دانلود پایان نامه ارشد : احساس عدالت و رابطه آن با گرايش­هاي سياسي

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته جامعه شناسی 

عنوان :  احساس عدالت و رابطه آن با گرايش­هاي سياسي

دانشگاه علامه طباطبائي

دانشکده علوم اجتماعي

 پايان‌نامه کارشناسي ارشد

رشته جامعه‌شناسي

 احساس عدالت و رابطه آن با گرايش­هاي سياسي
(مطالعه ­ي شهر تهران)

 استاد راهنما

دکتر محمدحسين پناهي

 استاد مشاور

دکتر محمدابراهيم موحدي

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکيده

منظور از گرايش؛ جهت­گيري افراد نسبت به موضوعات و مسائل مختلف جامعه و بطور خاص در اين پژوهش جهت­گيري­هاي سياسي افراد است. در واقع افراد هر جامعه بنا بر عوامل متعددي به گرايش­هاي سياسي مختلفي نظير اصلاح‌طلبي، محافظه­کاري و راديکاليزم تمايل مي­يابند. بر همين اساس، مطالعه گرايش­ها براي مجريان و دست­اندرکاران برنامه­ريزي اجتماعي اهميت و فايده چشمگيري دارد. علاوه بر اين، به منظور پيش­بيني رفتار نيز مطالعه گرايش­ها اهميت دارد. بنابراين هدف اين پژوهش مطالعه احساس عدالت و رابطه آن با گرايش­هاي سياسي است تا بتوان از طريق همگرايي­هاي ارزشي و هنجاري به شناخت هم­سويي­هاي رفتاري دست يافت و در جهت ايجاد جامعه­اي عدالت­محور براي همه طبقات و گروه­هاي مختلف اجتماعي گام برداشت.

روش تحقيق در اين پژوهش ترکيبي است از روش­هاي کمي و کيفي. درواقع به منظور شناخت مشخصه­هاي مختلف گرايش­هاي سياسي در ابتدا بصورت هدفمند به مصاحبه با افراد پرداختيم. پس از تعيين شاخص­هاي مطلوب، روش کمي مبتني بر پيمايش مورد استفاده قرار گرفت.

بر اساس يافته­هاي حاصل از پژوهش مي­توان گرايش­هاي سياسي را به صورت يک طيف در نظر گرفت که در يک سوي آن گرايش سياسي محافظه­کار و در مقابلش گرايش سياسي راديکال قرار دارد. در ميان دو سر طيف نيز گرايش سياسي اصلاح­طلبي وجود دارد. در حالي­که گرايش سياسي محافظه­کار با مولفه­هاي دينداري و رضايتمندي سياسي بالا مشخصه­سازي مي­شود. گرايش سياسي راديکال با عدم مناسک­گرايي، کاهش احساس عدالت سياسي و رضايتمندي سياسي شناخته مي­شود. در واقع عدم رضايتمندي سياسي مرزي تفکيکي ميان اصلاح­طلبي و گرايش سياسي راديکال است. تا زماني­که با احساس بي­عدالتي مواجه باشيم در قلمرو اصلاح­طلبي قرار داريم. هرچه ميزان نارضايتي سياسي افزايش يابد در جهت گرايش سياسي راديکال گام خواهيم برداشت.

واژگان کليدي: گرايش سياسي (محافظه­کار، اصلاح­طلب، راديکال)، احساس عدالت (اجتماعي، اقتصادي، سياسي)، رضايتمندي (اجتماعي، اقتصادي، سياسي)، طبقه اجتماعي، دينداري، تهران.
فهرست مطالب (اجمالي)

عنوان                                                                                                   صفحه

فصل اول: کليات تحقيق

1-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………….. 2

2-1 طرح مسئله……………………………………………………………………………………………… 3

3-1 اهداف پژوهش………………………………………………………………………………………… 5

4-1 ضرورت و اهميت موضوع………………………………………………………………………….. 5

5-1 مرور پيشينه پژوهش………………………………………………………………………………….. 12

6-1 جمع­بندي فصل……………………………………………………………………………………….. 28

فصل دوم: مباني نظري پژوهش

1-2 مقدمه…………………………………………………………………………………………………….. 30

2-2 ديدگاه­هاي مربوط به گرايش‌هاي سياسي………………………………………………………… 31

3-2 نظريه‌هاي مربوط به گرايش سياسي……………………………………………………………….. 36

4-2 ديدگاه­هاي مربوط به عدالت………………………………………………………………………… 49

5-2 احساس عدالت………………………………………………………………………………………… 60

6-2 چارچوب نظري پژوهش……………………………………………………………………………. 62

7-2 فرضيه­هاي پژوهش…………………………………………………………………………………… 67

8-2 مدل نظري پژوهش…………………………………………………………………………………… 68

فصل سوم: روش پژوهش

1-3 مقدمه…………………………………………………………………………………………………….. 70

2-3 جامعه آماري……………………………………………………………………………………………. 71

3-3 واحد مطالعه……………………………………………………………………………………………. 71

4-3 واحد تحليل……………………………………………………………………………………………. 71

5-3 روش نمونه‌گيري و حجم نمونه……………………………………………………………………. 71

6-3 نحوه­ي جمع­آوري اطلاعات………………………………………………………………………… 72

7-3 پايايي و روايي………………………………………………………………………………………… 73

8-3 تعاريف نظري و عملياتي متغيرها………………………………………………………………….. 74

عنوان                                                                                              

صفحه9-3 جمع­بندي فصل…………………………………………………………………… 114

فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده­ها  و يافته­هاي پژوهش

1-4 مقدمه…………………………………………………………………………………………………….. 116

2-4 آمار توصيفي……………………………………………………………………………………………. 117

3-4 ويژگي­هاي زمينه­اي نمونه……………………………………………………………………………. 117

4-4 چگونگي توزيع متغير وابسته (گرايش سياسي پاسخگويان)………………………………….. 119

5-4 چگونگي توزيع عوامل مؤثر بر گرايش­ سياسي پاسخگويان………………………………….. 119

6-4 آزمون فرضيه­ها………………………………………………………………………………………… 127

7-4 تحليل رگرسيون……………………………………………………………………………………….. 140

فصل پنجم: نتيجه­گيري

1-5 مقدمه…………………………………………………………………………………………………….. 143

2-5 مروري بر مباحث نظري…………………………………………………………………………….. 144

3-5 نگاهي بر نتايج حاصل از مصاحبه…………………………………………………………………. 146

4-5 نگاهي بر نتايج حاصل از پيمايش…………………………………………………………………. 152

5-5 نقد و بررسي نظريه­ها………………………………………………………………………………… 156

6-5 پيشنهادها……………………………………………………………………………………………….. 159

7-5 محدوديت­هاي پژوهش……………………………………………………………………………… 159

8-5 مشکلات پژوهش…………………………………………………………………………………….. 159

فهرست منابع…………………………………………………………………………………………………. 160

پيوست 1………………………………………………………………………………………………………. 170

عنوان                                                                                                   صفحه
فهرست مطالب (تفصيلي)

فصل اول: کليات تحقيق

1-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………….. 2

2-1 طرح مسئله……………………………………………………………………………………………… 3

3-1 اهداف پژوهش………………………………………………………………………………………… 5

4-1 ضرورت و اهميت موضوع………………………………………………………………………….. 5

الف: گرايش­هاي سياسي…………………………………………………………………………… 6

ب: عدالت……………………………………………………………………………………………. 8

ج: تاريخ مطالعات عدالت…………………………………………………………………………. 11

5-1 مرور پيشينه پژوهش………………………………………………………………………….. 12

1-5-1 پيشينه پژوهش در ايران درباره گرايش­هاي سياسي………………………………… 12

2-5-1 پژوهش‌هاي خارجي مربوط به گرايش سياسي……………………………………… 16

3-5-1 پيشينه پژوهش‌هاي عدالت در ايران…………………………………………………… 22

4-5-1 پژوهش‌هاي خارجي مربوط به عدالت……………………………………………….. 26

6-1 جمع­بندي فصل………………………………………………………………………………… 28

فصل دوم: مباني نظري پژوهش

1-2 مقدمه…………………………………………………………………………………………… 30

2-2 ديدگاه­هاي مربوط به گرايش‌هاي سياسي………………………………………………… 31

1-2-2 تعريف مفهوم نگرش…………………………………………………………………….. 31

2-2-2 ابعاد و انواع گرايش‌هاي سياسي……………………………………………………….. 34

3-2 نظريه‌هاي مربوط به گرايش سياسي……………………………………………………… 36

1-3-2 نظريه­هاي تضادگرا………………………………………………………………………… 36

2-3-2 نظريه­هاي کارکردگرا……………………………………………………………………… 41

3-3-2 نظريه­هاي مکتب کنش متقابل نمادين…………………………………………………. 44

4-3-2 نظريه روانشناختي و جنبش­هاي اجتماعي……………………………………………. 46

5-3-2 جمع­بندي نظريه­هاي مرتبط با گرايش­هاي سياسي…………………………………. 48

4-2 ديدگاه­هاي مربوط به عدالت…………………………………………………. 49عنوان                                                                                                   صفحه

1-4-2 سنت مارکسيسم…………………………………………………………………………… 53

2-4-2 سنت فايده­گرايان………………………………………………………………………….. 54

3-4-2 سنت مساوات­طلبان………………………………………………………………………. 55

4-4-2 ديدگاه جان راولز…………………………………………………………………………. 56

5-2 احساس عدالت………………………………………………………………………………………… 60

6-2 چارچوب نظري پژوهش……………………………………………………………………………. 62

7-2 فرضيه­هاي پژوهش…………………………………………………………………………………… 67

1-7-2 فرضيه­هاي­اصلي…………………………………………………………………………… 67

2-7-2 فرضيه­هاي فرعي­………………………………………………………………………….. 67

8-2 مدل نظري پژوهش…………………………………………………………………………………… 68

فصل سوم: روش پژوهش

1-3 مقدمه………………………………………………………………………………………… 70

2-3 جامعه آماري………………………………………………………………………………… 71

3-3 واحد مطالعه……………………………………………………………………………………………. 71

4-3 واحد تحليل……………………………………………………………………………………………. 71

5-3 روش نمونه‌گيري و حجم نمونه……………………………………………………………………. 71

6-3 نحوه­ي جمع­آوري اطلاعات………………………………………………………………………… 72

7-3 پايايي و روايي………………………………………………………………………………………… 73

8-3 تعاريف نظري و عملياتي متغيرها………………………………………………………………….. 74

1-8-3 متغير وابسته؛ گرايش سياسي……………………………………………………………. 74

1-1-8-3 محافظه­کاري………………………………………………………………………… 74

2-1-8-3 اصلاح­طلبي…………………………………………………………………………. 84

3-1-8-3 راديکاليسم………………………………………………………………………….. 88

2-8-3 تعاريف نظري و عملياتي متغير مستقل اصلي: احساس عدالت (بي عدالتي)…………. 94

1-2-8-3 احساس عدالت اقتصادي………………………………………………………… 96

عنوان                                                                                            

صفحه2-2-8-3 احساس عدالت سياسي……………………………………………… 98

3-2-8-3 احساس عدالت اجتماعي………………………………………………………… 101

3-8-3 تعاريف نظري و عملياتي متغير ميانجي (احساس رضايتمندي/ نارضايتي)…… 104

4-8-3 تعاريف نظري و عملياتي متغيرهاي کنترل…………………………………………… 106

1-4-8-3 طبقه اجتماعي………………………………………………………………………. 106

2-4-8-3 جنسيت……………………………………………………………………………… 109

3-4-8-3 سن…………………………………………………………………………………… 110

4-4-8-3 دينداري……………………………………………………………………………… 110

5-4-8-3 ميزان استفاده از رسانه­هاي جمعي……………………………………………… 113

9-3 جمع­بندي فصل……………………………………………………………………………………….. 114

فصل چهارم: تجزيه و تحليل داده­ها  و يافته­هاي پژوهش

1-4 مقدمه…………………………………………………………………………………………………….. 116

2-4 آمار توصيفي……………………………………………………………………………………………. 117

3-4 ويژگي­هاي زمينه­اي نمونه……………………………………………………………………………. 117

1-3-4 سن پاسخگويان……………………………………………………………………………. 117

2-3-4 جنس پاسخگويان…………………………………………………………………………. 118

3-3-4 سطح سواد پاسخگويان…………………………………………………………………… 118

4-4 چگونگي توزيع متغير وابسته (گرايش سياسي پاسخگويان)………………………………….. 119

5-4 چگونگي توزيع عوامل مؤثر بر گرايش­ سياسي پاسخگويان………………………………….. 119

1-5-4 احساس عدالت (اجتماعي، اقتصادي و سياسي) در ميان پاسخگويان………….. 119

2-5-4 شاخص احساس عدالت در ميان پاسخگويان……………………………………….. 120

3-5-4 رضايتمندي (اجتماعي، اقتصادي و سياسي) در ميان پاسخگويان……………….. 121

4-5-4 شاخص رضايتمندي در ميان پاسخگويان…………………………………………….. 121

5-5-4 ميزان استفاده از رسانه­هاي جمعي……………………………………………………… 122

1-5-5-4 رسانه­هاي داخلي………………………………………………………………….. 122

2-5-5-4 رسانه­هاي خارجي…………………………………………………………………. 123

6-5-4 ميزان استفاده از شبکه­هاي ماهواره……………………………………………………… 123

7-5-4 دينداري پاسخگويان………………………………………………………………………. 124

عنوان                                                                                                   صفحه

8-5-4 ميزان انجام مناسک­ ديني………………………………………………………………… 124

9-5-4 طبقه اجتماعي پاسخگويان………………………………………………………………. 125

6-4 آزمون فرضيه­ها………………………………………………………………………………………… 127

1-6-4 فرضيه­­هاي اصلي………………………………………………………………………….. 127

2-6-4 فرضيه­هاي فرعي………………………………………………………………………….. 138

7-4 تحليل رگرسيون……………………………………………………………………………………….. 140

فصل پنجم: نتيجه­گيري

1-5 مقدمه…………………………………………………………………………………………………….. 143

2-5 مروري بر مباحث نظري…………………………………………………………………………….. 144

3-5 نگاهي بر نتايج حاصل از مصاحبه…………………………………………………………………. 146

4-5 نگاهي بر نتايج حاصل از پيمايش…………………………………………………………………. 152

1-4-5 يافته­هاي توصيفي…………………………………………………………………………. 152

2-4-5 يافته­هاي علّي………………………………………………………………………………. 153

5-5 نقد و بررسي نظريه­ها………………………………………………………………………………… 156

6-5 پيشنهادها……………………………………………………………………………………………….. 159

7-5 محدوديت­هاي پژوهش……………………………………………………………………………… 159

8-5 مشکلات پژوهش…………………………………………………………………………………….. 159

فهرست منابع…………………………………………………………………………………………………. 160

پيوست 1………………………………………………………………………………………………………. 170

مقدمه

ريشه‌يابي و توضيح واقع‌بينانه بروز پديده‌ها و دگرگوني‌هاي جامعه‌اي چون ايران، بدون پرداختن به لايه‌هاي گوناگون فرهنگي و گرايش‌هاي مختلف اجتماعي از يک سو و شناخت عميق عناصر و ارزش‌هاي قوام بخش از سوي ديگر، امري محتمل به نظر نمي‌رسد. در واقع ترکيب و درهم‌تنيدگي عوامل متعدد در طول تاريخ پر فراز و نشيب ايران سبب شده است که به رغم تکثر و تنوع زباني، نژادي و مذهبي، نوعي همگرايي ارزشي و هنجاري در ايران پديد آيد که خود به نحوي به بروز نوعي همسويي رفتاري منجر شده است. به اين ترتيب، چنان که بيشتر پژوهشگران مسائل ايران خاطر نشان کرده‌اند، درک نمونه‌اي مانند ايران، در گرو مطالعاتي پردامنه و تحليل‌هايي چندسويه است؛ مطالعه و تحليل‌هايي که بتواند چنين وضعيتي را مبتني بر قالب‌بندي‌ها و مفهوم‌سازي‌هاي بديع، به شکلي علمي نشان دهد (سريع‌القلم، 1386: 10).

بنابراين در اين فصل از پژوهش، که مربوط به کليات تحقيق است، به طرح مسئله پژوهش، سوال‌ها و اهداف آن و ارائه تعريفي مقدماتي از گرايش­هاي سياسي و عدالت- به­عنوان ارزشي اجتماعي- خواهيم پرداخت.

نکته قابل ذکر اين است که در رابطه با احساس عدالت و گرايش­هاي سياسي، مطالعات محدودي- خصوصاً در ايران- انجام شده است. بنابراين در پيشينه تحقيقات در ايران، صرفاً پايان‌نامه­ها مورد واکاوي قرار خواهند گرفت. تعداد معدودي مقاله پژوهشي نيز به طور مجزا درباره عدالت اجتماعي و يا در رابطه با گرايش سياسي نگاشته شده­اند که به دليل ارتباط محدود با مسئله پژوهش حاضر از ذکر آن­ها اجتناب گرديد. کتاب­هايي نيز در زمينه سنجش ارزش­ها و نگرش­ها- برگرفته از پيمايش­هاي اجتماعي (نظير محسني، 1379)- نگارش يافته که متاسفانه حتي در بخش ارزش­هاي اجتماعي نيز به عدالت نپرداخته­اند، همچنين گرايش­ها نيز مورد بي­توجهي واقع شده­اند. البته در پيمايش ارزش­ها و نگرش­هاي ايرانيان در سال 1379 اين موضوع مورد بررسي قرار گرفته است که به دليل جنبه صرفاً آماري مباحث، از آوردن آن نيز پرهيز کرديم. در بخش پژوهش­هاي خارجي نيز صرفاً مقالات پژوهشي مورد بررسي قرار گرفت.

2-1 طرح مسئله

در جوامع مدرن و پيچيده امروزي يکي از مهمترين نهادهاي اجتماعي، نهاد يا نظام سياسي است که نقش تعيين کننده­اي در همه ابعاد جامعه ايفا مي‌کند؛ در نتيجه از جوانب مختلف، زندگي انسان­ها را تحت تأثير قرارمي­دهد. به عنوان مثال، يکي از مهم­ترين نقش­هاي نظام سياسي کنترل و توزيع منابع کمياب اقتصادي و سياسي در جامعه است، اما سياست­هاي اتخاذ شده دولت­ها در اين موارد، همه اقشار و طبقات جامعه را يکسان تحت تأثير قرار نمي‌دهد: اين سياست­ها به بعضي از اقشار جامعه سود فراواني رسانده، برخي ديگر را تحت فشار قرار مي­دهد. اين وضعيت، اقشار و طبقات جامعه را به واکنش وامي­دارد، بطوري­که برخي از افراد، از سياست­ها و برنامه­هاي دولت بسيار خشنود و راضي شده و نگرش و گرايش مثبت نسبت به آن نشان داده و از آن طرفداري مي‌کنند. اقشار ديگر که سياست­هاي دولت به آن­ها کمتر نفع مي‌رساند، يا حتي آنها را تحت فشار قرار داده و به آن­ها آسيب مي­رساند از نظام سياسي ناراضي شده و نگرش يا گرايش منفي نسبت به آن نشان مي‌دهند. گروه­هاي اخير ممکن است احساس تبعيض و بي‌عدالتي کرده، خواهان تغيير در سياست­هاي دولت و يا حتي خود نظام سياسي شوند.

در نتيجه، اقشار مختلف جامعه در اثر سياست­هاي مربوط به نحوه توزيع منابع و عوامل متعدد ديگر به گرايش­هاي سياسي مختلفي نظير اصلاح‌طلبي، محافظه­کاري و افراط­گرايي تمايل مي­يابند، که رفتارهاي شهروندان را متأثر مي‌سازد. بر همين اساس، مطالعه گرايش­هاي سياسي مردم براي مجريان و دست­اندرکاران برنامه­ريزي اجتماعي اهميت و فايده چشمگيري دارد. علاوه بر اين، به منظور پيش‌بيني رفتار شهروندان نيز مطالعه گرايش­هاي سياسي آنان اهميت بسزايي دارد. به علت همين گرايش‌هاي مختلف است که در جوامع امروزي احزاب و گروه­هاي سياسي مختلفي با گرايش­ها و ايدئولوژي­هاي سياسي مختلف چون احزاب راديکال، اصلاح طلب و محافظه کار و غيره شکل مي‌گيرد و بخشي از مردم از هرکدام از آن­ها طرفداري مي‌کنند.

همان­طور که گفته شد، عوامل متعددي بر شکل­گيري گرايش سياسي افراد تاثيرگذارند: عواملي چون سن، جنسيت، تمايل به سنت­گرايي/تجدد، نوع رسانه­هاي مورد استفاده، گروه­هاي مرجع و عوامل متعدد ديگر بر نوع گرايش سياسي افراد نسبت به نظام سياسي حاکم، که همه آن­ها در يک تحقيق قابل بررسي نمي­باشد. از اين­رو تمرکز پژوهش حاضر بر احساس عدالت و تأثير آن بر گرايش­هاي سياسي افراد است. به عبارت ديگر، متغير مستقل اصلي پژوهش احساس عدالت از سوي مردم و متغير وابسته اصلي انواع گرايش‌هاي سياسي افراد است.

مي­توان گفت؛ عدالت، از اساسي­ترين مفاهيم در حقوق انساني و يکي از عالي­ترين ارزش­هاي زندگي بشري است؛ بطوري ­که مي­توان از آن به­عنوان فضيلت اوليه و اساسي نام برد. عدالت ايجاد رابطه­اي خاص ميان اهداف عاليه انساني و نوع زندگي انسان­ها مثل رفاه، معرفت و بهره­برداري از مواهب جامعه چون ثروت و منزلت است. عدالت صرفاً مفهومي نظري و فلسفي نيست، بلکه پديده‌اي است که معطوف به عمل است (شريف­زادگان، 1386: 11). به­طور کلي از عدالت تاکنون تعاريف متعددي ارائه شده است. آشوري معتقد است عدالت «اصلي است حقوقي و سياسي که به موجب آن در همه امور اجتماعي با همه بايد يکسان رفتار شود، مگر در آن­جا که براي رفتارِ استثنايي در مورد برخي افراد و گروه­ها دلايل کافي وجود داشته باشد» (مرداني، 1386: 8).

موضوع عدالت از جمله مسائلي است که از ديرباز متفکران، انديشمندان و عامه مردم را به خود مشغول کرده است. گرچه حساسيت آن در جوامع و دوران­هاي مختلف متفاوت بوده ولي مي­توان اين حساسيت را به لحاظ تاريخي و مکاني به سطح وسيعي تعميم داد. مسأله عدالت، مربوط به چگونگي توزيع پاداش­ها، امتيازات و همه چيزهاي مطلوبي است که در جوامع وجود دارند و انسان‌ها مايلند آن­ها را به دست آورند. شيوه خاصي که به موجب آن اين امتيازات، منابع و مطلوبيت‌ها (ثروت، قدرت، منزلت) توزيع مي­شود بازتاب گسترده­اي بر روي افراد و جامعه دارد. لذا جوامع مختلف قواعدي به­وجود مي­آورند که شيوه توزيع قدرت، ثروت و پاداش­ها براساس آن تعيين مي­شود و مردم نسبت به اين قواعد واکنش‌هاي مختلف نشان مي‌دهند (يعقوبي، 1388: 15). اما مسئله صرفاً نحوه توزيع عيني منابع نيست بلکه درک و احساس عدالت يا بي‌عدالتي و واکنش عاطفي مردم نسبت به آن قواعد نيز اهميت بسزايي دارد. حتي شايد بتوان گفت، مهمتر از عدالت (بي­عدالتي) عيني و واقعي، احساس ذهني اعضاي جامعه و ادراک آن­ها از عدالت (بي­عدالتي) است که زمينه را براي گرايش­هاي متفاوت سياسي فراهم مي­سازد. درواقع، افراد به ارزيابي قواعد موجود در جامعه مي‌پردازند و در مورد عادلانه يا ناعادلانه بودن آن­ها قضاوت و ارزيابي کرده، متناسب با آن نسبت به نظام سياسي و جامعه جهت­گيري احساسي و عاطفي مي­کنند. بنابراين عامل مهم آن است که افراد چه تصوري از عدالت دارند و چه مولفه­ها و مشخصه­هايي را براي يک جامعه عادلانه در نظر دارند.

با توجه به توضيحات فوق سؤال اصلي پژوهش آن است که: احساس عدالت يا بي‌عدالتي چه تأثيري بر گرايش­هاي سياسي افراد در ايران دارد؟ اين گرايش­هاي سياسي، آنان را به انجام يا خودداري از انجام چه نوع رفتارهايي سوق مي‌دهد؟ برمبناي اين سؤالات اصلي، مي‌توان سؤالات فرعي زير را طرح کرد: ميزان احساس عدالت در جامعه ما در چه سطحي است و چگونه در جامعه توزيع شده است؟ آيا تأثير احساس عدالت بر گرايش­هاي سياسي در اقشار و طبقات مختلف جامعه (بالا، متوسط، پايين) به يک صورت است؟ آيا احساس عدالت در زمينه­هاي اقتصادي، اجتماعي و سياسي به يک اندازه تأثيرگذار بوده است؟ آيا رضايتمندي اجتماعي عاملي تأثيرگذار بر گرايش سياسي افراد است؟ آيا متغيرهايي نظير جنسيت، تحصيلات، قوميت و شغل برگرايش سياسي افراد مؤثر است؟

3-1 اهداف پژوهش

 هدف اصلي پژوهش، بررسي رابطه احساس عدالت با گرايش سياسي افراد است، تا با شناخت چگونگي آن بتوان زمينه­هاي افزايش احساس عدالت در جامعه را فراهم نمود. البته در اين زمينه اهداف فرعي­تري نيز مورد توجه قرار مي­گيرد، از جمله: تعيين ميزان احساس عدالت در ميان افراد مختلف جامعه؛ تعيين چگونگي توزيع احساس عدالت در اقشار و طبقات مختلف، در زمينه­هاي مختلف اجتماعي؛ گونه­شناسي گرايش سياسي در ميان افراد مختلف جامعه و ايجاد مقياسي به منظور اندازه­گيري گرايش­هاي سياسي، در جامعه ايران.

4-1 ضرورت و اهميت موضوع

در واقع گرايش­هاي افراد يکي از زيرساخت­هاي اصلي فرهنگ است و رفتار فرد و اجتماع، متاثر از آن­هاست. بنابراين بررسي گرايش­ها به منظور مديريت و برنامه­ريزي بهتر جامعه در زمينه­هاي مختلف، الزامي به نظر مي­رسد. از اين­رو در مطالعه حاضر به بررسي گرايش­هاي سياسي افراد خواهيم پرداخت. علاوه بر اين از آنجا که در کشور ما عدالت و فضيلت­هاي اخلاقي در ابعاد فردي و اجتماعي آن­ها همواره مورد توجه نظام سياسي کشور بوده است، بينش و آگاهي در مورد روابط اين دو مقوله اهميت بسزايي دارد. زيرا از سويي اسلام مکتب عدل و اعتدال است و امت اسلامي، امت ميانه و وسط است و نظام آن عادلانه (جهانشاهي، 1389: 12) و از سوي ديگر در جامعه ايران عدالت از جمله ارزش­هايي است که از همان ابتداي انقلاب به­عنوان يکي از اهداف اساسي و اوليه انقلاب اسلامي مورد تأکيد قرار گرفته است. از اين­رو اين موضوع اهميت دارد که بدانيم افراد جامعه نسبت به مقولاتي چون عدالت چه احساسي دارند و متناسب با آن، چه نوع گرايش سياسي­ خواهند داشت. در نهايت، درباره اين­که در چه نقطه­اي قرار داريم، آگاهي نسبي به دست مي­آيد و مي­توان طرح و برنامه بهتري براي فرداي جامعه ترسيم کرد، جامعه­اي بر محورعدالت­. در ادامه­ي اين فصل بطور مختصر به دو مفهوم گرايش‌هاي سياسي و احساس عدالت مي‌پردازيم:

 الف: گرايش­هاي سياسي

گرايش به معناي جهت­گيري کلي و ارزش­گذاري نسبت به موضوع معيني نظير موافقت يا مخالفت نسبت به چيزي، درست يا غلط پنداشتن و… است (آلافيليپ، 1379: 33). آن­چه در اين پژوهش مورد بررسي قرار خواهد گرفت گرايش­هاي سياسي افراد است. گرايش­هاي سياسي متفاوتي در هر جامعه­اي وجود دارد که پيامدهاي گسترده­اي براي کشور و سرنوشت آن خواهد داشت. بنا به گفته­ي مانهايم آن­چه براي هر جامعه­اي اهميت بنيادي دارد، عبارت است از بازشناخت انواع گوناگون شناسايي، همچنين تجزيه و تحليل تغيير جهت­هاي حاصل در مناسبات اجتماعي که از راه شناسايي حاصل مي‌شود. فهم کامل نمودهايي از اين دست به ايجاد مفهوم و دريافت دقيق­تر نقش عقايد در جنبش­هاي سياسي و اجتماعي مي­انجامد (مانهايم، 1355: 19). پس يکي از کاستي‌هاي زمان خود را بايد اين بدانيم که آن شيوه­هاي انديشه­اي که به واسطه­ي آن­ها به قطعي­ترين تصميم­هاي خود مي‌رسيم و به ياري آن­ها در پي تشخيص و هدايت سرنوشت سياسي و اجتماعي خويشتن­ايم، همچنان ناشناخته و به همين سبب دور از دسترس کنترل عقلي و سنجش باقي مانده­اند (مانهايم، 1355: 21). از اين­رو رسالت پژوهشگر در اين پژوهش، گونه­شناسي گرايش­هاي سياسي افراد در جامعه­ي ايران است تا به اين طريق راهي براي هدايت سرنوشت سياسي و اجتماعي سرزمين­مان بيابيم. بنابراين همان­طور که ذکر شد در هر جامعه­اي (متناسب با شرايط و فرهنگ­هاي متفاوت) گرايش­هاي سياسي مختلفي نظير محافظه­کاري، راديکاليزم، ليبراليسم و غيره نيز وجود دارد. در ابتدا به طور مختصر به ديدگاه مانهايم در رابطه با گرايش­هاي سياسي مي­پردازيم: وي با عناوين ايدئولوژي و اوتوپيا به محافظه­کاري و ليبراليسم اشاره مي­کند. به گفته­ي مانهايم از يک سو گرايش به نگاهداشت وضع موجود و از سوي ديگر، گرايش به دگرگون­سازي وضع موجود احساس مي­شود. اقدام به نگاهداشت، موجب ايجاد «ايدئولوژي­ها» مي­گردد؛ تا انديشه را با آرماني جلوه­گر ساختن و تأکيد فزونمايه بر عوامل ايجادکننده­ي ايستايي و ثبات به خطا افکند. توجه به تغيير نيز بنياد پيدايش «اتوپيا» است که هم بر آينده ارج مي­نهد و هم عوامل رهبري­کننده به دگرگوني را گرامي مي­دارد (مانهايم، 1355: 6). حال به منظور درک عميق­ترگرايش­هاي سياسي ناگزيريم به بحث احزاب و ايدئولوژي­هاي سياسي نيز بپردازيم چراکه؛ حمايت از احزاب سياسي متفاوت، نمود عيني گرايشات سياسي افراد است.

منظور از حزب سياسي؛ گروهي سازمان­يافته از مردم با حداقل عقايد و هدف­هاي سياسي مشترک است که در تکاپوي تأثيرگذاري در سياست عمومي هستند. احزاب سياسي نقش حياتي در ساختار دموکراسي دارند. دموکراسي بدون احزاب سياسي غيرقابل تصور است، اما ممکن است احزاب سياسي در کشوري وجود داشته باشند که فاقد دموکراسي است (Motlosa & Shale, 2008: 6). ايدئولوژي­­هاي حزبي نيز به فلسفه اجتماعي يا بينش و ديدگاه جهاني اشاره دارد که به واسطه آن موقعيت­هاي سياسي، برنامه­ها و بيانيه­هاي­ احزاب حمايت مي­شوند. ايدئولوژي­هاي سياسي، تأثيرگذار و الهام بخش کنش سياسي افراد هستند (Motlosa & Shale, 2008: 8). در يک دسته­بندي مي­توان احزاب سياسي را بر روي طيفي از راست به چپ قرار داد. در زير به ايدئولوژي­هاي هريک اشاره مي­کنيم: ايدئولوژي­هاي سياسي جناح راست عبارتند از: تمايل به اقتدار، اهميت سلسله مراتب، نظم، وظايف، سنت و ملي­گرايي. در سوي ديگر، جناح چپ قرار دارد با ايدئولوژي­هايي چون: تمايل به آزادي، برابري، پيشرفت، اصلاحات و تمايلات و احساسات بين­المللي. در ادامه به ايدئولوژي­هاي هريک از گرايش­هاي سياسي فاشيسم، محافظه­کاري، ليبراليسم و سوسياليسم اشاره مي­کنيم.

تعداد صفحه :194

قیمت : 14700 تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --