متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : هنر اسلامی

گرایش : نگارگری 

عنوان : آیین­های حنابندان در بندرعبّاس

دانشگاه هنر اصفهان

دانشکده هنر ادیان و تمدن­ها

گروه هنر اسلامی

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته هنر اسلامی گرایش نگارگری

آیین­های حنابندان در بندرعبّاس

استاد راهنمای اول

دکترفضل­اله پاکزاد

استاد راهنمای دوم

دکتر جبار رحمانی

استاد مشاور

دکتر علی­رضا خدامی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

توجه بیشتر به مقوله شناخت و معرفی آیین­های حنابندان می‏تواند هم در حفظ هویت و اصالت و هم در حفظ سنت و فرهنگی که پدید‏آورنده این آیین­ها بوده‏اند تأثیر به‏سزایی داشته‏ باشد. این تحقیق با روش توصیفی – تحلیلی با روش کتابخانه­ای – میدانی و هدف توسعه­ای و با عنوان “آیین­های حنابندان در بندرعباس”، سعی دارد به شناسایی و معرفی آیین­های حنابندان که پیوند دین، هنر و ادبیات است، به عنوان یکی از انواع آیین­های اصیل ایرانی بپردازد.

در پی بیان مختصر تاریخچه کاربرد حنا در جهان و ایران و کشت و تجارت این گیاه در بندرعبّاس به عنوان عنصر اصلی آیین­های حنابندان، به علت و پیشینه برگزاری این آیین­های مذهبی و نیمه­مذهبی پرداخته، همچنین به­طور خاص تفکرات رایج درباره حنا و حنابندان شامل مفاهیم اعتقادی، زیبایی، سلامتی و کارکرد آیین­های سنتی حنابندان در ایام محرم، اعیاد قربان و فطر، و بارداری و زایمان و ازدواج در شهربندرعبّاس از گذشته تا امروز بررسی می­شود، و روند برگزاری این آیین­ها توصیف شده و در ادامه به معرفی نقوش سنتی رایج در دهه­های گذشته و نقوش هندی رایج امروزی و تکنیک­های حناریزی پرداخته­می­شود.

فرقه­های متعدد سنّی و شیعه و قومیت­های مختلف بلوچ ، عرب­ و فارس و لر و غیره در این شهر در کنار هم هم­زیستی مسالمت­آمیز دارند. آیین­های حنابندان در بین اهالی این شهر، با وجود تاثیر فرهنگ غربی و آسیب­های ناشی از تغییر تفکرات و شیوه­های سنتی زندگی، با وجود صدمات بسیار تا حدودی پابرجامانده است.

هدف پژوهش، معرفی، بررسی و شناخت کارکردهای آیینی و فرهنگی حنابندان و عوامل انسانی در این آیین­ها و نقوش و تکنیک­های رایج حناریزی در شهر بندرعبّاس است. بدین منظور نقوش حنا، شیوه­های اجرا و دلالت­های اعتقادی، فرهنگی و اجتماعی این گونه آیین­ها در زندگی مردم بندرعبّاس بررسی می­شود.

نتایج بدست آمده از پژوهش‏های کتابخانه­ای و میدانی که روند مراسم­های حنابندان و نمونه‏های نقوش رایج بررسی شده، حاکی از آن است که آیین­های حنابندان در بندرعبّاس هم از عقاید و تفکرات دوران باستان و هم از اعتقادات مذهبی تاثیر گرفته­اند.

کلید واژه: حنا ، حنابندان ، بندرعبّاس ، الگوی حنا ، حناری

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                     صفحه

فصل اول: کلیات تحقیق……………………………………………………………….1

1-1-مقدمه…………………………………………………………………………………………………1

1-2- بیان مساله……………………………………………………………………………………………………… 4

1-3- پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………………… 5

1-4- مفاهیم و اصطلاحات کلیدی……………………………………………………………………………………………….. 7

1-5- اهمیت و ضرورت انجام پژوهش………………………………………………………………………………………….. 8

1-6- سوالات پژوهش……………………………………………………………………………………………………………….. 8

1-7- فرضیه­های پژوهش……………………………………………………………………………………………………………. 8

1-8- اهداف پژوهش………………………………………………………………………………………………………………… 9

1-9- کاربرد نتایج و کاربران پژوهش…………………………………………………………………………………………… 9

    1- 10- محدودیّت­های پژوهش…………………………………………………………………………………………………… 9

فصل دوم: مبانی نظری……………………………………………………………………………….10

   2-1- فرهنگ……………………………………………………………………………………………………… 10

1-2-1-تغییر فرهنگ و سبک­های هنری……………………………………………………………………………. 10

   2-2 – مفهوم و کارکرد آیین………………………………………………………………………… 12

   2-3-آیین دینی…………………………………………………………………………………… 16

   2-4- آیینی کردن………………………………………………………………………………………… 18

   2-5-هنر و جامعه………………………………………………………………………………………………… 18

   2-6-هنر و نوآوری………………………………………………………………………………………………. 19

   2-7-سبک……………………………………………………………………………………………………………. 20

                2-7-1-مهارت فنی……………………………………………………………………………………………. 21

                2-7-2-نظم……………………………………………………………………………………………. 22

                2-7-3-عناصر نقش­ها……………………………………………………………………….. 22

     2-8-نمایش و معنای نمادین……………………………………………………………………………………….. 24

      2-9-معنا و تفسیر……………………………………………………………………………………………. 26

     2-10-جذابیت احساسی در مضمون جلوه­های هنری……………………………………………………….. 26

فصل سوم: معرفی بندرعبّاس و تاریخ حنا ……………………………………………………….29

   3-1- معرفی شهر بندرعباس……………………………………………………………………………….. 29

3-1-1-موقعیت جغرافیایی……………………………………………………………………………………………………… 29

3-1-2-نام‌ و تاریخ شهر بندرعبّاس………………………………………………………………………………………….. 30

3-1-3-جمعیت……………………………………………………………………………………………………………………… 32

3-1-4-ویژگی­های فرهنگی……………………………………………………………………………………………………. 33

3-1-5-مذهب و زبان……………………………………………………………………………………………………………… 34

3-1-6-آب و هوا…………………………………………………………………………………………………………………… 35

3 -1-7- پیشینه تاریخی حنا در بندرعبّاس و پیرامون آن………………………………………………………………. 36

      3-1-7-1-کشت حنا در بندرعبّاس……………………………………………………………………………………… 37

    3-1-7-2-تجارت حنا در بندرعبّاس………………………………………………………………………………..40…..

3 -2- تاریخ حنا و حنابندان……………………………………………………………………………………….. 41

3-2-1- سیر تاریخ حنا در جهان……………………………………………………………………………………………….. 41

3-2-2- حنا در اسلام……………………………………………………………………………………………………………….. 44

3-2-3- حنا و حنابندان درایران………………………………………………………………………………………………. . 46

فصل چهارم: آیین­های حنابندان در بندرعبّاس…………………………………………………..54

4-1- آیین­های مذهبی……………………………………………………………………………………………………………………54

          4-1-1- حنابندان در شب عاشورا…………………………………………………………………………………………….54

4-1-1-1-محرم در استان هرمزگان…………………………………………………………………………… 54

4-1-1-2-تعزیه حضرت قاسم………………………………………………………………………………….. 54

4-1-1-3-حنابندان در تعزیه حضرت قاسم……………………………………………………………….. 55

        4-1-2-حنابندان در اعیاد………………………………………………………………………………… 59

4-1-2-1-واژه عید………………………………………………………………………………………………….. 59

4-1-2-2- همراهی قربانی کردن و حنا در تاریخ……………………………………………………….. 59

4-1-2-3-عید قربان در میان مسلمانان……………………………………………………………………….. 61

4-1-2-3-1-حنابندان عید قربان در بندرعبّاس……………………………………………. 62

4-1-2-4- عید فطر…………………………………………………………………………………………………. 64

4-1-2-4-1-حنابندان عید فطر در بندرعبّاس……………………………………………… 65

4-2- آیین­های نیمه مذهبی……………………………………………………………………………………. 66

4-2-1-حنابندان عروسی………………………………………………………………………………………………………… 66

4-2-1-1-حنابندان ازدواج در بندرعبّاس………………………………………………………………….. 68

          4-2-2-حنا، باروری و زایمان…………………………………………………………………………… 75

4-2-2-1-کاربرد حنا در جنبه­های بهداشت و سلامت باروری……………………………………. 75

4-2-2-2-عملکرد سنت­های حنا هنگام وضع حمل و پس از زایمان……………………………. 75

4-2-2-2-1- حنا، سلامت باروری و زایمان در بندرعبّاس…………………………… 79

4-3- تکنیک­ها و الگوهای حناریزی……………………………………………………………………….. 81

       4-3-1- تکنیک­ها و الگوهای حناریزی در بندرعبّاس……………………………………………. 83

                    4-3-1-1- نقوش…………………………………………………………………………….. 84

                                 4-3-1-1-1- نقوش سنتی بندری…………………………………………….. 84

                                 4-3-1-1-2-نقوش هندی……………………………………………………… 87

                                 4-3-1-1-3-اصول زیبایی شناسی در نقوش حنا بندرعبّاسی……………. 90

                  4-3-1-2- تکنیک……………………………………………………………………………. 91

                                4-3-1-2-1- تکنیک­های تیرگی لکه رنگ حنا…………………………… 91

                                4-3-1-2-2- تکنیک­های حناریزی………………………………………….. 94

فصل پنجم: نتیجه­گیری………………………………………………………………………………….96

    5-1 – خلاصه پژوهش و نتیجه­گیری……………………………………………………………………… 96

   5-2-پیشنهادات……………………………………………………………………………………….. ..101

منابع…………………………………………………………………………………………………….102

چکیده انگلیسی………………………………………………………………………………………..  109

مقدمه

در حال حاضر بسیاری از رسم‌ها و سنت‌های دیرپا و در واقع هویت­های ملّی ایرانیان به خاطر بی‌توجهی مردم و شوق “پیشرفت” و “امروزی شدن” یا “نوین شدگی” در حال فراموشی و نابودی است. اکنون که این هویت­های ملّی خود به خود و ناخواسته در حال تضعیف هستند، حفظ هویت بسیار الزامی است.

«جلوه­های هویت هنری ما تا حدّی زیاد و گسترده است که اگر امروزه قدری به خود آییم و به ریشه­های اصیل خود باز گردیم و در جستجوی خویشتن خویش باشیم، مسلما می­توانیم در آینده­ای نه چندان دور، هویت اصیل و بومی خود را غرورآفرینانه بازیابیم.» (رادفر1388، 38)

هنوز آن‌قدرها از سن و سال‎مان نگذشته که انگشت‌ها و دست‌های حنا‎‎گذاشته مادربزرگ و ریش‌های حنایی‌رنگ پدربزرگ‌ها را فراموش کنیم؛ هرچند حالا دیگر به سر نوزاد تازه به دنیا آمده حنا نمی‌گذارند؛ اما هنوز هم در شب حنابندان عروسی عروس و داماد کف دست همدیگر حنا می‌گذارند، و هنوز هم وقتی کسی نه راه پیش داشته باشد و نه راه پس، می‌گوییم دستش را توی حنا گذاشته‌اند.

«حنا ماده رنگی خرمایی یا نارنجی حاصل از برگ­های پودر شده گیاه حنا»،(حدادعادل1389، 248) و یکی از قدیمی‌ترین مواد رنگی دنیا است، و در دوره دوم عصر حجر از آن برای نقاشی­کشیدن روی دیوار غارها استفاده­می‌شد؛ اما بیشترین کاربرد آن آرایشی و بهداشتی بوده­است. بزرگان دین اسلام این گیاه را برای درمان بیماری­ها بسیار توصیه کرده­اند[1]، و در قرون وسطی، اطبای‎ایرانی ‎و عرب‎ از تأثیرات ‎دارویی‎ حنا ‎‎زیاد ­بهره­ برده‌اند[2].

در بخش ابتدایی کتاب Henna’s secret history، نویسنده به وجه شباهت کلمه حنا در زبان­های مختلف پرداخته و چنین بیان می‏کند: باورها بر این است که نام Hinna بوسیله ایرانیان عربی زبان به “لاوسونیا اینرمی[3]” داده شده‏است. به نظر، نام هیروگلیف مصری باستان  henna،و یا Henu است و بسیاری چیزها شباهت‏های این دو را نشان­می‏دهد. به نظر می‏رسد ریشه کلمه ایرانی- عربی hinna ، HNN به معنی لطافت و نرمی باشد. […]، به عقیده پرفسور ادبیات عرب، سمر عطار از دانشگاه هاروارد ریشه درست این است: H(A)N(A)A با وقف حنجره­ای در پایان یعنی HNA . Hannaa’، Tahni’a ، Tahni’ah: به معنای رنگ کردن با حنا است.” […]، دکتر الخفیفی از دانشگاه اوتاه آمریکا، […]، هم بیان­کرد که حنا به معنی سرخ رنگ­کردن ­است […].Hinna ، همان نام “حنا” در فارسی است، […] و احتمالاً ایرانیان نام حنا را از نام مصری Henu گرفته­باشند. (Miczak2001,1-23)

«حنا گیاهی وابسته به خانواده «لیتراسه آ[4]» است، که با نام علمی”لاوسونیا اینرمیس” خوانده می­شود. بلندی درختچه حنا از 5/1 تا5/2 متر می­رسد، و برگ­هایی مانند برگ­های درخت انار و گل­هایی سفید، خوشبو و خوشه­ای دارد.  این درخت می­تواند بیست­سال بار دهد.»(عباسی دمشهری 1386، 134)

مطالب بسیاری درباره نخستین خاستگاه درخت حنا گفته شده است، و مراجع دینی بسیاری برای حنا در سراسر جهان وجود دارد، در واقع، هر جایی که یک دوره آب و هوای گرم و خشک و تاریخچه­ای از پرستش الهه حنا رواج داشته، کاربرد گیاه حنا مشاهده شده­است. این کاربرد گسترده، تشخیص یک تاریخ و یا کشور مبدأ را برای کاربرد ابتدایی حنا مشکل می­سازد. (McQueen 2013, 6)

حنا بومی مدیترانه­شرقی است، جایی که توسط بانوان عصر برنز یا زودتر استفاده شده­است. منطقه رشد آن از سواحل اقیانوس­ اطلس در شمال غرب آفریقا، در سراسر ساحل دریای مدیترانه، آفریقا، عربستان، مصر، مناطق بدون سرمازده­گی خاورمیانه، و جنوب آسیا به سوی مالزی گسترش ­یافته. (Cartwright-Jones 2003a,9)  گیاه حنا در آب و هوای گرم رشد ­می­کند، مناطقی که در آن درجه حرارت هرگز به زیر نقطه انجماد نمی­رسد، از جمله در بخش جنوبی ایران  این گیاه وجود دارد.(Cartwright-Jones 2009b, 9) حنا در بارندگی اندک، در خشکسالی طولانی، و درجه حرارت روز تا 45سانتی گراد زنده می­ماند،Cartwright-Jones 2009a,6)) و در 50میلی­متر از بارش باران هر سال ماندگار است، و بیشترین غلظت رنگ را در سخت­ترین شرایط تولید می­کند. (Cartwright-Jones 2003a, 9)  

سایر کاربردهای حنا عبارتند­از جشن ختنه، دوران بارداری، تولد، اعیاد (بالاخص پایان ماه رمضان)، حنابندان عروسی، برای خوش­شانسی و حفاظت از چشم بد و جن، همراهی زن و زیبایی، درمان بیماری­ها و غیره. در گذشته همه رویدادها را با حنا را جشن می­گرفتند. همچنین برخی از مراسم­های شفابخش وجود دارد، مانند آیین زار در شمال آفریقا، که شامل استفاده از حنا نیز می­شود. آیین مشترک حنابندان در هند و در جهان اسلام دیده می­شود. اهداف تزئینات سنتی حنا از فرهنگی به فرهنگ دیگر متفاوت­است. بسته به فرهنگ مردان نیز ممکن­است مانند زنان، معمولا برای اهداف نمادین از حنا استفاده کنند.(S.V.Henna,5-7) حنابندان مشهورترین آیینی است که در بر پایی آن حنا نقش کلیدی دارد.

حنا در طول قرن­ها توسط انواع بسیاری از مردم استفاده می­شده، با هر معرفی جدید از مکان و زمان، متناسب با نیازهای مردم آداب و رسوم را دگرگون کرده­است. آیین­های حنابندان یک سنت شفاهی است، که از یک نسل به نسل دیگر منتقل­می­شود، و خود را با زندگی­مردم و نیازهای فرهنگی آنان تطبیق می­دهند.

امروزه در شهرهای بزرگ ایران حنا بسیار کم برای آرایش به­کار­می‌رود، و شاید تنها به آیین “حنابندان” عروسی‌ در برخی مناطق محدود شده­باشد. حال آن­که در بیرون از ایران حنابندی یکی از شیوه‌های روز و مطرح در آرایش بانوان است.

 در ایران و دیگر کشورهای اسلامی آیین­های حنابندان در مراسم­های اعیاد قربان، فطر و … ، جشن­های عروسی، بارداری و زایمان و شب عاشورا برگزار می­شده، که امروزه تا حد ­زیادی فراموش شده­است؛ این مساله نیاز به تحقیق و پژوهش درباره این­گونه آیین­ها را روشن و واضح می­سازد.

روش پژوهش کتابخانه­ای- میدانی (داده­های کیفی) است؛ و برای بررسی آثار و تحقیقات درباره آیین­های حنابندان و تاریخ آیین حنابندان و…، همچنین تدوین چارچوب نظری تحقیق، کتاب­های مربوط به آیین­های حنابندان، مانند گزارش سفرنامه نویسان مانند دلاواله، تاوارنیه، شاردن و … در سفرنامه­هایشان و کتاب­های مرتبط با آداب و رسوم و … ، مقالات و کتب مرتبط با تاریخ آیین حنابندان و مقالات افرادی که آیین­های حنابندان را در کشورهای دیگر مورد بررسی قرارداده­اند، و همچنین کتاب­هایی با موضوع تحلیل انسان­شناسی هنر، مطالعه شده­است.

در مراحل بعدی برای گردآوری داده­های میدانی، نویسنده در مراسم­های آیین­های حنابندان در شهر بندرعبّاس حضور پیدا کرده، همچنین با اهالی بندرعبّاس بالاخص حناریزان درباره نقوش حنا، نام نقوش و نحوه حناریزی، رسم و آیین­ها و اعتقادات مربوط به آنها؛ و با یکی ازکشاورزان حنا درباره کشت و تجارت گیاه حنا؛ و متخصصان درباره آیین­های حنابندان مانند آقای دکتر علی رضایی (رئیس حوزه هنری استان هرمزگان) و آقای هادی عرب (دبیر انجمن شبیه­خوانی و تعزیه استان هرمزگان) مصاحبه شده، و آگاهی و اطلاعات لازم به نویسنده داده­شده است؛ و همچنین فیلم­ مستندی درباره آیین­حنابندان عروسی از طرف صدا و سیمای استان هرمزگان  در اختیار نویسنده قرار گرفته­است.

در این رساله به­طور مختصر به تاریخ حنا و حنابندان، و نیز به معرفی آیین­های حنابندان در بندرعبّاس و بررسی اعتقادات و فرهنگ­ها درباره این­گونه آیین­ها و نقوش رایج پرداخته شده است.

در مقدمه فصل اول به بررسی مختصری از ریشه­شناسی واژه حنا، توصیف ظاهری گیاه حنا و مناطق کاشت این گیاه پرداخته شده­است. در فصل دوم در مبانی نظری به مفاهیم آیین و آیین دینی از نگاه کاترین بل، اریک رودنبولر، میرچاد الیاده، امیل دورکیم و … پرداخته شده است. سپس نظریات بوآس درباره فرهنگ، سبک و نقوش هنری و … از خلاصه کتاب مردم شناسی هنر وی بیان شده است. در فصل سوم، ابتدا در بخش اول به معرفی شهر بندرعبّاس و ویژگی­های فرهنگی اهالی آن و سپس به کشت و تجارت حنا در این شهرستان پرداخته، و بخش دوم نیز سیر تاریخ حنا و حنابندان در کل تاریخ و جهان اسلام و سپس در ایران بررسی شده­است. در فصل چهارم، در بخش اول به معرفی و توصیف آیین­های حنابندان در بندرعبّاس و اعتقادات مربوط به آن پرداخته شده، و در بخش دوم ابتدا شغل حناریزی معرفی، و سپس نقوش و تکنیک­های حناریزی مورد استفاده از گذشته تا کنون بررسی­شده­؛ و فصل پنجم به جمع­بندی، خلاصه مطالب، نتیجه­گیری و پیشنهادات اختصاص داده شده است.

تعداد صفحه : 129

قیمت : 14700 تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               info@elmyar.net

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --

پایان نامه ها

 

مطالب مشابه را هم ببینید

Categories: هنر

Related Posts

هنر

دانلود پایان نامه:مدیریت و برنامه ­ریزی توسعه منطقه یزد با تاکید بر اقتصاد گردشگری مبتنی بر صنایع دستی و معماری سنتی

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :هنر عنوان : مدیریت و برنامه ­ریزی توسعه منطقه یزد با تاکید بر اقتصاد گردشگری مبتنی بر صنایع دستی و معماری سنتی مطالب مشابه را هم ببینید پایان Read more…

هنر

پایان نامه هنر-نقاشی درباره سفالینه های شوش

 دانلود متن کامل پایان نامه مطالب مشابه را هم ببینید پایان نامه ارشد رشته پژوهش هنر: بررسی تطبیقی مبانی پست مدرنیسم با نظریات هنری جان...دانلود پایان نامه ارشد : طرح مرمت و باز پیرایی سرای Read more…

هنر

عنوان: تحلیل بصری نقوش اساطیری ساسانی و نمود آن در گرافیک ایران(طراحی پوستر)

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : هنر گرایش : گرافیک عنوان : تحلیل بصری نقوش اساطیری ساسانی و نمود آن در گرافیک ایران(طراحی پوستر) مطالب مشابه را هم ببینید دانلود پایان نامه Read more…