداشت زراعت مخلوط به كارگر بيشتري (نسبت به تك كشتي) نياز دارد ولي در عوض ميزان مصرف علف‌كش و سموم گياهي و كودهاي شيميايي كاهش مي‌يابد. بنابراين در مناطقي كه درصد بيكاري زياد و سرمايه اندك است و پايداري در كشاورزي از طريق كاهش مصرف سوخت‌هاي فسيلي و حفظ محيط زيست مهم مي باشد، زراعت مخلوط به عنوان يك راه حل پيشنهاد مي‌گردد (مظاهري، ١٣٧5).

دليل مهم افزايش محصول در سيستم کشت مخلوط، به دليل استفاده بهتر از عوامل محيطي مانند نور، آب و مواد غذايي موجود در خاک است (Banik and et al, 2006). در واقع در کشت مخلوط، استفاده بهينه از منابع محيطي مانند آب، نور، خاک و مواد غذايي به اختلاف ارتفاع، نحوه قرار گرفتن اندام‌هاي هوايي و زير زميني و نياز غذايي متفاوت گياهان نسبت داده مي‌شود (هاشمي دزفولي، 1379). البته كشت هر نوع گياهي به‌صورت مخلوط الزاماً موجب افزايش عملکرد نمي‌شود، اين مسأله عمدتاً تحت تأتير پديده رقابت درون گونه‌اي و برون گونه‌اي در جوامع گياهي مخلوط مي‌باشد. لذا با مطالعه خصوصيات فيزيولوژيكي، مرفولوژيكي و ژنتيكي گياهان مخلوط شونده مي‌توان گياهاني را برگزيد تا در تركيب جديد مقادير كمتر تحت تأثير رقابت قرار گيرد (مظاهري، ١٣٦8).

با توجه به خصوصيات فيزيولوژيك گياهان مي‌توان گفت كه در کشت مخلوط معمولاً سودمندي زماني حاصل مي‌شود كه گياهان تشكيل دهنده مخلوط از نظر نحوه و ميزان جذب عوامل رشد با يكديگر متفاوت باشند و در نتيجه اگر در مجاورت يكديگر قرار گيرند حداكثر استفاده را از منابع خواهند نمود. اين موضوع از نظر رقابت چنين تفسير مي‌شود كه اجزاي مخلوط در جذب مواد با هم رقابت نمي‌كنند و به عبارت ديگر رقابت برون گونه‌اي كمتر از درون‌گونه‌اي است، لذا حداكثر سودمندي زماني حاصل مي‌شود كه ميزان رقابت حداقل باشد. اختلاف مورفولوژيك نيز در کشت مخلوط از اهميت خاصي برخوردار است. تركيبي از گياهان با تفاوت در حجم و گستردگي تاج پوشش باعث استفاده بهتر از نور مي‌شوند و تركيبي از سيستم هاي مختلف ريشه‌اي جذب بيشتر آب و مواد غذايي را به دنبال خواهد داشت (مظاهري، ١٣٧5). سرانجام خصوصيات ژنتيكي نظير سرعت جوانه‌زني و ظرفيت جذب آب و مواد غذايي و اكسيژن نيز در ميزان و نحوه گونه‌ها تأثير به‌سزايي دارند (مظاهري، ١٣٧7)

يكي از مهم­ترين عوامل مطرح در روش کشت مخلوط ثبات عملكرد و كاهش خطرات در توليد است. يكي از ويژگي‌هاي ديگر کشت مخلوط كه اگر به ‌دلايلي شرايط محيطي براي رشد يك گياه نامطلوب گردد، گياه دوم با استفاده بيشتر از منابع، مي‌تواند عملكرد قابل قبولي را در واحد سطح توليد كند. با توجه به اينكه تحقيقات مربوط به شيوه‌هاي کشت مخلوط بر روي گياهان گرمسيري متمركز شده است، ولي بررسي‌هاي تكميلي در مناطق معتدله نيز و حتي سردسيري نيز ضروري به ‌نظر مي‌رسد (جوانشير و همکاران، 1379). در کشت مخلوط، استفاده از گياهان تيره لگومينوز به ‌دليل ويژگي منحصر به فرد در تثبيت بيولوژيك نيتروژن و توليد پروتئين بالا كارايي سيستم را افزايش مي­دهد (عطري، 1377، جوانشير و همکاران 1379).

انتخاب تاريخ‌کاشت مناسب يکي از فنون زراعي است که با رعايت آن حداکثر محصول بدست خواهد آمد. از آنجايي که طول مراحل مختلف نمو تابعي از دو عامل اصلي حرارت و طول روز است؛ ممکن است تاريخ‌کاشت را به نحوي تغيير داد که مراحل مختلف نمو گياه با وضعيت حرارت و طول روز موجود طي فصل رشد انطباق مناسبي يافته و ميزان رشد رويشي و زايشي مطلوبي بدست آيد. بدين لحاظ لازم است اطلاع کامل و صحيحي از خصوصيات رشد و نمو و نيازهاي اکولوژيک محصول مورد کاشت و عوامل محيطي داشت تا بتوان تاريخ‌کاشت مناسبي را انتخاب نمود.

كاشت دو يا چند محصول در سال، موجب استفاده مؤثر از منابع طبيعي موجود در بخش كشاورزي و افزايش بازدهي اقتصادي آنها مي‌شود و در بسياري از مناطق كشور مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به مراتب فوق اهميت كشت مخلوط از جنبه كشاورزي پايدار و نقش آن در كاهش مصرف كودهاي شيميايي و سموم دفع آفات بيش از پيش روشن مي­شود. در اين تحقيق اثر كشت مخلوط ذرّت و ماش و تاريخ کاشت بر عملكرد و اجزاء عملكرد ماش بررسي شده است.

2-1- فرضيات آزمايش

1-تاريخ كاشت بر عملكرد و اجزاء عملكرد ماش تأثير گذار است.

2- تغيير در تراكم­هاي ماش بر عملكرد و اجزاء عملكرد ماش و ذرت تأثير گذار است.

3- نسبت برابري زمين در كشت مخلوط ذرت و ماش بزرگتر از يك است.

3-1- اهداف آزمايش

1-تعيين بهترين زمان كاشت ماش در كشت مخلوط با ذرت

2- تعيين اثر تاريخ كاشت روي عملكرد و اجزاء عملكرد ماش در كشت مخلوط با ذرت.

3- تعيين بهترين تراكم كشت ماش در كشت مخلوط با ذرت

فصل دوم: مروری بر تحقيقات انجام شده

 2-1- اهميت ذرت

 ذرت گياهي از خانواده گندميان است. در سطح جهاني، از نظر سطح زير كشت مکان سوم را بعد از گندم و برنج به خود اختصاص داده ‌است (نورمحمدي و همکاران، 1380). حدود 25-20 درصد از توليدات جهاني ذرت به صورت مستقيم در شکل‌هاي مختلف آرد، شيريني، کنسرو و فرني در تغذيه انسان و 75-60 درصد آن به صورت دانه، خمير، پودر و سيلو به مصرف غذاي دام مي‌رسد. بعلاوه حدود 5 درصد توليد جهاني ذرت نيز جهت فراورده‌هاي صنعتي از جمله تهيه الکل و سوخت مورد استفاده قرار مي‌گيرد (نورمحمدي و همکاران، 1380).

2-2- سطح زير کشت و توليد ذرت

 سطح زير کشت ذرت در جهان 5/142 ميليون هکتار و کل توليد جهاني آن در سال 2007 بالغ بر 5/637 ميليون تن بوده است. امروزه در بيش از 70 کشور، ذرت کشت مي‌شود (فائو[1]، 2007). بر اساس همين آمار، ميانگين عملکرد ذرت در سال 2007 ميلادي در کشورهاي عمده توليد کننده ذرت، 92/8 تن در هکتار بود. سطح زير کشت ذرت در ايران در سال ٬1386 در حدود 000/200 هکتار و در اين سال ميانگين عملکرد  4/7 تن در هکتار بود که اين مقدار تنها 8/42 درصد از مصرف داخلي ذرت دانه‌اي را تأمين مي‌کند.

2-3-  اجزاي عملکرد دانه

عملکرد دانه ذرت حاصلضرب چند جزء مي‌باشد که اجزاي عملکرد ناميده مي شود و مي‌توان آن را از طريق رابطه ذيل بيان نمود:

 عملکرد دانه” =  تعداد بلال در واحد سطح ×  تعداد دانه در بلال× “متوسط وزن دانه

آگراما Agrama, 1996)) عنوان کرد که کارآيي برنامه‌هاي اصلاحي به ميزان شناخت ارتباط بين عملکرد و اجزاي آن بستگي دارد. اجزاي عملکرد تحت تأثير اعمال مديريت، ژنوتيپ و محيط قرار مي‌گيرد و غالباً محقق را در توجيه علت کاهش عملکرد ياري مي‌نمايد. مقدار نامناسب آب، مواد غذايي، درجه حرارت، نور و ساير عوامل محيطي يک يا چند جزء از اجزاي عملکرد را تغيير مي­دهند (سرمدنيا و کوچکي، 1382). اجزاي عملکرد به يکديگر وابسته هستند؛ به طوري که افزايش يکي از اجزاء غالباً منجر به کاهش اجزاي ديگر مي‌شود. بنابراين هنگام ارزيابي پتانسيل عملکرد بايد تمامي اجزاء مورد بررسي قرار گيرد (Jones and et al,. (1985. فرآيندهاي توليد مواد فتوسنتزي بايد با اجزاي تشکيل دهنده عملکرد هماهنگ باشد و در اين مورد توانايي گياهان در انتقال مواد فتوسنتزي به دانه اهميت دارد. روابط ميان فرآيندهاي توليد مواد فتوسنتزي و عملکرد اقتصادي غلات نسبت به ساير گياهان زراعي پيچيده‌تر مي‌باشد. اين پيچيدگي بدان علت است که شرايط مطلوب براي توليد عملکرد بيولوژيکي بالا، با شرايط مطلوب براي توليد عملکرد اقتصادي بيشتر متفاوت است (Hay, 1995).

تعداد صفحه :96

قیمت : 14700تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --