دانلود پایان نامه ارشد:شناسايي مشخصات فيزيکي (بافت، وزن مخصوص، رطوبت) و شيميائي خاک در منطقه دارابکلا-مازندران

متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد

عنوان : شناسايي مشخصات فيزيکي (بافت، وزن مخصوص، رطوبت) و شيميائي  خاک در منطقه دارابکلا-مازندران

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد

عنوان : شناسايي مشخصات فيزيکي (بافت، وزن مخصوص، رطوبت) و شيميائي  خاک در منطقه دارابکلا-مازندران

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فصل اول

مقدمه


1- مقدمه

جنگل يک بوم­سازگان طبيعي است. بوم­سازگان طبيعي به منطقه­اي ناهمگن گفته مي­شود که اجزاء تشکيل­دهنده آن در زمان و مکان متنوع­اند. در حفظ چنين شرايطی، هر گونه دخالت بايد با درک صحيح از آن مجموعه و شناخت کامل انجام پذيرد (عابدي، 1385؛ نميرانيان، 1375).

جنگل­هاي شمال كشور كه به جنگل­هاي ناحيه رويشي هيركاني يا خزري- جنگلهاي مرطوب شهرت يافته­اند، همچون نواري سبز حاشيه جنوبي درياي خزر و نيم­رخ شمالي رشته كوه البرز از آستارا تا گليداغي را به طول تقريبي 800 كيلومتر و عرض 20 تا 70 كيلومتر و تا ارتفاع 2800 متري از سطح دريا پوشانده­اند و داراي بيش از 80 گونه درختي و 50 گونه درختچه­اي مي­باشد (مروي مهاجر، 1384؛ ثابتي، 1373).

جاده­هاي جنگلي از الزامات مديريت واحد جنگل محسوب مي­شوند كه در حمل و نقل چوب و استفاده از ساير خدمات جنگل نقش ويژه­اي را ايفا مي­كنند (مجنونيان و همكاران، 1387 ؛ پارندس و جونز[1]، 2000؛ گلبارد و بلناپ[2]، 2003). در طراحي و ساخت جاده­هاي جنگلي بايد توجه داشت كه به بوم­سازگان و محيط زيست جنگل آسيب كمتري وارد شود (اكبري و همكاران، 1387). توسعه پایدار و اجرای بهینه طرح­های جنگل­داری مستلزم ایجاد شبکه­هایی از جاده­های اصلی و فرعی می­باشد (جمشيدي­کوهساري و همکاران، 1387). خاک عمده­ترين مصالح ساختماني راه­هاي جنگلي بوده و در عين حال بستر آن را تشکيل مي­دهد. پوشش گياهي استقرار يافته بر روي خاک هر منطقه نشان­دهنده پايداري خصوصيات مطلوب فيزيکي و شيميايي خاک و نيز مساعد شدن شرايط اقليمي مي­باشد (کرمي، 1364؛ سهرابي، 1383). احداث جاده در يک منطقه جنگلي کوهستاني در واقع يک دخالت عمده در طبيعت دست نخورده و ناشناخته جنگل بوده و منجر به بهم زدن تعادل طبيعي مي­شود. به همين خاطر شناخت و آگاهي از ويژگي­هاي زمين­شناسي­، ريخت­شناسي و خاک­شناسی منطقه­اي که جاده از آن عبور مي­کند از مهمترين عوامل موثر در اتخاذ تصميم­هاي مناسب به منظور کاهش هزينه­هاي سنگين ساخت جاده و گزينش شيوه­هاي اصولي در نگهداري و نيز بازسازي راه­هاي جنگلي مي­باشد (جمشيدي­کوهساري و همکاران، 1387؛ مجنونيان و همكاران، 1387). در قسمت تعاریف و مفاهیم در رابطه با جاده جنگلی، گونه توسکا و خاک جنگلی توضیحات کاملتری ارائه می­شود.

 

1-2- مسأله

در بسياري از مطالعاتي که در کشور ايران انجام شده، رويش درختان مورد بررسي قرار گرفته است. اين تحقيق به بررسي ويژگي­هاي خاك جاده و خصوصيات رويشي درختان توسکاي موجود در حاشيه جاده و توده داخل عرصه و نیز بالادست و پایین دست جاده و رو و پشت درختان به جاده مي­پردازد و همبستگی خصوصیات خاک و پارامترهای رویشی نیز بررسی شد. تلاش اين تحقيق در جهت يافتن پاسخ براي سوالات زير مي­باشد:

1- آیا بين رويش (ارتفاع کل، قطر برابر سینه، شروع شاخه دوانی، تقارن تاج و شادابی) گونه توسکاي ييلاقي در حاشيه جاده­هاي جنگلي درجه 1 نسبت به درجه 2 تفاوت معني­داري وجود دارد؟

2- آیا تفاوت معني­داري بين اثر ويژگي­هاي خاک اطراف جاده و درون عرصه بر رويش درختان توسکا وجود دارد؟

 

1-3- فرضيات

1- بين تغيير عرض جاده و ميزان رويش درختان توسكا حاشيه جاده رابطه معني­داري وجود دارد.

2- اثر تغييرات فيزيکي و شيميايي خاك در حاشيه جاده بر رويش توسكا معني­دار است.

1-4- اهداف

1- شناسايي مشخصات فيزيکي (بافت، وزن مخصوص، رطوبت) و شيميائي (pH ،Ec ، آهک، کلسیم، منیزیم، نیتروژن، فسفر و پتاسیم) خاک در منطقه دارابکلا-مازندران

2- شناسايي وضعيت رويش درخت توسکا در حاشيه جاده

 

1-5- تعاريف و مفاهيم

1-5-1- دوایر سالانه

ويژگي­هاي رويشگاه به شکل متناسبي در پوشش گياهي منعکس مي­شود و شاخص­هاي کيفيت را مي­توان در پوشش گياهي يافت نمود (بارنس[3]، 1998). رشد درخت ترکيبي از عوامل محيطي شامل انسان و طبيعت مي­باشد که الگوي رويش درخت را در طول زمان تغيير مي­دهد. با شناخت شرايط محيطي که توسط حلقه­هاي رويشي درختان نشان داده مي­شود بهتر مي­توان شرايط محيطي را در آينده پيش­بيني کرد (عابديني و همکاران، 1387 ؛ حبيبي بي بالاني، 1387). چوب نتيجه يک فرآيند بيولوژيکي مي­باشد که تحت تاثير دامنه گسترده­اي از عوامل ژنتيکي و محيطي رشد مي­کند و ويژگي­هاي متفاوتي دارد. درک فرايندي که سبب رشد درختان می­شود، به درک چگونگي پديد آمدن خصوصيات متفاوت چوب کمک مي­کند (پانچس[4] ، 2004). تنش گياهان در روي حلقه­هاي رويش بسته به نوع گونه، شکل رشد، موقعيت رويشگاه، نوع خاک، مبدا ژئولوژيکي و وقوع تنشهايي مانند مسموميت، هجوم انگل ها، پاي کوبي و فشرده شدن خاک متفاوت مي­باشد (والتر[5] ، 1973).

 

1-5-2- جاده­هاي جنگلي

جاده­هاي جنگلي يكي از مهمترين مجراهاي پراكنش گونه­هاي بومي بيگانه و مهاجم در جنگل بشمار مي­روند (حسيني و همكاران، 1387؛ شاهنظري، 1385). جاد­ه­ها بعنوان شاهرگ­هاي حياتي يک جامعه و نيز بعنوان مورد بسيار مهمي در مديريت حفظ منظر محسوب مي­گردند و در صورت عدم توسعه و گسترش آنها، حيات و توسعه اقتصادي و اجتماعي جامعه مختل خواهد شد (نکويي مهر و همکاران، 1385؛ بدراقي، 1387 ؛ لوگو[6]، 2000). احداث جاده اثرات منفي زيست- محيطي از جمله كاهش سطح جنگل در ميكروكليما، تخريب زهكشي طبيعي، تخريب خاك و رسوب آب رودخانه­اي و تغيير رژيم نوري، اسيديته، رطوبت و غيره را در پي دارد (ايگان و همكاران[7]، 1998 ؛ وينكترام و همكاران[8]، 2007؛ كريم و ملك[9]، 2008)، اما جاده جنگلی، تنها راه دسترسي به جنگل و استفاده بهينه از مواهب آن می­باشد (ساريخاني، 1380). از طرفی جاده عاملي براي ارتباط درست با طبيعت است که اثرات منفي آن را مي توان با يک طراحي مناسب به اثرات مثبت تبديل نمود. در اثر ساخت جاده­ها، خاک منطقه زير و رو شده و تغييرات فيزيکي و شيميايي قابل توجهي در آن بوجود مي آيد که منجر به ايجاد شرايط رويشگاهي خاص در منطقه مي­شود (ثابتي، 1373). علاوه براين، با ساخت جاده­هاي جنگلي، نور بيشتري نيز وارد توده جنگلي شده و سبب رويش گونه­هاي نورپسند و سريع­الرشد نظير توسکا، تمشک، کلهو و … در حاشيه جاده­ها مي­شود (شاهنظري، 1385؛ جانسون و همکاران[10]، 1975 ؛ لامونت و همکاران[11]، a 1994 ؛ پارنديس و جونز، 2000). درختان حاشيه جاده­ها در اثر برخورداري از نور اغلب افزايش رشد دارند. عرض جاده هم در اين تغييرات تاثيرگذار مي­باشد (شاهنظري، 1385 ). درختان در محيط باز زیتوده بيشتري توليد مي­کنند و حجم درختاني که بصورت توده­اي زيست مي­کنند کمتر از درختاني است که در محيط باز به تنهايي رشد مي­کنند (مصدق، 1375 )، درحالي که به دليل اختصاص يافتن سطحي از رويشگاه تعدادي از درختان قطع شده و مقداري از توان توليدي کاهش مي­يابد (فورنيس و همکاران[12]، 1991). تاثيرگذاري بوم­شناختي ناشي از ساخت جاده در سطحي بيشتر از عرض جاده جنگلي به وقوع مي­پيوندد (فورنيس و همکاران، 1991 ؛ فورمن و دبلينگر[13] ، 2000)، اين احتمال وجود دارد كه بدليل زير و رو شدن خاك و فراواني ازت و همچنين ايجاد آرايشي پيوسته از حفرات در امتداد راه­هاي جنگلي و در نتيجه افزايش تعداد برگ­هاي درختان و توانايي فتوسنتز، تا حدودي تنوع زيستي اندازه و ابعاد درختان و موجودي حجمي توده­هاي جنگلي اطراف جاده افزايش يافته و بدين ترتيب بخشي از كاهش توان توليدي رويشگاه (در اثر احداث جاده) بسته به جهت دامنه و گونه­هاي مختلف درختي جبران مي­شود. درحقيقت جهت جغرافيايي و شيب دامنه با تاثيري كه بر مشخصات بوم­شناختی منطقه (خصوصیات خاک و اقلیم) موجب ايجاد تنوع در گونه­هاي درختي و تغییر تراكم و بيوماس آنها مي­شود (ساكايي[14] و همكاران، 2003). شبكه جاده­هاي جنگلي از عوامل مهم تقسيم­بندي جنگل به سري­ها، پارسلها و از امور مقدماتي تهيه طرحهاي جنگل­داري بشمار مي­رود. با توجه به مراتب فوق، در صورتیکه مدیریت و بهره­برداري اصولي از جنگل با آينده­نگري­هاي لازم همراه باشد، لذا احداث جاده­هاي جنگلي از اولویت و اهمیت ویژه­ای برخوردار می­گردد (ساريخاني، 1380). راه­هاي جنگلي را بايد در قالب طرح­هاي جنگلداري و برنامه­هاي جنگلشناسي و متناسب با روش بهره­برداري از جنگل و مديريت سر زمين­، بعنوان عضو يا وسيله ارايه دهنده خدمات منظور نمود (ساريخاني، 1378).

 

1-5-2-1 ضرورت احداث جاده­هاي جنگلي

ضرورت احداث جاده­هاي جنگلي به طور خلاصه شامل حفاظت موثر از جنگل، امكان دخالت­هاي عملي مديريتي در امر پرورش و جوان­سازي جنگل، توسعه جنگل وجنگل­داري، اكوتوريسم، به حداكثر رساندن ارزش افزوده توليدات و جلوگيري از ضايعات محصولات جنگلي و نگه داشتن اكوسيستم و به حداقل رساندن تخريب مي­باشد (ساريخاني 1380).

 

1-5-2-2 انواع جاده­هاي جنگلي:

جاده­هاي جنگلي به دو دسته جاده­هاي اصلي جنگلي و جاده­هاي فرعي جنگلي تقسيم مي­شوند. جاده­هاي اصلي جنگلي خود به سه دسته تقسيم مي­شوند:

_ جاده اصلي جنگلي درجه يك: اين جاده­ها اتصال حوزه­هاي آبخيز به جاده­هاي اصلي و فرعي عام­المنفعه را فراهم مي­كند. عرض این جاده­ها 5/5 متر می­باشد. اين نوع جاده پر ترافيك­ترين نوع جاده­هاي جنگلي است كه مي­تواند براحتي تا ميزان 20000 وسيله نقليه در سال را تحمل نمايند و در تمام طول سال قابل عبور و مرور مي­باشند. تناژ قابل تحمل بر روي اين جاده 40 تن مي­باشد (ساريخاني 1380).

_ جاده درجه دو جنگلي: اين جاده­ها يك طرفه بوده و داخل سري ايجاد ارتباط نموده گاهي هم سري­هاي مختلف را به يكديگر مرتبط مي­نمايند. عرض این جاده­ها 5/4متر می­باشد ميزان حجم ترافيك قابل تحمل اين جادهها بيش از 10000 و كمتر از 20000 در سال مي­باشد و در تمام فصول سال مگر در شرايط نامناسب قابل استفاده مي­باشد. تناژ قابل تحمل بر روي آن 30 تن مي­باشد (ساريخاني 1380).

­_ جاده درجه سه جنگلي: اين جاده­ها به جاده­هاي شبكه­بندي نيز معروف هستند و يك­بانده اند. ميزان حجم ترافيك قابل تحمل در اين جاده حدوداً تا 10000 وسيله نقليه در سال مي­باشد. در اين جاده در شرايط مناسب در تمام فصول سال باز است و تناژ قابل تحمل بر روي اين جاده 25 تن مي­باشد (ساريخاني 1380).

 

1-5-3- مشخصات گياه­شناسي درخت توسكا

توسکاي ييلاقي (Alnus subcordata) يکي از گونه­هايي است که معمولا بعنوان گونه پيشگام آغاز کننده توالي ثانويه عمده در مناطق باز و اطراف جادهها و روی خاکهاي واريزه­اي مي­رويد و از طريق تثبيت ازت بتدريج شرايط را براي حضور ساير گونه­ها در مراحل بعدي توالي فراهم مي­سازد (ثابتي، 1373 ؛ زارع و حبشي، 1378؛ حسيني و جليلوند 2007). اين گونه در اثر رقابت نوري بهترين هرس طبيعي را در قياس با ساير گونه­ها انجام داده و سبب افزايش طول تنه بدون شاخه و قيمت تجاري چوب مي­شود (دانشور و همکاران، 1386؛ پارساخو و همکاران، 1387). درخت توسکا، درختي است از تيره توس (Betulaceae) و نيز از درختان سريع­الرشد جنگلهاي شمال می­باشد. ديرزيستي اين درخت كمتر از صد سال عمر و رشد حداكثر آنها تا 50 سالگي ادامه مي­يابد. درختان توسكا اگر بطور منفرد و تك برويند در 20-15 سالگي و در جنگل­هاي انبوه از 35 سالگي بارور مي­شوند. این گونه بذر سبک دارد که به سادگی پراکنده شده و امکان زادآوری را افزایش می­دهد. بیشتر زادآوری این گونه از طریق زادآوری با بذر می­باشد و اين درختان جست و ريشه جوش توليد نمي­كنند ولي داراي جستهاي ساقه سريع­­الرشد مي­باشند. توسكا در ايران داراي دو گونه است كه در جنگل­هاي خزري روييده و هر دو نام­هاي محلي واحدي دارند. ارتفاع گونه توسكاي ييلاقي (Alnus subcordata) از چهل متر متجاوز است. اين گونه براي حفظ بوم­سازگان مناطق مردابي وزهكشي خاك، گونه­اي ارزشمند و مهم است. درخت توسكاي ييلاقي نورپسند، طالب خاك مرطوب و تاحدي غني است ولي رطوبت خاك برايش مهمتر است و حتي در زمين­هاي ماسه­اي كنار دريا نيز مي­رويد. قدرت جذب آب زياد است و مثل گونه اكاليپتوس يكي از مصارف عمده آن، كم كردن آب در زمين­هاي بسيار مرطوب و پرآب است. توسكا اغلب در كنار رودخانه­ها، نزديکي ساحل دريا و جاده­هاي جنگلي بيشتر از داخل توده­هاي جنگلي ديده مي­شود. اين درخت بومي اروپا و خاورميانه است و در اغلب جنگل­هاي شمال ايران در جنگل­هاي خزري در نقاط مرطوب و دره ها وجود دارد و از قسمت­هاي ساحلي و جلگه تا ارتفاع 2000متر بالا مي­رود (ثابتي، 1373).

 

1-5-4- خاک­شناسي جنگل

خاک بعنوان بخش مهمي از اکوسيستم شناخته شده و نقش مهمي در توسعه پوشش گياهي جنگل دارد و منبع مواد غذايي از جمله آب و مواد آلي و معدني براي رشد گياهان مي­باشد (اسکون هولتز[15] و همکاران، 2000 ؛ معروفي، 1379؛ کارن و همکاران[16]، 1997). توسعه خاک و پوشش گياهي مستقر بر روي آن فرايندي پيچيده است که روي رشد گياهان تاثير مستقيم مي­گذارد (مصدق، 1357). وزن مخصوص خاك در اثر فشردگي افزايش مي­يابد (جعفري حقيقي، a-b1382؛ كوچ، 1386؛ برايس[17]، 2001). بهم فشردگي خاك يكي از عوامل موثر در اكثر عمليات­هاي جنگل مي­باشد كه در نتيجه ساخت جاده­ها و مسيرهاي چوبكشي، تردد ماشين آلات جنگلي، برخورد مستقيم قطرات باران و انبساط خاك، تردد انسان و دام، وزن لايه­هاي خاك و درختان و درختچه­ها، بهره­برداري بي­رويه و.. . بوجود مي­آيد و يکي از علل عمده کاهش ارزش خاک جنگلي و از هم پاشيدگي آن در نتيجه عمليات مختلف خاکي در جاده­هاي جنگلي مي­باشد (برايس، 2001). مقاومت درخت در مقابل فشردگي خاک متناسب با خصوصيات همان گونه است و درختان در درجات مختلف فشردگي خاک، واکنش­هاي متفاوتي از رويش را بروز مي­دهند (واسترلوند[18]، 1985). واکنش در بعضي موارد باعث تاخير در زادآوري و کاهش رشد درختان مي­شود (­مرادمند جلالي و بهمني، 1387). آگاهي از ويژگي­هاي فيزيکي و مکانيکي خاک و تعيين مشخصات فني آن، براي انجام عمليات جاده­سازي و تضمين پايداري آنها ضروري است (مجنونيان و همكاران، 1387).

 

1-5-5- تعریف اصطلاحات بکار گرفته شده در پژوهش:

حاشیه جاده: فاصله حداکثر یک متری از لبه جاده

توده داخل عرصه: فاصله 5/1 برابری ارتفاع درختان اندازه گیری شده در حاشیه جاده در داخل جنگل که مکان انداره گیری درختان توسکا برای آمارگیری از درختان داخل توده می باشند.

بالا دست و پایین دست جاده: دو طرف جاده که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفتند.

سمت رو به جاده درختان: سمتی از درختان که از طرف جاده قابل دید است.

سمت پشت به جاده درختان: سمتی از درختان که عکس طرف رو به جاده است.

[1]-Parendes & Jones

[2]-Gelbard & Belnap

[3]-Barnes

[4]-Punches

[5]-Walter

[6]-Lugo & sky

[7]-Egan et al

[8]-Venkatram et al

[9]-Karim & Mallik

[10]-Johnson et al

[11]-Lamont et al

[12]-Furniss

[13]-Forman & Deblinger

[14]-Sakai

[15]-Schoenholtz

[16]-Karen

[17]-Brais

[18]-Wasterlund

تعداد صفحه : 78

قیمت : 14700 تومان

———–

——-

پشتیبانی سایت :               [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

--  --