دانلود پایان نامه ارشد : اسطوره در شعر شاعران ادبيات مقاومت

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبيات فارسي

گرایش : زبان و ادبيات فارسي

عنوان : اسطوره در شعر شاعران ادبيات مقاومت 

دانشگاه آزاد اسلامي

 واحد ياسوج

 دانشكده ادبيات و علوم انساني

 پایان‌نامه براي دريافت درجه كارشناسي ارشد «M.A»

گرايش: زبان و ادبيات فارسي

عنوان:

اسطوره در شعر شاعران ادبيات مقاومت با تكيه بر آثار شهريار، قيصر امين پور، سيد علي موسوي گرمارودي، حميد سبزواري و معلم دامغاني

 استاد راهنما:

دكتر سید عطاءالله افتخاري

استاد مشاور:

دكتر مهدي فاموري

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست 

عنوان        صفحه

چکیده 1

فصل اول:مقدمه وکلیّات

1- مقدمه وکلیات.. 2

1-1- مقدمه. 3

1-2- پیشینه پژوهش… 5

1-3- اهداف تحقيق. 5

1-4-روش تحقيق. 6

1-5-ضرورت تحقيق. 6

1-6- بيان مسأله. 7

فصل دوم: تاريخچه‌ي دفاع مقدس و آشنايي با شاعران مقاومت

2- تاریخچه دفاع مقدس.. 8

2-1-تاريخچه‌ي جنگ ايران و عراق. 9

2-2-بررسي ادبيات جنگ در ايران. 10

2-3-آغاز شعر مقاومت در ايران. 12

2-4-شعر هشت سال دفاع مقدس.. 15

2-5-قالب‌های شعري دفاع مقدس.. 16

2-6-ویژگی‌های محتوايي شعر دفاع مقدس.. 18

2-7- شهريار: 20

2-7-1-نگاه شهريار: 21

2-7-2-نمونه‌اي از شعر مقاومت شهريار 22

2-8-حميد سبزواري: 29

2-8-1-نگاه حميد سبزواري: 30

2-8-2-آثار حميد سبزواري: 30

2-8-3- نمونه‌اي از اشعار مقاومت سبزواري. 30

2-9-موسوي گرمارودي: 33

2-9-1-آثار گرمارودي. 34

2-9-2-نگاه گرمارودي: 34

2-9-3-نمونه‌اي از شعر مقاومت گرمارودي: 34

2-10-علم معلم دامغاني: 39

2-10-1-آثار محمدعلی معلم دامغاني: 40

2-10-2-نمونه‌اي از شعر مقاومت معلم. 40

2-11-قيصر امين پور: 43

2-11-1-آثار قيصر امين پور: 43

2-11-2-نگاه قيصر: 43

2-11-3-نمونه از شعر مقاومت قيصر امين پور 44

فصل سوم : واژه اسطوره، مفاهيم و كاركرد آن

3- واژه اسطوره، مفاهیم و کارکرد آن. 51

3-1-واژه اسطوره: 51

3-2-اصطلاح اسطوره و نظر پژوهشگران: 51

3-3-طبيعت اسطوره: 52

3-4-اساس اسطوره 53

3-5-از اسطوره تا افسانه: 53

3-6- از اسطوره تا حماسه: 54

3-7-تاريخ اساطيري ايران. 54

3-8-بن مايه‌هاي اسطوره‌هاي ايراني. 57

3-8-1-اسطوره‌هاي باستاني پيش از زردشت.. 57

3-8-2-اسطوره‌هاي زردشتي. 58

3-9-سرچشمه‌هاي اسطوره‌هاي ايران. 58

3-9-1-سرچشمه‌هاي بنيادين. 58

3-9-1-1-اساطير هند: 58

3-9-1-2-اساطير آسياي غربي: 59

3-9-1-3-اساطير آشور و بابل: 59

3-10-پیوند اسطوره و ادبیات: 60

3-11-پیوند اسطوره و شعر دفاع مقدس: 61

فصل چهارم: بازتاب اسطوره در شعر، شاعران مقاومت، شهریار، حمید سبزواری، علی موسوی گرمارودی، محمدعلی معلم دامغاني، قیصر امین پور و درک پیام‌های آن

4-1- اسطوره آفرینش… 65

4-1-1-آفرينش آسمان و زمين. 67

4-1-2-آفرينش ماه 69

4-1-3-خورشيد: 69

4-1-5-آفرينش انسان. 71

4-1-6-آب: 73

4-1-6-1-آب حيات: 75

4-7-آتش: 78

4-2-پادشاهان اساطيري. 82

4-2-1-جمشید. 83

4-2-2-ضحاک.. 84

4-2-3-فریدون. 86

4-2-4-نوذر 87

4-3-کی. 87

4-3-1-کیقباد: 87

4-3-2-کیکاووس: 88

4-3-3-افراسیاب.. 88

4-3-4-سیاوش.. 89

4-3-5- داراب و دارا: 91

4-3-6- اسكندر و دارا: 91

4-4- قهرمانان اسطوره‌ای. 93

4-4-1-کاوه 96

4-4-2-دودمان نريم. 97

4-4-3-زال. 98

4-4-4-رستم. 99

4-4-5-سهراب.. 100

4-4-6-اسفندیار 102

4-4-7-بیژن. 102

4-4-8-گودرز 103

4-4-9-گيو 103

4-5-موجودات فرا طبیعی: 104

4-5-1-سروش.. 104

4-5-2-دیوان. 105

4-5-3- اهریمن رهبر گروه دیوان. 106

4-5-4- خاستگاه ديوان. 106

4-5-5-پری. 113

4-5-6-پتیاره: 114

4-5-7-غول: 114

4-6-جانوران اساطیری: 115

4-6-1-سیمرغ: 115

4-6-2-عنقا: 118

4-6-3-اژدها و مار: 118

4-6-4-اسب: 120

4-7-جاها و مكان‌هاي اساطیری: 122

4-7-1-البرز کوه یا «قاف». 122

4-8-اسطوره‌ي آیین‌ها و مراسم. 123

4-8-1-توتم: 123

4-8-2-توتم شير و پلنگ: 124

4-8-3- فّر: 127

4-8-4-آتشکده‌ها 127

4-8-5-آتش آذر گشسب: 128

4-9-ابزارهاي نبرد 128

4-9-1-گرز گاو سر: 128

4-9-2-تيغ، جوشن و خود و سپر 129

4-9-3-درفش كاويان: 129

4-10-درمان اساطيري. 129

4-10-1-نوشدارو 130

4-10-2-پر سيمرغ: 130

4-10-3-جشن نوروز: 130

4-11-اسطوره پيامبران. 131

4-11-1- زرتشت.. 131

4-11-2-خضر: 136

4-11-3- موسی: 137

4-11-4- عیسی (ع): 138

فصل پنجم: نتیجه‌گیری

5-1-نتیجه‌گیری: 141

5-2- پيشنهادات.. 143

فهرست منابع. 144

چکیده

 

 اسطوره در پيوندي تنگاتنگ با شعر مقاومت به شمار مي‌آيد. در شرايط جنگ و دفاع مقدس است كه باورهاي اساطيري نهادينه شده و جاودانه مي‌گردد؛ اسطوره كهن الگويي است؛ كه روزگاري حقيقت داشته و امروز به عنوان نماد بر جا مانده است حاصل نگاه تازه به دنياي از دست رفته‌ي ديروزي است اسطوره‌ي هر قوم ريشه و پيشينه كهن در ادبيات و فرهنگ آن قوم دارد. در اين پژوهش اسطوره در شعر مقاومت با تكيه بر آثار: محمدحسين شهريار، قيصر امين پور، سيد علي موسوي گرمارودي، حميد سبزواري و محمدعلی معلم دامغاني بررسي شده است. برای اين که زمينه ورود به مبحث اصلی فراهم شود، ابتدا مطالبی در حد ضرورت در باره جنگ و زمينه­های آن بيان شده است. تا آن­جا که لازم بود به بن­مايه­های اسطوره و کارکرد آن نيز پرداخته شده است. يعنی معنای اسطوره، گونه­های اسطوره و پيوند اسطوره با ادبيات ذکر شده است. بعد از بيان اين مطالب در فصل چهارم اين پايان­نامه مفاهيم و اصطلاحات اساطيری در شعر شاعران فوق مورد بحث و بررسی قرار گرفته است؛ برای اين که نظمی در کار باشد اين اصطلاحات ذيل عناوين شاهان اساطيری،، پهلوانان اساطيری، جانوران اساطيری، آيين­های اساطيری و ابزارها اساطيری تقسیم‌بندی شده است. پس از آن­ که بر اساس کتاب­های معتبر به تعريف اين اصطلاحات پرداخته شده، برای هر کدام از آن‌ها از شعر شاعران مورد بحث شواهدی هم ذکر شده است.

واژگان كليدي: شعر، مقاومت، دفاع مقدس، اسطوره و … 

1-1- مقدمه

هشت سال جنگ تحمیلی و دفاع مقدس تأثیر شگرفی در عالم ادبیات پدید آورد و نسل شاعر را به خلق سروده‌ها سوق داد. شعر به عنوان سلاحی اثرگذار درصحنه حضور داشت و حماسه‌ها و مقاومت‌ها را می‌ستود و ثبت می‌کرد. شعر هشت سال دفاع مقدس شعری است مبتني با باورها و ارزش‌هاي ديني كه رساترين عنواني كه بر آن اطلاق شده دفاع مقدس است. به اين اعتبار كه انگيزه‌هاي اصلي رزمندگان، دين و باور ديني بوده است، همه‌ي مظاهر و نشانه‌ها، نمود ديني داشته است: مانند، وصیت‌نامه‌ها پیشانی‌بندها، … جنگ هشت ساله پيامدهاي آن نگارش هزاران اثر بوده است كه در اين آثار به همه‌ي مسائل دروني و بيروني پرداخته‌اند. آثاری كه، ارزش‌ها جلوه‌هاي هشت سال دفاع مقدس را با زباني هنرمندانه بيان كرده.

شعر مقاومت نوشته‌ي شاعراني است كه زخم‌هاي فرود آمده بر سينه‌ي شهيدان را توصيف كرده است. شعر مقاومت سرشار توصيف‌هايي از ايثارگران و رزمندگاني كه در راه ايمان و عقيده، آزادي و دفاع از سرزمين ايران اسلامي جام خويش را تقديم كرده‌اند. توصيف خيانت‌ها و بيداد دشمنان است. ترسيم دردها، داغ‌ها و مرثيه‌هاي مردم است. در ميان اثر آفرينان دفاع مقدس، آثاری كه مبتني بر ارزش‌ها و باورهاي اصيل اسلامي است را نمی‌شود ناديده گرفت. در اين جستار بن مايه‌هاي اساطيري در اشعار، شهريار، قيصر امين پور، سيد علي موسوي گرمارودي و … در نظر گرفته می‌شود. دريافت نمادها و نماياندن آن‌ها در چهارچوب‌های شناخته شده بررسي مي‌شود. دفاع مقدس شعر فارسي را به شدت تحت تأثیر گذاشت بايد باور داشت كه اين شاعران به طور طبيعي، به خلق حماسه و نگاهي به اسطوره متوجه می‌شوند. بيان اساطيري شعرشان بسي ساده و دور از صنعت‌هاي لفظي است؛ اما دنياي اساطيري فضاي گسترده و پر رمز و راز دارد در سال‌هايي كه صداي موشك و خمپاره در فضاي شهرها مي‌پيچید و کاروان‌های رزمندگان از خیابان‌ها گذر مي‌كردند. ذهن خلاق شاعران به تصوير آفريني مي‌پردازد، جنگ و مقاومت همچون اهريمني بر سر مردم وارد مي‌شود، تنها كساني كه بتوانند انسان‌های پاك و متعالي را اسطوره سازند شاعران هستند؛ و روي هم رفته شکل‌گیری اساطير بر اساس اوضاع اجتماعي و پديده‌هايی تاريخي مي‌تواند باشد. اسطوره با حماسه دفاع مقدس پيوندي تنگاتنگ دارد، در قالب جنگ و حماسه‌ي مقاومت است که جاودانه مي‌گردد.

«هيچ ملتي را نمي‌توان شناخت و به ژرفاي انديشه آن دست يافت؛ مگر اينكه ريشه‌ي باورهاي آن را در نمادهاي اساطيري دريافت. زماني كه تاريخ سكوت مي‌كند و گستره­ي باستان شناسي در مي‌ماند؛ هزاره هاي ناشناختي قومي چون ايران را، بايد در اسطوره‌ها جست.»

(واحد دوست،1379: 25)

«اسطوره طرحی از ابتدا تا انتهای هستی ترسیم می‌کند و خویشکاری و عناصر دیگر سازنده روایت خود را آشکار می سازند. اسطوره در گسترده ترین معنای آن گونه ای جهان بینی باستانی است آنچه اسطوره را می‌سازد یافته ها و دست آوردهای انسان دیرینه است.» (کزازی، 1376: 9) دفاع مقدس سرگذشت ملتي است كه با شگفتي حماسه آفريدند: هشت سال جنگي كه بر اين ملت گذشت، اگر بر بزرگ‌ترين ملت وارد مي‌شد؛ كمرشان مي‌شكست و اساس آن‌ها در هم مي‌شد. در جامعه‌اي زندگي مي‌كنيم كه جوانان ما با تعهد و التزام ميراث دار معرفت، هنر و جوان‌مردي هستند در اينجا شايسته مي‌دانيم كه شهداي هشت سال دفاع مقدس را ارج نهيم، و به خاطر آوريم كه چه اهريمناني بر ما دشمني كردند و جنگ راندند.

آن چه نگارنده را بر آن داشت تا به اسطوره در شعر دفاع مقدس بپردازد، وجود اشعار حماسی و عناصر اسطوره‌اي در آن‌هاست؛ كه نشان دهنده‌ی فضاي حماسي بر جنگ است و علاوه بر آن علاقه‌ي وافري كه به بحث شهدا و مناسبات آنان داشته است. به منظور دريافت ميزان حضور عناصر اسطوره در شعر جنگ با تكيه بر آثار پنج شاعر دفاع مقدس: شهريار، سبزواري، علي معلم دامغاني، سيد علي گرمارودي، قيصر امين پور مي‌باشد. اين بررسي ابتدا به صورت مطالعه كلي و مستمر صورت گرفت و سپس تمامي موارد اسطوره‌اي آفرينش، شاهان، قهرمانان و … را به طور جداگانه مورد بررسي قرار داده و جمع‌آوری كرده است؛ و در هر قسمت تعريفي قابل فهم بيان نموده و ابياتي را به عنوان شاهد بيان كرده‌ام.

 شايد پژوهش تكراري به ذهن آيد با اين همه بايد پذيرفت بن مايه‌هاي اساطيري دنيايي شگفت و فضايي پررمز و راز دارد؛ و راه بردن به ساحل بي‌كران علم جاي چون و چرا دارد زيرا زماني كه بر پهنه‌ي درياي علم حركت مي‌كني درمي‌يابي كه هنوز در آغاز راهي اين رساله در پنج فصل طراحي شده است:

 فصل اول: كليات كه شامل: هدف تحقيق، پيشينه تحقيق و روش كار.

فصل دوم: به دو قسمت 1- تاريخچه‌ي دفاع مقدس 2- آشنايي با شاعران مقاومت

فصل سوم: واژه اسطوره، مفاهيم و كاركرد آن

فصل چهارم: بازتاب اسطوره در شعر، شاعران مقاومت، شهریار، حمید سبزواری، علی موسوی گرمارودی، محمدعلی معلم دامغاني، قیصر امین پور و درک پیام‌های آن است.

به چهار قسمت تقسيم مي‌شوند.

1-اسطوره‌هاي طبيعت و عناصر اربعه 2-اسطوره‌هاي شاهان و قهرمانان

3-اسطوره‌هاي موجودات فرا طبيعي و جانوران غير انسان

4-اسطوره‌های پیامبران

1-2- پیشینه پژوهش 

اين موضوع در ادبيات ايران مورد توجه بوده است دانشجويان متعددي در رشته‌ي ادبيات فارسي، در زمينه‌ي اسطوره پایان‌نامه نوشته‌اند. به طور مثال: تجلي اسطوره در شعر حافظ تأليف محمد سرور مولايي، اسطوره و طبيعت در اشعار منوچهر آتشي تأليف راضيه رزازان سال 1391، نهادينه‌هاي اساطيري در شاهنامه فردوسي تأليف مهوش واحد دوست، اساطير در خمسه نظامي و منطق‌الطير تأليف حميرا زمردي، بازتاب اسطوره در اشعار سهراب سپهري تأليف ابوالقاسم اسماعیل‌پور، بازتاب اسطوره در شعر احمد شاملو و … نتايج تحقيقات حاكي از آن است كه پيوند شعر و اسطوره بنيادين است و اينكه شعر بر دوش اسطوره‌ها حركت كرده جلو آمده و به ميزان قدرت تخيل و آگاهي از فرهنگ سرزمين و اوضاع اجتماعي كه در آن زندگي مي‌كنند، اسطوره‌ها را در شعر به كار مي‌برند. همان طور كه از عناوين آثار به خوبي بر مي‌آيد در هيچ از اين آثار به طور اختصاصي و مفصل موضوع اسطوره در شعر شاعران ادبيات مقاومت با تكيه بر آثار شهريار، قيصر امين پور، سيد علي موسوي گرمارودي، حميد سبزواري و معلم دامغاني بررسي نشده است. بنابراين اين پایان‌نامه هم از نظر موضوع و هم به لحاظ شيوه‌ي كار با تمام پژوهش‌هاي انجام شده متفاوت است.

-3- اهداف تحقيق

با توجه به علاقه‌اي كه به شعر دفاع مقدس دارم، اين موضوع را به عنوان پایان‌نامه انتخاب كردم. هدفم از اين تحقيق شناخت بيشتر شاعران دفاع مقدس، كاركرد اسطوره، دريافت نمادهاي اساطيري و نماياندن آن‌ها در چهارچوب‌هاي شناخته شده است.

با اين همه بايد پذيرفت كه شاعران ادبيات مقاومت به طور طبيعي به خلق حماسه و نگاهي به اسطوره متوجه می‌شوند. دنياي اساطيري دنياي بی‌کران و فضاي پر رمز و رازي است. بررسي شعر شاعران مقاومت تلفيقي نو به حساب مي‌آيد.

1-4-روش تحقيق

در اين پژوهش به بررسي اسطوره در شعر شاعران مقاومت با تكيه بر آثار شهريار، قيصر امين پور، سيد علي موسوي گرمارودي، حميد سبزواري و محمدعلی معلم دامغاني پرداخته شده است. جمع‌آوری اطلاعات به روش فیش‌برداری و كتاب‌خانه‌اي انجام گرفته است. بدين صورت از طريق مطالعه‌ي كتاب‌هاي مرتبط با موضوع تحقيق مهم‌ترین و برجسته‌ترين مطالب را باز يافته و همچنين به مطالعه‌ي اسطوره شناختي از ديدگاه پژوهشگران پرداخته و بهره گرفته‌ام؛ پس از تحليل و نگارش در محتواي تحقيق مورد استفاده قرار گرفته است. در ضمن از بن مايه‌هاي اساطيري شاهنامه كه در مقاله‌ها و كتاب‌ها چاپ شده بودند. فراهم آورده و در اين رساله باز نموده است.

تعداد صفحه :160

قیمت : 14700تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --