دانلود پایان نامه ارشد: بازنمایی اعتماد اجتماعیِ بین ­نسلی در سریال­های تلویزیونی: مطالعه موردی سریال ستایش

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم اجتماعی 

گرایش : جامعه شناسی

عنوان : بازنمایی اعتماد اجتماعیِ بین ­نسلی در سریال­های تلویزیونی: مطالعه موردی سریال ستایش

دانشگاه‌ کردستان

     دانشكده­ ادبیّات و علوم انسانی             

گروه جامعه ­شناسی

 

پایان ­نامه کارشناسی ارشد رشته علوم اجتماعی، گرایش جامعه­ شناسی

عنوان

بازنمایی اعتماد اجتماعیِ بین ­نسلی در سریال­های تلویزیونی: مطالعه موردی سریال ستایش

 

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

 

چکیده

مسئلۀ اصلی پژوهش حاضر تحلیل تصویری از اعتماد اجتماعیِ بین­نسلی است که در سریال تلویزیونی ستایش بازنمایی و روایت می­شود. ستایش در مقام یکی از پر مخاطب­ترین سریال­هال تلویزیونی می­کوشد با تمسک به انواع شگردها و تمهیدات بصری و روایی، و انواع رمزگذاری­های فنی و اجتماعی و ایدئولوژیکِ متن، تصویر خاصی از وضعیت اعتماد اجتماعی، به طور عام، و اعتماد اجتماعیِ بین­نسلی، به طور خاص، در جامعۀ ایران ارایه دهد. تحقیق حاضر کوشیده است با تکیه بر ایده­های منتج از نظریۀ بازنمایی رسانه­ایِ پدیده­های اجتماعی ( در آرای هال، فیسک و مک­کیب ) و نیز به مدد روش تحلیل نشانه­شناسی، دلالت­ها، مضامین، برجستگی­ها، سکوت­ها، تناقض­ها و ناسازه­های این تصویر بازنموده را برملا سازد؛ و سپس با استناد به رویکرد نظری پیوتر زتومکا دربارۀ اعتماد اجتماعی ( و مؤلفه­ها، شاخص­ها، ابعاد و سطوح آن ) و تحقیقات انجام­شده دربارۀ وضعیت اعتماد اجتماعی در جامعۀ ایران، تصویر اعتماد اجتماعیِ بازنمایی­شده در این سریال را به شیوه­ای جامعه­شناختی انتقادی تفسیر کرده است. نتایج تحقیق نشان می­دهد که سریال ستایش سعی دارد پدیدۀ اعتماد اجتماعی را به سطح پدیده­ای فردی فروکاهد، یعنی ریشه­های تضعیف یا تقویت آن و فاصلۀ میان شکل موجود با شکل مطلوب آن را به مکانیسم­های روانی پیوند زند. فزونتر، این متن به انحاء مختلف در صدد ساده­سازی روابط پیچیدۀ اجتماعی و به حاشیه­راندن امر اجتماعی بر می­آید، راهکار احیای همبستگی­های اجتماعیِ مبتنی بر اعتماد متقابل را در تقویت خلق­وخوهای اخلاقی فردی جستجو می­کند و نقش تعیین­کنندۀ ساختارهای اجتماعی را نادیده می­گیرد.

کلیدواژه: اعتماد اجتماعی، بازنمایی، روایت، تیپ­ایده­آل، ایماژ، رمزگان، امر استعلایی، مکانیسم­های روانی.

  

فهرست

 چکیده……………………………………………………………………………………………………………………….3

فصل اول: کلیات……………………………………………………………………………………………………….. 6

  1-1 : طرح مسئله……………………………………………………………………………………………………………………………… 7

2-1 : اهمیت و ضرورت تحقیق………………………………………………………………………………………………………… 9

3-1 : پیشینۀ تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………… 10

4-1 : اهداف تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………. 13

5-1 پرسش­های تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………. 14

فصل دوم: مبانی نظری………………………………………………………………………………………………. 15

1-2 : مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………. 16

2-2 : مفهوم شکاف­ بین­نسلی……………………………………………………………………………………………………………. 16

3-2 : مفهوم اعتماد اجتماعی………………………………………………………………………………………………………………17

4-2 : مفهوم اعتماد اجتماعیِ بین­نسلی……………………………………………………………………………………………….18

5-2 : اعتماد اجتماعی نزد نظریه­پردازان اجتماعی………………………………………………………………………………19

1-5-2 : گئورگ زیمل………………………………………………………………………………………………………………………………………………….19

2-5-2 : آنتونی گیدنز…………………………………………………………………………………………………………………………………………………..20

3-5-2 : نیکلاس لومان………………………………………………………………………………………………………………………………………………..24

4-5-2 : پیوتر زتومکا……………………………………………………………………………………………………………………………………………………27

6-2 : مفهوم بازنمایی…………………………………………………………………………………………………………………………..28

7-2: نظریه­های بازنمایی……………………………………………………………………………………………………………………..29

1-7-2 : نظریۀ استوارت هال……………………………………………………………………………………………………………………………………….31

2-7-2 : نظریۀ جان فیسک و کالین مک­کیب…………………………………………………………………………………………………………….35

8-2 : چارچوب نظری………………………………………………………………………………………………………………………….36

فصل سوم: روش تحقیق…………………………………………………………………………………………….40

1-3 : مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………41

2-3 : تحلیل نشانه­شناختی………………………………………………………………………………………………………………41

3-3 : میدان مطالعه و شیوۀ نمونه­گیری………………………………………………………………………………………….43

4-3 : تیپ­ایده­آل اعتماد اجتماعیِ بین­نسلی…………………………………………………………………………………..43

فصل چهارم: یافته­های تحقیق…………………………………………………………………………………..45

1-4 : مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………….46

2-4 : خلاصۀ داستان سریال ستایش…………………………………………………………………………………………….48

3-4 : تحلیل نشانه­شناختی سریال ستایش…………………………………………………………………………………..51

4-4 : تحلیل جامعه­شناختی اعتماد اجتماعیِ بین­نسلی در سریال ستایش…………………………………65

فصل پنجم:  نتیجه­گیری………………………………………………………………………………………….72

منابع………………………………………………………………………………………………………………………76

 

فصل اول: کلیات تحقیق

 

1-1 : طرح مسئله

فناوری ارتباطات و اطلاعات در مدت زمان كوتاهی كه از پیدایش آن می‌گذرد توانسته است تغییرات بسیاری را در شیوۀ کلی زندگی بشر به وجود آورد. در اين ميان رسانه­هاي تصويري – كه نمودهای آن در تلويزيون، سينما و شبكه­هاي توزيع و پخش فيلم­هاي خانگي و حتي اينترنت قابل مشاهده است- به علت تاثيرگذاري بر مخاطبان بي­شمار خود مهمترين رسانه­ها در شكل­دهي به افكار، انديشه­ها، عادات، هنجارها و كليه نمودهاي فرهنگي هستند. رسانه­هاي تصويري هم تأثير مي­پذيرند و هم تاثير مي­گذارند و آنچه را كه از واقعيت موجود برداشت مي­نمایند، بازنمايي مي­كنند.  جهان بازنموده­ها مملو از نشانه­هاست؛ نشانه­هايي كه در پس­زمينۀ آن مخاطب با مفاهيم عميق فرهنگي مواجه مي­شود. اين فرايند كه همچون حلقه­هاي زنجيز به طور متوالي معنا را در چرخه فرهنگ توليد و بازتوليد مي­كند، در هر توليدي معناي جديد خلق و در فرايند رمزگشايي قرار مي گيرد و معناي جديدتري باز توليد مي­شود (معيني­فر و محمدخاني،1390: 106).

يكي از مفاهيمي که در جامعه امروز ايران مورد چالش قرار گرفته است، مفهوم «اعتماد» است. در زبان لاتين اعتماد، اطمينان­ داشتن و اعتماد داشتن معادل Trust و Confidence مورد استفاده قرار گرفته است. در ادبيات جامعه­شناختي مفهوم اعتماد هم به عنوان ويژگي افراد، ويژگي ارتباطات اجتماعي و هم ويژگي سيستم اجتماعي با تأکيد بر رفتار مبتني بر تعاملات و سوگيري­هاي در سطح فردي مفهوم­سازي شده است. با این وصف، این مقوله را رویکردهای مختلفی مفهوم­پردازی کرده­اند. نخستین رهيافت بر احساسات و ارزش­هاي فردي تأکيد دارد و بر طبق اعتماد به عنوان متغير فردي و شخصيتي تلقي مي­شود. در اين برداشتِ روان­شناختي ـ اجتماعي اعتماد در ارتباط بسيار نزديکي با مفاهيمی مانند وفاداري، دگرخواهي، صداقت، دوستي قرار مي گيرد. اين رهيافت يک تئوري شخصيتي در مورد اعتماد را عنوان مي­نمايد و به زمينه اجتماعي توجهي ندارد. بر اساس رویکردی دیگر اعتماد بيشتر به عنوان يک ويژگي اجتماعي تلقي مي­شود و لذا در کالبد نهادي جامعه عملي مي­گردد. اعتماد در اين مفهوم منبعی اجتماعي به حساب می­آید که برای دستيابي به اهداف سازماني استفاده مي­شود.     طبق رویکرد سوم اعتماد به عنوان يک خير جمعي با ارزش تلقي مي­شود که بوسيله تعاملات اعضاء در جامعه پي­گيري مي شود. بطور مثال مي­توان نمود آن را در توصيفي که توکويل از اجتماع مدني دارد مشاهده نمود که بر اساس آن اعتماد به عنوان يک مفهوم ارزشمند قابلیت آن را دارد که به شیوه­ای روش­شناختی جهت برطرف نمودن مرز بين سطوح خرد و کلان بکار گرفته شود. در اين رهيافت نشان داده مي­شود که اعتماد در سطح خرد چگونه به پيدايش آن در سطح کلان کمک مي­کند. مثلاً هر برخورد مثبت با پزشک محلي مي­تواند اعتماد ما به سيستم درماني را ارتقاء بخشد. در اين رهيافت اعتماد به عنوان يک مفهوم جامعه­شناختي با هدف تحليل آن در سطوح سيستم و روابط بين­شخصي مفهوم­سازي مي­گردد. بنابراين اعتماد مکانيسمی اجتماعي پنداشته می­شود. مطالعه اعتماد به عنوان مکانيسمی اجتماعي تعاملات مردم را با تکیه بر انگيزه­ها و باورهاي آنان در کانون توجه قرار مي دهد.

مسئلۀ اصلی پژوهش حاضر نحوۀ بازنمایی مقولۀ اعتماد اجتماعیِ بین­نسلی در سریال تلویزیونی ستایش است. این سریال که نیمه اول امسال (1390) در 44 قسمت از شبکه سوم صدا و سیما پخش شد توانست طیف وسیعی از مخاطبان را به خود جذب کند. شکاف نسلی، چالش­های فرد و ساختارهای اجتماعی، تحول زندگی خانوادگی در فُرم و محتوا، وجود تعارض­های ارزشی و هنجاری در حوزه­های خصوصی و عمومی، دگردیسی مقولاتی همچون «صمیمیت»، «پایبندی» و «اعتماد اجتماعی»، و غیره از جملۀ عمده­ترین مضامین این مجموعه بود. ملموس­ترین پدیدۀ اجتماعیِ بازنمایی­شده در این سریال تحول اعتماد اجتماعی در جامعۀ شهریِ ایران در سه دهۀ اخیر، پیدایش شکاف بین­نسلی و نبود مبنایی برای گفتگو و تفاهم بین افراد است. اگر این ایدۀ واتسون و هیل را بپذیریم که بازنماییِ رسانه­ای عنصری محوری در درک و تفسیر افراد از مسایل و رخدادهای اجتماعی است ( واتسون و هیل، 2006 : 248 )، در آن صورت این موضوع بسیار واجد اهمیت می­شود که سریال ستایش اعتماد اجتماعی را چگونه بازنمایی می­کند؟ در بازنمایی این مقوله از چه نوع تمهیدات فُرمی، روایی و بصری سود می­جوید؟ تصویری که این سریال از اعتماد اجتماعی ( ابعاد و خصلت­های آن، عوامل تقویت­کنندۀ آن، موانع تحقق شکلِ مطلوب آن و…) ارایه می­دهد بر چه مفروضاتی دربارۀ زندگی اجتماعی مبتنی است؟ به بیان دیگر، اعتماد اجتماعیِ بازنمایی­شده ( هم در شکلِ موجود و هم در شکلِ مطلوب آن ) در این سریال با کدام زمینه و فضای اجتماعی قرابت و سنخیت دارد؟

در این پژوهش، برای تعریف نظری و کاربردی اعتماد اجتماعیِ بین­نسلی، از روش ماکس وبر در برساخت تیپ­ایده­آل استفاده می­شود. وبر با مطالعه اولیه پدیده، یک ایضاح موقت از متن ارایه می­دهد و پس از استخراج «یک­به­یک اجزای منفرد» از واقعیت اجتماعیِ مطالعه شده به تدریج تیپ­ایده­آلی می­سازد (وبر،1382 : 51 ). در برساخت تیپ­ایده­آلِ اعتماد اجتماعیِ بین­نسلی، نظریه زتومکا دربارۀ اعتماد اجتماعی که حول محور مفهوم «شدن اجتماعی» صورت­بندی شده و رویکردی تلفیقی و تاریخی به این پدیده دارد (زتومکا،1387) انتخاب شده است. سپس، در پرتو نظریه زتومکا، به تحقیقاتی رجوع می­شود که این پدیده را به طور عینی در جامعه ایران پس از انقلاب مطالعه کرده­اند و بدین­ترتیب مؤلفه­ها و شاخص­های این پدیده مشخص می­شود. این تیپ­ایده­آل در مقام یک برساختۀ تحلیلی محکی است برای شناخت و سنجش تصویری که از این پدیده در سریال مورد مطالعه ارایه شده است. از آنجا که اعتماد، هم در سطح تعاملات بین­فردی و هم در سطح نهادی و کلان، امری برساختی است، هرگونه تلاش برای تعریف، توصیف یا بازنمایی آن به واسطۀ یک متن، سوای این که خود نوعی برساخت دوبارۀ این پدیده است، مستلزم مفروض گرفتن یک­سری گزاره­ها، پنداشت­ها و آگزیوم­ها دربارۀ انسان و جامعه و تاریخ است. مسئلۀ تحقیق حاضر این است که سریال ستایش در مقام یک متن تلویزیونی چگونه این پدیده را بر می­سازد؟ در چه سطحی آن را بر می­سازد؟ کدام­یک از ابعاد و کیفیات آن را برجسته می­کند و کدام­یک را به حاشیه می­راند؟ در تصویری که این سریال از جامعه و اعتماد اجتماعیِ موجود در آن ( با هر درجه از شدت و عمقی که وجود دارد یا ندارد ) ارایه می­دهد چالش­ها و تعارض­های پیشِ روی این پدیده و راهکارهای تقویت آن کدامند؟ این پژوهش به­هیچ­وجه درصدد مقایسۀ اعتماد اجتماعیِ بازنمایی­شده در سریال ستایش و اعتماد اجتماعی آن گونه که در جامعۀ ایران واقعاً وجود دارد نیست، بلکه صرفاً در پی تحلیل و شناخت تصویری از این پدیده ( و مفروضات اجتماعی نهفته در پس این تصویر ) است که در این متن ارایه می­شود. روشن است که دستمایۀ اصلی دستیابی به این شناخت و تحلیل، فرض­ها و روش­ها و تکنیک­های جامعه­شناختی است. تأمل جامعه­شناختی در تصویری که این سریال از اعتماد اجتماعیِ بین­نسلی ارایه می­دهد، هم از این حیث که دعوی بازنمایی وضعیتِ عینی جامعه ایران را دارد و هم به این لحاظ که خود در برساختن این وضعیت عینی ذی­مدخل است، امری ضروری است.

 

2-1 : اهمیت و ضرورت تحقیق

    يکي از مسائلي که در توسعه اجتماعي، فرهنگي، سياسي و اقتصادي در جوامع کنونی مخصوصاً جوامع در حال توسعه بايد مد نظر قرار بگيرد مسئله اعتماد اجتماعی است. اعتماد در متن کنش­هاي انسان نمود پيدا مي­کند و نیز تسهيل­کنندۀ مبادلات در فضاي اجتماعي است. اعتماد يکي از جنبه­ هاي مهم روابط انساني است و زمينه­ساز مشارکت و همکاري ميان اعضاي جامعه مي­باشد. این پدیده همچنین مبادلات را در زمينه­هاي مختلف اقتصادي، سياسي، اجتماعي و فرهنگي سرعت مي­بخشد. در فضاي مبتني بر اعتماد ابزارهايي چون زور و اجبار براي تضمين داد و ستد کارايي خود را از دست مي دهند و در عوض قصد افراد براي بازپرداخت­ها و اعتقاد به درستکاري افزايش مي­يابد. اعتماد کار بازار را رونق مي­بخشد. اعتماد اجنماعی به منزلۀ يک جزء اصلي سرمايه اجتماعي مطرح بوده و به عنوان شاخص اصلي سرمايه اجتماعي با کارکردهاي متعدد اجتماعي، سياسي و روانشناختي نقش مهمي را در ايجاد و حفظ و استحکام نظم و همبستگي اجتماعي و مشارکت و تعاون و توسعه اجتماعي بر عهده دارد. افزون بر این، اعتماد از عناصر مؤثر در پذيرش و همدلي اجتماعي محسوب مي­شود، که اين خود زمينۀ سازگاري و همنوايي هر چه بيشتر اعضاي جامعه را فراهم مي­سازد. به واسطۀ اعتماد کردن، امکانات و فرصت­هايي براي طرفين در جامعه پديد مي­آيد که در صورت عدم آن شايد آن امکانات و فرصت­ها به آساني از بين برود. در حقيقت با اعتماد روابط جديدي ايجاد مي­شود که قبلاً وجود نداشته است. همچنين اعتماد پيوستگي فرد به اجتماع را قوي­تر کرده و ضمن کمک به پيدايي احساس هويت سبب انسجام گروهي مي­شود. از سوی ديگر، بي­اعتمادي در جامعه باعث کاهش انسجام و پيوستگي و همچنين پائين آمدن مشارکت افراد در جامعه مي­شود. با توجه به اين موارد مي­توان نتيجه گرفت که اعتماد اجتماعی به عنوان يک مقوله اجتماعي از مسائل اساسي بوده و واجد اهميت بسیاری است و نمود آن در تمام سطوح جامعه متبلور است.

در جامعۀ ایرانِ بعد از انقلاب، تحولات بنیادینی در سطح ارزش­ها، هویت­ها و سبک­های زندگی اتفاق افتاد. اساساً انقلاب ایران تلاشی بود برای ایجاد جامعه­ای با منظومه­های ارزشی و ترکیب­بندی­های هویتیِ نوین که بنا بود اَشکال جدیدی از تعامل اجتماعی بین انسان­ها برقرار سازد. نقطۀ ثقل این تعاملات اجتماعی در این گفتمانِ ارزش­مدار، اعتماد اجتماعی و کرامت انسان بود. اما به دنبال رخداد انقلاب، و به موازات تحولات اقتصادی و صنعتی و شهری در دهه­های هفتاد و هشتاد، اَشکال دیگری از تعاملات و همبستگی­های اجتماعی در جامعۀ ایران پدید آمد که لزوماً با آنچه در گفتمان ارزش­مدارِ دهۀ شصت تصویر می­شد، یکی نبود. فراز و فرودهای میزان و کیفیت اعتماد اجتماعی در جامعۀ ایران، و پرداختن به چیستی و چرایی و چگونگی تحول این پدیده، مسئلۀ در خور توجهی است. اما آنچه پرداختن به آن از دید این تحقیق واجد اهمیت و ضرورت بسیار است کیفیت اعتماد اجتماعی بین نسل­های مختلفی است که امروزه در جامعۀ ایران کنار هم زندگی می­کنند. آیا آدمیانی که سوبژکتیویته و هویت آنها در تعامل با وضعیتِ عینی و فضای گفتمانیِ دهۀ شصت شکل گرفت، با نسلی که پس از سازندگی و در فضایی عمدتاً شهری و مدرن رشد کرد، قادر به تفاهم و گفتگو هستند؟ نظر به این که در فضای امروزین جامعۀ ایران سخن از شکاف نسل­ها و تعارض ارزش­ها و هنجارها می­رود، بررسی این مسئله که رسانه­ها چه تصویری از پدیدۀ اعتماد اجتماعی در این وضعیت به مخاطبان­شان ارایه می­دهند، بسیار حائز اهمیت است.

 

تعداد صفحه : 78

قیمت : 14700 تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --